Địa lí 10
Địa líLớp 10Phần 8. Chương 7. Một số quy luật của vỏ địa lí

Vỏ địa lí, quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của vỏ địa lí

Mục tiêu bài học

  • Giải thích được nội dung cốt lõi của vỏ địa lí, quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của vỏ địa lí.
  • Sử dụng chứng cứ và kĩ năng địa lí để giải quyết nhiệm vụ cụ thể, nêu giới hạn kết luận.

Bài giảng

Kiến thức và cơ chế địa lí

Vỏ địa lí là lớp vỏ nơi các thành phần khí quyển, thạch quyển, thủy quyển, thổ nhưỡng và sinh quyển xâm nhập, tác động lẫn nhau. Quy luật thống nhất và hoàn chỉnh biểu hiện ở quan hệ trao đổi vật chất, năng lượng: thay đổi một thành phần có thể kéo theo thay đổi các thành phần khác. Đây không phải quan niệm mọi hệ thống đều phản ứng giống nhau hay ngay lập tức. Cần xác định chuỗi tác động cụ thể và điều kiện xảy ra.

Đọc chứng cứ, vận dụng và giới hạn

Ví dụ phá rừng đầu nguồn có thể giảm che phủ, tăng dòng chảy mặt và xói mòn, đưa bùn cát xuống hồ; bồi lắng ảnh hưởng dung tích và chất lượng nước. Hậu quả còn phụ thuộc mưa, độ dốc, đất và biện pháp công trình. Khi can thiệp tự nhiên phải đánh giá liên ngành, theo lưu vực và theo thời gian, xét cả lợi ích trước mắt lẫn chi phí truyền sang nơi khác. Một tương quan hai bản đồ chỉ gợi giả thuyết, cần chứng cứ cơ chế và chuỗi thời gian.

Khái niệm chính

Trao đổi vật chất
Nước và bùn cát chuyển giữa thành phần
Trao đổi năng lượng
Bức xạ và nhiệt tham gia quá trình
Đánh giá tổng hợp
Xem nhiều quan hệ trước can thiệp

Ví dụ

  1. Ví dụ 1

    Mô hình giả định hồ có dung tích 100 triệu m³, bồi lắng làm mất 4 triệu m³. Dung tích còn bao nhiêu triệu m³?

    Xem lời giải

    100 − 4 = 96 triệu m³; không phải dự báo cho hồ cụ thể.

  2. Ví dụ 2

    Lập chuỗi ba mắt xích từ mất rừng đến ảnh hưởng hồ, nêu một dữ liệu cần kiểm tra.

    Xem lời giải

    Mất rừng → tăng dòng chảy mặt và xói mòn trong điều kiện mưa mạnh → tăng bùn cát vào hồ → giảm dung tích hữu ích. Cần chuỗi bùn cát trước và sau thay đổi rừng, kèm lượng mưa và vận hành để tránh kết luận nhân quả từ một yếu tố.

Ghi nhớ

Các thành phần tự nhiên tương tác; Tác động có thể truyền xuống hạ lưu.

Dễ nhầm

  • Mọi tác động xảy ra tức thời và giống nhau
  • Đánh giá hồ không cần xét sinh vật

Bài tập

Đã đúng 0/6 câu

  1. Đọc ngữ liệu

    Vỏ địa lí là lớp vỏ nơi các thành phần khí quyển, thạch quyển, thủy quyển, thổ nhưỡng và sinh quyển xâm nhập, tác động lẫn nhau. Quy luật thống nhất và hoàn chỉnh biểu hiện ở quan hệ trao đổi vật chất, năng lượng: thay đổi một thành phần có thể kéo theo thay đổi các thành phần khác. Đây không phải quan niệm mọi hệ thống đều phản ứng giống nhau hay ngay lập tức. Cần xác định chuỗi tác động cụ thể và điều kiện xảy ra.

    Ví dụ phá rừng đầu nguồn có thể giảm che phủ, tăng dòng chảy mặt và xói mòn, đưa bùn cát xuống hồ; bồi lắng ảnh hưởng dung tích và chất lượng nước. Hậu quả còn phụ thuộc mưa, độ dốc, đất và biện pháp công trình. Khi can thiệp tự nhiên phải đánh giá liên ngành, theo lưu vực và theo thời gian, xét cả lợi ích trước mắt lẫn chi phí truyền sang nơi khác. Một tương quan hai bản đồ chỉ gợi giả thuyết, cần chứng cứ cơ chế và chuỗi thời gian.

  2. Câu 1Mức 1Trắc nghiệm 1 đáp án

    Cách tiếp cận đúng khi xây hồ là gì?

  3. Câu 2Mức 2Nhiều đáp án

    Chọn hai nhận định đúng về vỏ địa lí, quy luật thống nhất và hoàn chỉnh của vỏ địa lí.

    Chọn tất cả đáp án đúng

  4. Câu 3Mức 2Đúng / Sai nhiều ý

    Đánh giá từng nhận định; không suy từ một nhân tố thành nguyên nhân duy nhất.

    ÝĐúngSai
    a)Các thành phần tự nhiên tương tác
    b)Tác động có thể truyền xuống hạ lưu
    c)Mọi tác động xảy ra tức thời và giống nhau
    d)Đánh giá hồ không cần xét sinh vật
  5. Câu 4Mức 1Ghép nối

    Ghép thuật ngữ với đặc trưng phân biệt.

    Chạm một ý bên trái rồi chạm ý tương ứng bên phải để ghép cặp.

  6. Câu 5Mức 1Điền vào chỗ trống

    Chọn thuật ngữ cho mô tả: Nước và bùn cát chuyển giữa thành phần: ; Bức xạ và nhiệt tham gia quá trình: .

  7. Câu 6Mức 3Trả lời ngắn

    Mô hình giả định hồ có dung tích 100 triệu m³, bồi lắng làm mất 4 triệu m³. Dung tích còn bao nhiêu triệu m³?

  8. Câu 7Mức 3Tự luận

    Lập chuỗi ba mắt xích từ mất rừng đến ảnh hưởng hồ, nêu một dữ liệu cần kiểm tra.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay

  9. Câu 8Mức 4Tự luận

    Một bạn khẳng định: “Mọi tác động xảy ra tức thời và giống nhau”. Hãy sửa nhận định, giải thích và nêu một ví dụ hoặc điều kiện giới hạn.

    0 từ

    0/10 ảnh

    Có thể chụp nhiều trang. Ảnh được lưu cùng bài làm và giáo viên sẽ chấm trên ảnh.

    Vẽ bài làm

    Ảnh bài làm

    Cuộn chuột hoặc chụm hai ngón để phóng to · kéo để di chuyển · phím R để xoay