Ngữ văn 10 – Hai tập
Ngữ vănLớp 10Phần 1. Bài 1. Sức hấp dẫn của truyện kể

Thực hành tiếng Việt – Sử dụng từ Hán Việt

Mục tiêu bài học

  • Nhận biết và phân tích yếu tố nội dung, nghệ thuật hoặc lập luận của Thực hành tiếng Việt – Sử dụng từ Hán Việt.
  • Đánh giá có căn cứ, giữ giới hạn của bản tóm giải và tôn trọng quyền tác giả.

Bài giảng

Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập

Thực hành tiếng Việt – Sử dụng từ Hán Việt – Ngữ liệu và bản sửa nguyên gốc.

Yếu tố Hán Việt là những đơn vị gốc Hán được đọc theo âm Hán Việt; một yếu tố có thể nhiều nghĩa, đồng âm, hoặc không hoạt động độc lập. Nghĩa từ không luôn bằng cộng nghĩa từng tiếng; phải xem ngữ cảnh và đối tượng giao tiếp. Từ Hán Việt góp sắc thái trang trọng, cổ kính, khái quát nhưng dùng không đúng làm câu khó hiểu, sai nghĩa. Không thay mọi từ thuần Việt bằng từ Hán Việt để tạo vẻ học thuật.

Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.

Phân tích và đánh giá

Phân biệt “tri thức” là hiểu biết, “trí thức” thường chỉ người lao động trí óc có trình độ; “yếu điểm” là điểm quan trọng, không phải “điểm yếu”; “cứu cánh” là mục đích cuối cùng, không phải cách cứu. “Tham quan” dùng khi đến xem, tìm hiểu; “thăm quan” không phải hình thức chuẩn của từ này. Những phân biệt phải gắn câu, không phán người nói chỉ qua một lỗi. Tra từ điển đáng tin, đối chiếu nghĩa, sắc thái rồi đọc lại cả câu.

Cách đọc, kết nối và giới hạn

Sửa câu: “Nhóm đi thăm quan thư viện để mở rộng trí thức; điểm yếu nhất của buổi đi là phải kiểm tra nguồn.” Bản sửa: “Nhóm đi tham quan thư viện để mở rộng tri thức; điểm quan trọng nhất của buổi đi là phải kiểm tra nguồn.” Tham quan là hoạt động tìm hiểu; tri thức phù hợp việc mở rộng hiểu biết; điểm quan trọng phù hợp ý người viết. Nếu thực sự muốn nói nhược điểm, phải đổi cả nội dung mệnh đề cho có nghĩa.

Khái niệm chính

Tri thức
Hiểu biết
Trí thức
Người lao động trí óc có trình độ
Yếu điểm
Điểm quan trọng

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Hãy sửa đủ ba chỗ dùng từ trong câu ở mục vận dụng và giải thích từng lựa chọn; giữ ý định mở rộng hiểu biết và nhấn mạnh điều quan trọng.

    Xem lời giải

    Sửa câu: “Nhóm đi thăm quan thư viện để mở rộng trí thức; điểm yếu nhất của buổi đi là phải kiểm tra nguồn.” Bản sửa: “Nhóm đi tham quan thư viện để mở rộng tri thức; điểm quan trọng nhất của buổi đi là phải kiểm tra nguồn.” Tham quan là hoạt động tìm hiểu; tri thức phù hợp việc mở rộng hiểu biết; điểm quan trọng phù hợp ý người viết. Nếu thực sự muốn nói nhược điểm, phải đổi cả nội dung mệnh đề cho có nghĩa.

Ghi nhớ

Tri thức: Hiểu biết; Trí thức: Người lao động trí óc có trình độ; Yếu điểm: Điểm quan trọng.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập

    Thực hành tiếng Việt – Sử dụng từ Hán Việt – Ngữ liệu và bản sửa nguyên gốc.

    Yếu tố Hán Việt là những đơn vị gốc Hán được đọc theo âm Hán Việt; một yếu tố có thể nhiều nghĩa, đồng âm, hoặc không hoạt động độc lập. Nghĩa từ không luôn bằng cộng nghĩa từng tiếng; phải xem ngữ cảnh và đối tượng giao tiếp. Từ Hán Việt góp sắc thái trang trọng, cổ kính, khái quát nhưng dùng không đúng làm câu khó hiểu, sai nghĩa. Không thay mọi từ thuần Việt bằng từ Hán Việt để tạo vẻ học thuật.

    Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.

    Phân tích và đánh giá

    Phân biệt “tri thức” là hiểu biết, “trí thức” thường chỉ người lao động trí óc có trình độ; “yếu điểm” là điểm quan trọng, không phải “điểm yếu”; “cứu cánh” là mục đích cuối cùng, không phải cách cứu. “Tham quan” dùng khi đến xem, tìm hiểu; “thăm quan” không phải hình thức chuẩn của từ này. Những phân biệt phải gắn câu, không phán người nói chỉ qua một lỗi. Tra từ điển đáng tin, đối chiếu nghĩa, sắc thái rồi đọc lại cả câu.

    Cách đọc, kết nối và giới hạn

    Sửa câu: “Nhóm đi thăm quan thư viện để mở rộng trí thức; điểm yếu nhất của buổi đi là phải kiểm tra nguồn.” Bản sửa: “Nhóm đi tham quan thư viện để mở rộng tri thức; điểm quan trọng nhất của buổi đi là phải kiểm tra nguồn.” Tham quan là hoạt động tìm hiểu; tri thức phù hợp việc mở rộng hiểu biết; điểm quan trọng phù hợp ý người viết. Nếu thực sự muốn nói nhược điểm, phải đổi cả nội dung mệnh đề cho có nghĩa.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Chọn quan hệ thuật ngữ – nghĩa đúng theo hồ sơ.

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép các yếu tố với vai trò/đặc điểm được trình bày trong bản tóm giải.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đọc các nhận định về văn bản và cách sử dụng nguồn.

    ÝĐúngSai
    a)Trong hồ sơ này, Tri thức được gắn với hiểu biết.
    b)Trong hồ sơ này, Trí thức được gắn với điểm quan trọng.
    c)Các lời tóm giải ở đây là nguyên văn toàn bộ tác phẩm hoặc bản dịch trong sách.
    d)Khi đánh giá cần phân biệt điều ngữ liệu cung cấp với suy diễn ngoài căn cứ.
  5. Câu 4Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn hai cặp đúng theo các yếu tố đã phân biệt trong hồ sơ.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Hãy sửa đủ ba chỗ dùng từ trong câu ở mục vận dụng và giải thích từng lựa chọn; giữ ý định mở rộng hiểu biết và nhấn mạnh điều quan trọng.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 3Tự luận

    Phân tích luận điểm của mục “Phân tích và đánh giá”: chỉ ra hai chi tiết hoặc quan hệ cụ thể được dùng và giải thích tác dụng, không chỉ kể tên thuật ngữ.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Tự luận

    Từ mục “Cách đọc, kết nối và giới hạn”, nêu cách đọc có trách nhiệm và một kiểu suy diễn cần tránh; giải thích vì sao.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 2Tự luận

    Viết bản tóm giải ngắn gọn về Thực hành tiếng Việt – Sử dụng từ Hán Việt, chỉ dùng thông tin đã cung cấp; phân biệt lời tóm giải với nguyên văn.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay