Giáo án Bài 3. Thị trường lao động kĩ thuật, công nghệ tại Việt Nam

HS nhận biết một tin tuyển dụng cụ thể và bước đầu hiểu nhu cầu tuyển người trên thị trường lao động kĩ thuật, công nghệ.

GV trình chiếu bộ dữ liệu giả định: doanh nghiệp A tuyển 4 kĩ thuật viên bảo trì, doanh nghiệp B tuyển 3, doanh nghiệp C tuyển 5, trong một tháng, các vị trí không trùng nhau.
GV đặt câu hỏi:

• Mỗi doanh nghiệp đang làm việc gì? Đó là tin tuyển dụng hay là số liệu cả nước?
• Nếu một người đang tìm việc đọc được ba tin này thì họ biết được điều gì và chưa biết được điều gì?

HS nêu được: ba tin là tin tuyển dụng của ba đơn vị, cho biết nhu cầu tuyển người cụ thể về nghề kĩ thuật viên bảo trì trong một tháng; ba tin chưa cho biết số ứng viên và không đại diện cho cả nước.

HS nêu được khái niệm Cầu lao động, Cung lao động, Tin tuyển dụng và phân biệt được ba khái niệm này.

HS làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn. Mỗi nhóm có một tờ giấy lớn chia thành 4 ô: ô giữa ghi ba thuật ngữ; ô quanh là các ý nghĩa cần ghép.
Nhiệm vụ: đọc mục Khái niệm và Ghi nhớ trong SGK và trang bài học NeoEdu, sau đó viết định nghĩa bằng lời của mình cho từng thuật ngữ; nêu một ví dụ thực tế cho mỗi thuật ngữ, lấy từ bộ dữ liệu giả định.
Câu hỏi GV đặt ra: "Nhu cầu tuyển người và số người muốn đi làm khác nhau ở điểm nào?"; "Tin tuyển dụng có thể dùng để đo cung lao động không? Vì sao?"

Khăn trải bàn của nhóm ghi:

• Cầu lao động: nhu cầu tuyển người làm việc trong phạm vi xác định (ví dụ: doanh nghiệp A tuyển 4 kĩ thuật viên bảo trì).
• Cung lao động: người có khả năng và mong muốn tham gia làm việc trong phạm vi xác định (ví dụ: số người đủ điều kiện và muốn làm kĩ thuật viên bảo trì ở địa bàn đó).
• Tin tuyển dụng: thông tin tuyển người tại đơn vị và thời điểm cụ thể; không dùng để đo cung lao động vì tin chỉ phản ánh phía tuyển, không cho biết số người muốn làm việc.

HS sắp xếp đúng thứ tự bốn bước khảo sát tin tuyển dụng và giải thích được vì sao cần nêu giới hạn của mẫu.

HS làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 1, sau đó đối chiếu với học liệu NeoEdu (mục ví dụ và bài tập tương tác).
Nhiệm vụ của HS: sắp xếp bốn bước khảo sát theo trình tự trước–sau; giải thích vì sao phải ghi thời gian, địa bàn, ngành và tránh đếm lặp tin tuyển.
Câu hỏi GV đặt ra: "Nếu không loại các tin trùng nhau, tổng số vị trí sẽ thay đổi thế nào?"; "Vì sao bước tổng hợp phải ghi rõ giới hạn mẫu?"

Thứ tự đúng của quy trình:

• Bước 1: Chọn địa bàn và tháng khảo sát.
• Bước 2: Thu tin có ngày đăng trong phạm vi đã chọn.
• Bước 3: Loại bản sao cùng vị trí tuyển.
• Bước 4: Tổng hợp và nêu giới hạn mẫu.
  Giải thích: mỗi bước sử dụng kết quả của bước trước; loại tin trùng giúp tránh đếm lặp làm sai số lượng vị trí; nêu giới hạn để không suy rộng kết quả của mẫu nhỏ ra cả nước.

HS vận dụng đúng khái niệm và tính toán đơn giản trên dữ liệu mẫu; nhận ra kết luận sai do suy rộng.

HS làm bốn bài tập sau, cá nhân trong 5 phút rồi đổi chéo kiểm tra theo cặp:
Bài 1: Trong bài, mô tả nào đúng về Cầu lao động? A. Thông tin tuyển người tại đơn vị và thời điểm cụ thể; B. Ba doanh nghiệp tuyển nhiều là bằng chứng chắc chắn mọi nơi ở Việt Nam đều thiếu lao động cùng nghề; C. Nhu cầu tuyển người làm việc trong phạm vi xác định; D. Người có khả năng và mong muốn tham gia làm việc.
Bài 2: Nhận xét "Ba doanh nghiệp tuyển nhiều là bằng chứng chắc chắn mọi nơi ở Việt Nam đều thiếu lao động cùng nghề" đúng hay sai?
Bài 3: Người có khả năng và mong muốn tham gia làm việc được gọi là ........
Bài 4: Dữ liệu giả định: A tuyển 4, B tuyển 3, C tuyển 5 vị trí, không trùng nhau. Tổng số vị trí là bao nhiêu? Mẫu có 12 vị trí nhưng chưa biết số ứng viên. Có kết luận cung nhỏ hơn cầu không?

Đáp án:

• Bài 1: C. Nhu cầu tuyển người làm việc trong phạm vi xác định.
• Bài 2: Sai. Mẫu nhỏ có giới hạn địa bàn, thời gian và doanh nghiệp; không được suy rộng tuyệt đối.
• Bài 3: Cung lao động.
• Bài 4: $4+3+5=12$ vị trí trong mẫu, không phải tổng cả nước. Không kết luận được cung nhỏ hơn cầu, vì mới biết cầu mẫu là 12 vị trí; cần thu thêm số ứng viên đủ điều kiện có cùng thời gian, địa bàn và nghề, đồng thời tránh đếm lặp.

HS vận dụng quy trình khảo sát và cách ghi giới hạn mẫu để lập phương án khảo sát tin tuyển dụng nghề kĩ thuật, công nghệ ở địa phương.

Mỗi cặp lập phương án khảo sát ngắn gồm: chọn địa bàn, tháng và nghề khảo sát; thiết kế bảng khảo sát với ba cột quan trọng ngoài tên nghề (ngày đăng và hạn nộp; địa bàn/doanh nghiệp; yêu cầu năng lực và số lượng vị trí) và một cột ghi đường dẫn gốc; nêu hai giới hạn của mẫu.
Lưu ý: không thu thông tin cá nhân của ứng viên.
Câu hỏi GV đặt ra: "Nếu chỉ có tin tuyển mà chưa có số người tìm việc, kết quả khảo sát nên được trình bày thế nào?"

Phương án mẫu của cặp HS gồm:

• Địa bàn: xã/phường nơi HS sinh sống; tháng khảo sát: tháng đã chọn; nghề: kĩ thuật viên bảo trì hoặc nghề kĩ thuật khác có trong tin.
• Bảng khảo sát có các cột: tên nghề, ngày đăng và hạn nộp, địa bàn/doanh nghiệp, yêu cầu năng lực và số lượng vị trí, đường dẫn gốc.
• Hai giới hạn mẫu, ví dụ: chỉ phản ánh phía tuyển; chỉ đúng với địa bàn và tháng đã chọn.
• Trình bày: "Có X vị trí tuyển trong mẫu; chưa có dữ liệu cung nên chưa kết luận về cung và cầu."