Địa lí 10
Địa líLớp 10Phần 8. Chương 7. Một số quy luật của vỏ địa lí

Quy luật địa đới và quy luật phi địa đới

Mục tiêu bài học

  • Giải thích được nội dung cốt lõi của quy luật địa đới và quy luật phi địa đới.
  • Sử dụng chứng cứ và kĩ năng địa lí để giải quyết nhiệm vụ cụ thể, nêu giới hạn kết luận.

Bài giảng

Kiến thức và cơ chế địa lí

Quy luật địa đới là sự thay đổi có quy luật của thành phần và cảnh quan theo vĩ độ, trước hết do năng lượng bức xạ thay đổi từ xích đạo đến cực. Các đai nhiệt, áp, gió, khí hậu, nhóm đất và thảm thực vật cho thấy dấu ấn này. Tuy nhiên chúng không tạo các dải thẳng tuyệt đối: lục địa – đại dương, dòng biển và địa hình làm ranh giới lệch hoặc đứt đoạn.

Đọc chứng cứ, vận dụng và giới hạn

Phi địa đới gồm quy luật đai cao và địa ô. Đai cao phản ánh thay đổi nhiệt, ẩm theo độ cao địa hình; độ cao bắt đầu và kết thúc từng đai phụ thuộc vĩ độ, hướng sườn và khu vực. Địa ô biểu hiện sự thay đổi theo kinh độ do tương phản biển – lục địa và hoàn lưu. Một lát cắt từ bờ biển vào nội địa chủ yếu tìm dấu ấn địa ô; từ chân lên đỉnh tìm đai cao. Các quy luật tác động đồng thời nên phải nói nhân tố nổi bật, không coi loại này loại trừ loại kia.

Khái niệm chính

Địa đới
Thay đổi chủ yếu theo vĩ độ
Đai cao
Thay đổi theo độ cao địa hình
Địa ô
Thay đổi do biển – lục địa theo kinh độ

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Mô hình giả định nhiệt giảm 0,6°C mỗi 100 m. Chân núi 26°C, cao hơn 1000 m sẽ thấp hơn bao nhiêu °C?

    Xem lời giải

    1000/100 × 0,6 = 6°C; đây là suất giảm giả định, không phải mọi nơi mọi lúc.

  2. Ví dụ 2

    Giải thích vì sao cùng vĩ độ, bờ đông và bờ tây một lục địa có thể khác khí hậu và thực vật.

    Xem lời giải

    Dòng biển, hướng gió, khoảng cách đến biển và chắn gió làm nguồn nhiệt, ẩm khác nhau. Địa đới tạo nền chung theo vĩ độ, còn địa ô và địa hình làm phân hóa. Cần bản đồ gió, dòng biển và địa hình để chọn cơ chế đúng cho lục địa cụ thể.

Ghi nhớ

Bức xạ theo vĩ độ góp phần tạo địa đới; Hướng sườn ảnh hưởng đai cao.

Dễ nhầm

  • Các đới luôn là dải thẳng tuyệt đối
  • Mọi núi có cùng độ cao ranh giới đai

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Quy luật địa đới là sự thay đổi có quy luật của thành phần và cảnh quan theo vĩ độ, trước hết do năng lượng bức xạ thay đổi từ xích đạo đến cực. Các đai nhiệt, áp, gió, khí hậu, nhóm đất và thảm thực vật cho thấy dấu ấn này. Tuy nhiên chúng không tạo các dải thẳng tuyệt đối: lục địa – đại dương, dòng biển và địa hình làm ranh giới lệch hoặc đứt đoạn.

    Phi địa đới gồm quy luật đai cao và địa ô. Đai cao phản ánh thay đổi nhiệt, ẩm theo độ cao địa hình; độ cao bắt đầu và kết thúc từng đai phụ thuộc vĩ độ, hướng sườn và khu vực. Địa ô biểu hiện sự thay đổi theo kinh độ do tương phản biển – lục địa và hoàn lưu. Một lát cắt từ bờ biển vào nội địa chủ yếu tìm dấu ấn địa ô; từ chân lên đỉnh tìm đai cao. Các quy luật tác động đồng thời nên phải nói nhân tố nổi bật, không coi loại này loại trừ loại kia.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Sự thay đổi thảm thực vật từ chân lên đỉnh núi thể hiện nổi bật quy luật nào?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn hai nhận định đúng về quy luật địa đới và quy luật phi địa đới.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá từng nhận định; không suy từ một nhân tố thành nguyên nhân duy nhất.

    ÝĐúngSai
    a)Bức xạ theo vĩ độ góp phần tạo địa đới
    b)Hướng sườn ảnh hưởng đai cao
    c)Các đới luôn là dải thẳng tuyệt đối
    d)Mọi núi có cùng độ cao ranh giới đai
  5. Câu 4Mức 1Ghép nối

    Ghép thuật ngữ với đặc trưng phân biệt.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 1Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ cho mô tả: Thay đổi chủ yếu theo vĩ độ: ; Thay đổi theo độ cao địa hình: .

  7. Câu 6Mức 3Trả lời ngắn

    Mô hình giả định nhiệt giảm 0,6°C mỗi 100 m. Chân núi 26°C, cao hơn 1000 m sẽ thấp hơn bao nhiêu °C?

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Giải thích vì sao cùng vĩ độ, bờ đông và bờ tây một lục địa có thể khác khí hậu và thực vật.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Một bạn khẳng định: “Các đới luôn là dải thẳng tuyệt đối”. Hãy sửa nhận định, giải thích và nêu một ví dụ hoặc điều kiện giới hạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay