Lịch sử 10
Lịch sửLớp 10Chủ đề 7. Cộng đồng các dân tộc Việt Nam

Bảng tra cứu khái niệm, thuật ngữ

Mục tiêu bài học

  • Sử dụng công cụ tra cứu để đọc chính xác tên riêng và khái niệm.

Bài giảng

Công cụ đối chiếu

Mục traĐối chiếu
Bảo tồnGiữ gìn chứng cứ và giá trị di sản, hạn chế tổn hại
Văn minhTrình độ phát triển cao của văn hoá trong một bối cảnh lịch sử
Tiếp biếnTiếp thu rồi lựa chọn, biến đổi yếu tố văn hoá
Sử liệuDấu vết hoặc thông tin có thể sử dụng để nghiên cứu quá khứ
Cách mạng công nghiệpBiến đổi sâu sắc kĩ thuật và tổ chức sản xuất, đưa máy móc vào thay đổi nền kinh tế
Công giáoMột truyền thống thuộc Ki-tô giáo, có trung tâm giáo hội tại Va-ti-căng
Công nghệ in 3DTạo vật thể từ thiết kế số bằng cách hình thành nhiều lớp vật liệu
Công nghệ na-nôNghiên cứu và ứng dụng vật chất ở kích thước rất nhỏ cỡ nanômét
Chủ nghĩa duy tâmKhuynh hướng triết học đặt tinh thần, ý thức ở vị trí có trước hoặc quyết định vật chất
Chủ nghĩa duy vậtKhuynh hướng triết học khẳng định tính có trước của vật chất so với ý thức
Chữ giáp cốtChữ cổ khắc trên mai rùa, xương thú, thường liên quan hoạt động bói hỏi thời Thương
Chữ Miến cổDạng chữ cổ gắn với lịch sử người Miến
Chữ tượng hìnhChữ dùng hình dáng giản lược hoặc đường nét để biểu đạt ý nghĩa
Di sản văn hoáGiá trị vật chất, tinh thần được cộng đồng trao truyền qua thời gian
Di sản văn hoá vật thểDi sản tồn tại dưới dạng vật chất như công trình và hiện vật
Di sản văn hoá phi vật thểThực hành, tri thức, biểu đạt được chủ thể gìn giữ và trao truyền
Di sản thiên nhiênCảnh quan, cấu trúc địa chất hoặc hệ tự nhiên có giá trị cần bảo vệ
Dữ liệu lớnDữ liệu có quy mô, tốc độ hoặc mức phức tạp đòi hỏi cách quản lí và xử lí thích hợp
Hồi giáoTôn giáo xuất hiện thế kỉ VII tại bán đảo A-rập, gắn với Mô-ha-mét
Internet vạn vậtMạng kết nối đồ vật có khả năng thu nhận và trao đổi dữ liệu
Khải hoàn mônCông trình cổng vòm gắn với việc tưởng niệm hoặc tôn vinh chiến thắng
Kim tự thápCông trình dạng khối chóp; trong bài Ai Cập, tiêu biểu là lăng mộ hoàng gia
Lê sơGiai đoạn đầu nhà Hậu Lê, 1428–1527
Lê trung hưngGiai đoạn khôi phục nhà Lê, 1533–1789
Liên ngànhKết hợp câu hỏi, phương pháp và kết quả của nhiều ngành nghiên cứu
Pha-ra-ôngCách gọi phổ biến người đứng đầu hoàng gia Ai Cập cổ đại
Rô-bốtThiết bị có thể thực hiện nhiệm vụ theo điều khiển hoặc chương trình
Thần họcLĩnh vực hệ thống hoá, giải thích các quan niệm về thần linh và giáo lí của tôn giáo
Tiền LêTriều đại 980–1009, khởi đầu với Lê Hoàn
Tín ngưỡngNiềm tin và thực hành tinh thần gắn với phong tục cộng đồng
Tô tem giáoNiềm tin về vật tổ gắn nguồn cội một nhóm người
Tôn giáoHệ thống niềm tin, giáo lí, nghi lễ và tổ chức hướng đến đối tượng thiêng
Trí tuệ nhân tạoLĩnh vực tạo hệ thống máy thực hiện nhiệm vụ thường cần năng lực trí tuệ
Văn hoá tiền Óc EoCác lớp văn hoá có trước, góp phần tạo nền tảng văn hoá Óc Eo

Cách sử dụng

Tra mục cần dùng, đối chiếu nghĩa với ngữ cảnh và kiểm tra nguồn gốc. Các định nghĩa được diễn đạt lại để học tập, không thay thế định nghĩa pháp lí chuyên ngành.

Ngữ cảnh để vận dụng bảng

Thẻ ngữ cảnh dùng cho bài tập: Bia tiến sĩ cần được giữ vật liệu và chữ khắc để bảo tồn chứng cứ. Văn minh Đại Việt có thành tựu giáo dục, chữ viết, nghệ thuật trong kỉ nguyên độc lập. Cải biến chữ du nhập để ghi tiếng nói riêng ở Đông Nam Á là ví dụ tiếp biến. Hiện vật khảo cổ có thể dùng làm sử liệu nhưng phải được thẩm định xuất xứ, niên đại và giới hạn.

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Một bạn viết rằng bảo tồn là sơn mới toàn bộ di tích cho đẹp hơn. Dùng bảng để đánh giá cách hiểu này.

    Xem lời giải

    Tra mục Bảo tồn: trọng tâm là giữ chứng cứ và giá trị, hạn chế tổn hại. Sơn mới tuỳ tiện có thể che vật liệu, màu và dấu vết gốc nên không tự động là bảo tồn. Phải có hồ sơ, đánh giá chuyên môn và phương án được phép; bảng giúp hiểu nghĩa, không thay thẩm quyền tu bổ.

Ghi nhớ

Tra cứu hỗ trợ hiểu ngữ cảnh; không thay thế đọc nguồn.

Bài tập

Đã đúng 0/4 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Mục traĐối chiếu
    Bảo tồnGiữ gìn chứng cứ và giá trị di sản, hạn chế tổn hại
    Văn minhTrình độ phát triển cao của văn hoá trong một bối cảnh lịch sử
    Tiếp biếnTiếp thu rồi lựa chọn, biến đổi yếu tố văn hoá
    Sử liệuDấu vết hoặc thông tin có thể sử dụng để nghiên cứu quá khứ
    Cách mạng công nghiệpBiến đổi sâu sắc kĩ thuật và tổ chức sản xuất, đưa máy móc vào thay đổi nền kinh tế
    Công giáoMột truyền thống thuộc Ki-tô giáo, có trung tâm giáo hội tại Va-ti-căng
    Công nghệ in 3DTạo vật thể từ thiết kế số bằng cách hình thành nhiều lớp vật liệu
    Công nghệ na-nôNghiên cứu và ứng dụng vật chất ở kích thước rất nhỏ cỡ nanômét
    Chủ nghĩa duy tâmKhuynh hướng triết học đặt tinh thần, ý thức ở vị trí có trước hoặc quyết định vật chất
    Chủ nghĩa duy vậtKhuynh hướng triết học khẳng định tính có trước của vật chất so với ý thức
    Chữ giáp cốtChữ cổ khắc trên mai rùa, xương thú, thường liên quan hoạt động bói hỏi thời Thương
    Chữ Miến cổDạng chữ cổ gắn với lịch sử người Miến
    Chữ tượng hìnhChữ dùng hình dáng giản lược hoặc đường nét để biểu đạt ý nghĩa
    Di sản văn hoáGiá trị vật chất, tinh thần được cộng đồng trao truyền qua thời gian
    Di sản văn hoá vật thểDi sản tồn tại dưới dạng vật chất như công trình và hiện vật
    Di sản văn hoá phi vật thểThực hành, tri thức, biểu đạt được chủ thể gìn giữ và trao truyền
    Di sản thiên nhiênCảnh quan, cấu trúc địa chất hoặc hệ tự nhiên có giá trị cần bảo vệ
    Dữ liệu lớnDữ liệu có quy mô, tốc độ hoặc mức phức tạp đòi hỏi cách quản lí và xử lí thích hợp
    Hồi giáoTôn giáo xuất hiện thế kỉ VII tại bán đảo A-rập, gắn với Mô-ha-mét
    Internet vạn vậtMạng kết nối đồ vật có khả năng thu nhận và trao đổi dữ liệu
    Khải hoàn mônCông trình cổng vòm gắn với việc tưởng niệm hoặc tôn vinh chiến thắng
    Kim tự thápCông trình dạng khối chóp; trong bài Ai Cập, tiêu biểu là lăng mộ hoàng gia
    Lê sơGiai đoạn đầu nhà Hậu Lê, 1428–1527
    Lê trung hưngGiai đoạn khôi phục nhà Lê, 1533–1789
    Liên ngànhKết hợp câu hỏi, phương pháp và kết quả của nhiều ngành nghiên cứu
    Pha-ra-ôngCách gọi phổ biến người đứng đầu hoàng gia Ai Cập cổ đại
    Rô-bốtThiết bị có thể thực hiện nhiệm vụ theo điều khiển hoặc chương trình
    Thần họcLĩnh vực hệ thống hoá, giải thích các quan niệm về thần linh và giáo lí của tôn giáo
    Tiền LêTriều đại 980–1009, khởi đầu với Lê Hoàn
    Tín ngưỡngNiềm tin và thực hành tinh thần gắn với phong tục cộng đồng
    Tô tem giáoNiềm tin về vật tổ gắn nguồn cội một nhóm người
    Tôn giáoHệ thống niềm tin, giáo lí, nghi lễ và tổ chức hướng đến đối tượng thiêng
    Trí tuệ nhân tạoLĩnh vực tạo hệ thống máy thực hiện nhiệm vụ thường cần năng lực trí tuệ
    Văn hoá tiền Óc EoCác lớp văn hoá có trước, góp phần tạo nền tảng văn hoá Óc Eo

    Ngữ cảnh để vận dụng
    Thẻ ngữ cảnh dùng cho bài tập: Bia tiến sĩ cần được giữ vật liệu và chữ khắc để bảo tồn chứng cứ. Văn minh Đại Việt có thành tựu giáo dục, chữ viết, nghệ thuật trong kỉ nguyên độc lập. Cải biến chữ du nhập để ghi tiếng nói riêng ở Đông Nam Á là ví dụ tiếp biến. Hiện vật khảo cổ có thể dùng làm sử liệu nhưng phải được thẩm định xuất xứ, niên đại và giới hạn.

  2. Câu 1Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Theo bảng, Bảo tồn tương ứng với mục nào?

  3. Câu 2Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Theo bảng, Văn minh tương ứng với mục nào?

  4. Câu 3Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Theo bảng, Tiếp biến tương ứng với mục nào?

  5. Câu 4Mức 2Trắc nghiệm 1 đáp án

    Theo bảng, Sử liệu tương ứng với mục nào?

  6. Câu 5Mức 2Tự luận

    Dùng mục “Bảo tồn” để viết hai câu trong một ngữ cảnh lịch sử đã học; giải thích cách tra cứu tránh nhầm.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  7. Câu 6Mức 2Tự luận

    Dùng mục “Văn minh” để viết hai câu trong một ngữ cảnh lịch sử đã học; giải thích cách tra cứu tránh nhầm.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  8. Câu 7Mức 2Tự luận

    Dùng mục “Tiếp biến” để viết hai câu trong một ngữ cảnh lịch sử đã học; giải thích cách tra cứu tránh nhầm.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 2Tự luận

    Dùng mục “Sử liệu” để viết hai câu trong một ngữ cảnh lịch sử đã học; giải thích cách tra cứu tránh nhầm.

    0 từ

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay