NeoEdu
Ngữ văn 10 – Hai tập
Ngữ vănLớp 10Phần 1. Bài 1. Sức hấp dẫn của truyện kể

Củng cố, mở rộng

Mục tiêu bài học

  • Nhận biết và phân tích yếu tố nội dung, nghệ thuật hoặc lập luận của Củng cố, mở rộng.
  • Đánh giá có căn cứ, giữ giới hạn của bản tóm giải và tôn trọng quyền tác giả.

Bài giảng

Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập

Củng cố, mở rộng – Học liệu và bài mẫu nguyên gốc.

Ôn tập Bài 1 cần nối tri thức thể loại, các văn bản đọc, tiếng Việt, viết và nói; không chỉ nhớ tên tác giả. Hồ sơ sau giữ lại hai trường hợp để các câu hỏi có đủ căn cứ khi mở riêng ngân hàng.

Trường hợp A – Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới: Bản kể khái quát nguyên gốc, không thay lời văn sách: trong truyện Thần Trụ Trời, khi trời đất còn chưa phân tách, một vị thần có sức vóc khác thường dựng cột để nâng trời, sau đó phá cột; dấu vết đất đá giải thích các dạng địa hình. Thần Sét là hình dung nhân hoá quyền lực gây sấm sét, với chức năng trừng phạt, dáng vẻ và công cụ khác thường, đôi khi cũng có nhầm lẫn. Thần Gió có hình dạng kì lạ, dùng chiếc quạt tạo gió; câu chuyện về việc sử dụng quạt cho thấy thiên nhiên được nhìn như hoạt động có ý chí. Các truyện không cùng một tuyến nhân vật mà cùng hướng giải thích thế giới qua tưởng tượng của người xưa.

Trường hợp B – Tản Viên từ Phán sự lục: Bản tóm lược tự viết: Ngô Tử Văn không chấp nhận ngôi đền bị hồn một tướng giặc chiếm giữ để làm hại dân. Chàng đốt đền, sau đó đối diện đe doạ của hồn ma và được Thổ công cho biết sự thật. Bị đưa xuống cõi âm, Tử Văn vẫn bảo vệ hành động, yêu cầu kiểm tra chứng cứ thay vì chịu khuất phục. Khi lời khai được xác minh, kẻ mạo danh bị xử, Thổ công được trả vị trí. Tử Văn sau đó nhận chức Phán sự ở đền Tản Viên. Cốt truyện gắn hành động chống cái ác với cuộc đối chất giữa người chính trực và thế lực dựa uy danh giả.

Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.

Phân tích và đánh giá

Cách tổng hợp: xác định đối tượng, mục đích, yếu tố hình thức và quan hệ với ý nghĩa; đặt các trường hợp cạnh nhau nhưng giữ khác biệt. Người kể không tự đồng nhất tác giả ngoài đời. Lời kể và lời nhân vật có chức năng khác nhau; ngôi ba không mặc nhiên trung tính hoặc biết hết. Khi xác định chủ đề, nối các sự kiện, xung đột, kết và điểm nhìn; thông điệp là một ý nghĩa người đọc rút có căn cứ, không phải khẩu hiệu duy nhất. Phân tích hình thức cần nói tác dụng trong chỉnh thể. Khi đọc mở rộng, tìm bản hợp pháp, ghi nguồn, ghi chép điều mới và điều chưa thể kết luận; không tự nhận đã đọc toàn văn chỉ từ lời tóm giải.

Mô hình hoàn chỉnh và lời giải mẫu

Cả thần thoại về các vị thần và Tản Viên từ Phán sự lục đều dùng yếu tố vượt đời thường để biểu đạt điều cộng đồng coi trọng. Tuy nhiên, Thần Trụ Trời dựng cột, phá cột để giải thích trời đất và địa hình, còn Tử Văn đốt đền rồi yêu cầu xác minh ở cõi âm để bảo vệ sự thật. Một bên hướng về nguồn gốc thế giới trong thời khởi nguyên, bên kia tổ chức xung đột chính – tà qua một con người có tên, có hành động và thử thách. Vì vậy kì ảo không phải dấu hiệu đủ để gọi mọi truyện là thần thoại; chức năng của nó phải được đọc cùng mạch truyện.

Khái niệm chính

Đọc có căn cứ
phân tích đặc điểm riêng của Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
So sánh
giữ khác biệt khi đặt cạnh Tản Viên từ Phán sự lục
Vận dụng
chuyển một kết quả đọc thành bài viết hoặc trao đổi có nguồn

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Dựa vào hai trường hợp đã giữ trong hồ sơ, viết một nhận xét có luận điểm và căn cứ cho từng trường hợp; đánh giá một khác biệt, không kể lại toàn bộ.

    Xem lời giải

    Cả thần thoại về các vị thần và Tản Viên từ Phán sự lục đều dùng yếu tố vượt đời thường để biểu đạt điều cộng đồng coi trọng. Tuy nhiên, Thần Trụ Trời dựng cột, phá cột để giải thích trời đất và địa hình, còn Tử Văn đốt đền rồi yêu cầu xác minh ở cõi âm để bảo vệ sự thật. Một bên hướng về nguồn gốc thế giới trong thời khởi nguyên, bên kia tổ chức xung đột chính – tà qua một con người có tên, có hành động và thử thách. Vì vậy kì ảo không phải dấu hiệu đủ để gọi mọi truyện là thần thoại; chức năng của nó phải được đọc cùng mạch truyện.

Ghi nhớ

Đọc có căn cứ: phân tích đặc điểm riêng của Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới; So sánh: giữ khác biệt khi đặt cạnh Tản Viên từ Phán sự lục; Vận dụng: chuyển một kết quả đọc thành bài viết hoặc trao đổi có nguồn.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Văn bản, xuất xứ và ngữ liệu đọc độc lập

    Củng cố, mở rộng – Học liệu và bài mẫu nguyên gốc.

    Ôn tập Bài 1 cần nối tri thức thể loại, các văn bản đọc, tiếng Việt, viết và nói; không chỉ nhớ tên tác giả. Hồ sơ sau giữ lại hai trường hợp để các câu hỏi có đủ căn cứ khi mở riêng ngân hàng.

    Trường hợp A – Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới: Bản kể khái quát nguyên gốc, không thay lời văn sách: trong truyện Thần Trụ Trời, khi trời đất còn chưa phân tách, một vị thần có sức vóc khác thường dựng cột để nâng trời, sau đó phá cột; dấu vết đất đá giải thích các dạng địa hình. Thần Sét là hình dung nhân hoá quyền lực gây sấm sét, với chức năng trừng phạt, dáng vẻ và công cụ khác thường, đôi khi cũng có nhầm lẫn. Thần Gió có hình dạng kì lạ, dùng chiếc quạt tạo gió; câu chuyện về việc sử dụng quạt cho thấy thiên nhiên được nhìn như hoạt động có ý chí. Các truyện không cùng một tuyến nhân vật mà cùng hướng giải thích thế giới qua tưởng tượng của người xưa.

    Trường hợp B – Tản Viên từ Phán sự lục: Bản tóm lược tự viết: Ngô Tử Văn không chấp nhận ngôi đền bị hồn một tướng giặc chiếm giữ để làm hại dân. Chàng đốt đền, sau đó đối diện đe doạ của hồn ma và được Thổ công cho biết sự thật. Bị đưa xuống cõi âm, Tử Văn vẫn bảo vệ hành động, yêu cầu kiểm tra chứng cứ thay vì chịu khuất phục. Khi lời khai được xác minh, kẻ mạo danh bị xử, Thổ công được trả vị trí. Tử Văn sau đó nhận chức Phán sự ở đền Tản Viên. Cốt truyện gắn hành động chống cái ác với cuộc đối chất giữa người chính trực và thế lực dựa uy danh giả.

    Đây là bản tóm giải nguyên gốc phục vụ học tập; không phải nguyên văn hoặc bản dịch của tác phẩm.

    Phân tích và đánh giá

    Cách tổng hợp: xác định đối tượng, mục đích, yếu tố hình thức và quan hệ với ý nghĩa; đặt các trường hợp cạnh nhau nhưng giữ khác biệt. Người kể không tự đồng nhất tác giả ngoài đời. Lời kể và lời nhân vật có chức năng khác nhau; ngôi ba không mặc nhiên trung tính hoặc biết hết. Khi xác định chủ đề, nối các sự kiện, xung đột, kết và điểm nhìn; thông điệp là một ý nghĩa người đọc rút có căn cứ, không phải khẩu hiệu duy nhất. Phân tích hình thức cần nói tác dụng trong chỉnh thể. Khi đọc mở rộng, tìm bản hợp pháp, ghi nguồn, ghi chép điều mới và điều chưa thể kết luận; không tự nhận đã đọc toàn văn chỉ từ lời tóm giải.

    Mô hình hoàn chỉnh và lời giải mẫu

    Cả thần thoại về các vị thần và Tản Viên từ Phán sự lục đều dùng yếu tố vượt đời thường để biểu đạt điều cộng đồng coi trọng. Tuy nhiên, Thần Trụ Trời dựng cột, phá cột để giải thích trời đất và địa hình, còn Tử Văn đốt đền rồi yêu cầu xác minh ở cõi âm để bảo vệ sự thật. Một bên hướng về nguồn gốc thế giới trong thời khởi nguyên, bên kia tổ chức xung đột chính – tà qua một con người có tên, có hành động và thử thách. Vì vậy kì ảo không phải dấu hiệu đủ để gọi mọi truyện là thần thoại; chức năng của nó phải được đọc cùng mạch truyện.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách thực hiện nào phù hợp mục đích của hoạt động này?

  3. Câu 2Mức 2Ghép nối

    Ghép các yếu tố với vai trò/đặc điểm được trình bày trong bản tóm giải.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đọc các nhận định về văn bản và cách sử dụng nguồn.

    ÝĐúngSai
    a)Trong hồ sơ này, Đọc có căn cứ được gắn với phân tích đặc điểm riêng của truyện về các vị thần sáng tạo thế giới.
    b)Trong hồ sơ này, So sánh được gắn với chuyển một kết quả đọc thành bài viết hoặc trao đổi có nguồn.
    c)Các lời tóm giải ở đây là nguyên văn toàn bộ tác phẩm hoặc bản dịch trong sách.
    d)Khi đánh giá cần phân biệt điều ngữ liệu cung cấp với suy diễn ngoài căn cứ.
  5. Câu 4Mức 2Sắp xếp thứ tự

    Sắp xếp quy trình thực hiện theo quan hệ điều kiện trước – sau.

    Sắp xếp các mục theo thứ tự đúng (kéo thả hoặc dùng nút mũi tên).

    1. 1Đối chiếu yêu cầu, nhận phản hồi và chỉnh sửa.
    2. 2Tổ chức và thực hiện bản đầu theo mục đích.
    3. 3Kiểm tra tư liệu, chọn căn cứ có thể sử dụng.
    4. 4Xác định mục đích, đối tượng và yêu cầu.
  6. Câu 5Mức 3Tự luận

    Dựa vào hai trường hợp đã giữ trong hồ sơ, viết một nhận xét có luận điểm và căn cứ cho từng trường hợp; đánh giá một khác biệt, không kể lại toàn bộ.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 2Tự luận

    Lập kế hoạch thực hiện chính hoạt động trong hồ sơ: ghi mục đích, hai trọng tâm có tên cụ thể, nguồn/căn cứ và cách kiểm tra. Không chỉ chép tên ba phần mở–thân–kết.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Tự luận

    Sửa nhận xét “Mô hình này chứng minh mọi người đều phải làm đúng như vậy”; thay bằng nhận xét đúng phạm vi và chỉ hai điều riêng của hoạt động vẫn phải giữ.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 2Tự luận

    Viết phản hồi có ba phần cho mô hình: một điểm đạt gắn chi tiết, một điều cần kiểm tra, một cách chỉnh hoặc thử lại.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  10. Câu 9Mức 3Tự luận

    So sánh hai đối tượng hoặc hai cách làm được đặt trong hồ sơ; nêu điểm chung và một khác biệt có ý nghĩa, không xếp hạng chỉ theo độ dài.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  11. Câu 10Mức 3Tự luận

    Lập một kết nối đọc – viết hoặc đọc – nói cụ thể từ hồ sơ; nêu việc làm và căn cứ, không chỉ nói “vận dụng kiến thức”.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  12. Câu 11Mức 3Tự luận

    Nêu một sai lầm có thể gặp khi thực hiện yêu cầu ôn tập này, viết cách sửa đủ để người khác làm theo.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  13. Câu 12Mức 3Tự luận

    Viết đánh giá tổng hợp về trọng tâm ôn tập: điều đã có căn cứ, điều cần kiểm tra tiếp và một hoạt động mở rộng an toàn, trung thực.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay