NeoEdu
Giáo án Lịch sử và Địa lí 9
Lịch sử và Địa líLớp 9Phần 1. Lịch sử – Chương 1. Thế giới từ năm 1918 đến năm 1945

Giáo án Chiến tranh thế giới thứ hai (1939 – 1945)

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 2 tiết (90 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

  • Nêu được mâu thuẫn đế quốc, bất bình đẳng của trật tự sau năm 1918, khủng hoảng kinh tế và chính sách xâm lược của Đức, I-ta-li-a, Nhật là nguyên nhân dẫn tới Chiến tranh thế giới thứ hai.
  • Phân biệt được nguyên nhân sâu xa, điều kiện thúc đẩy và sự kiện châm ngòi; xác định được ngày 1-9-1939 Đức tấn công Ba Lan là sự kiện mở đầu chiến tranh.
  • Trình bày được các bước ngoặt: Đức tấn công Liên Xô (6-1941), Nhật đánh Trân Châu Cảng (12-1941), chiến thắng Xta-lin-grát (1942–1943), Đức đầu hàng (5-1945), Liên Xô tiến công quân Nhật (8-1945), Mỹ ném bom nguyên tử xuống Hi-rô-si-ma và Na-ga-sa-ki.
  • Phân biệt được mốc Nhật tuyên bố đầu hàng (15-8-1945) với mốc Nhật kí văn kiện đầu hàng (2-9-1945).
  • Giải thích được hậu quả của chiến tranh (tổn thất người, kinh tế, thảm hoạ phát xít, diệt chủng, vũ khí hạt nhân) và vai trò của Liên Xô, Mỹ, Anh, Trung Quốc cùng nhân dân các nước bị chiếm đóng.
  • Vận dụng được bài học về bảo vệ hoà bình: chống xâm lược, tôn trọng luật quốc tế, giải quyết bất đồng bằng biện pháp hoà bình.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS chủ động đọc hồ sơ học tập, tra cứu mốc thời gian và tự hoàn thành phiếu học tập, tự kiểm tra đáp án trên học liệu số NeoEdu.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm, trình bày kết quả, nhận xét và phản biện ý kiến của bạn bằng lập luận có căn cứ.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS đánh giá một nhận định lịch sử, phối hợp nhiều nhân tố để lập luận và đề xuất cách kiểm tra nguồn tư liệu.

b) Năng lực đặc thù

  • Nhận thức khoa học lịch sử và địa lí: nhận biết được nguyên nhân, diễn biến, kết thúc và hậu quả của Chiến tranh thế giới thứ hai; phân biệt được sự kiện, mốc thời gian và cách đánh giá có căn cứ.
  • Tìm hiểu lịch sử và địa lí: khai thác thông tin từ hồ sơ học tập, sơ đồ mốc thời gian và học liệu số để trả lời câu hỏi, sắp xếp sự kiện theo trình tự thời gian.
  • Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: đánh giá nhận định “chỉ bom nguyên tử làm Nhật đầu hàng” và đưa ra kết luận có điều kiện, có căn cứ.

3. Phẩm chất

  • Trách nhiệm: HS nghiêm túc hoàn thành phiếu học tập và bài tập về nhà, đối chiếu thông tin trước khi kết luận.
  • Trung thực: HS nêu đúng mốc thời gian, không suy diễn vượt quá chứng cứ, thừa nhận khi đáp án của mình chưa chính xác.
  • Yêu nước: HS trân trọng đóng góp của nhân dân và các lực lượng chống phát xít, nhận thức giá trị của hoà bình và trách nhiệm bảo vệ hoà bình.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

  • Máy tính, máy chiếu hoặc bảng tương tác để trình chiếu lược đồ, dòng thời gian và hồ sơ học tập.
  • Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/9/history_geo/lich-su-bai-4-chien-tranh-the-gioi-thu-hai-1939-1945 (dùng ở hoạt động Hình thành kiến thức và Luyện tập).
  • Lược đồ châu Âu, châu Á – Thái Bình Dương (1939–1945) in khổ A3 hoặc chiếu lên màn hình.
  • Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm), bút dạ, giấy A0 hoặc bảng phụ.

2. Học sinh

  • SGK Lịch sử và Địa lí 9 (Kết nối tri thức với cuộc sống), vở ghi, bút chì, bút màu.
  • Thiết bị kết nối internet hoặc máy tính bảng (nếu lớp có điều kiện) để làm bài tương tác trên NeoEdu.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 8 phút

Dòng thời gian: Đâu là mốc mở đầu và kết thúc chiến tranh?

a) Mục tiêu

Huy động hiểu biết ban đầu của HS về Chiến tranh thế giới thứ hai và xác định vấn đề học tập của bài: vì sao chiến tranh bùng nổ, diễn biến nào làm bước ngoặt, chiến tranh kết thúc khi nào.

b) Nội dung

GV trình chiếu dòng thời gian gồm 6 mốc (1-9-1939; 6-1941; 12-1941; 1942–1943; 5-1945; 15-8-1945 và 2-9-1945) nhưng ẩn tên sự kiện. HS quan sát và trả lời: Mốc nào là sự kiện mở đầu chiến tranh? Mốc nào đánh dấu chiến tranh kết thúc? Em đoán nguyên nhân nào dẫn đến chiến tranh?
GV đặt câu hỏi dẫn dắt: “Vì sao một cuộc chiến tranh có thể lan rộng ra nhiều châu lục chỉ trong vài năm?”

c) Sản phẩm

HS xác định được mốc mở đầu (1-9-1939) và các mốc kết thúc (tháng 5-1945 Đức đầu hàng; tháng 8 đến 9-1945 Nhật đầu hàng). HS nêu được dự đoán ban đầu về nguyên nhân (tranh giành thuộc địa, thị trường, chính sách xâm lược của phát xít). GV ghi các dự đoán lên bảng để đối chiếu cuối tiết.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu dòng thời gian có ẩn tên sự kiện, nêu nhiệm vụ: quan sát các mốc và trả lời ba câu hỏi nhanh.

    Học sinh

    HS quan sát, suy nghĩ cá nhân trong 1 phút và ghi nhanh vào vở.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV gọi HS trả lời theo cặp đôi; theo dõi và ghi ý chính của các cặp lên bảng.

    Học sinh

    HS thảo luận cặp đôi. Dự kiến HS trả lời: “Mốc 1-9-1939 là khi Đức tấn công Ba Lan”; “Chiến tranh kết thúc vào tháng 8 đến 9-1945”; “Có thể do Đức, Ý, Nhật muốn mở rộng lãnh thổ.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 đến 3 cặp trình bày; nhận xét và khơi gợi thêm câu hỏi “Vì sao Nhật và Đức lại cùng phát động chiến tranh?”.

    Học sinh

    Đại diện 2 đến 3 cặp trình bày dự đoán; các nhóm khác bổ sung hoặc đặt câu hỏi.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV xác nhận mốc 1-9-1939 là mở đầu, các mốc 1945 là kết thúc, ghi lên bảng các dự đoán về nguyên nhân để kiểm chứng sau bài học; giới thiệu nhiệm vụ ba nội dung lớn của bài.

    Học sinh

    HS ghi tên bài và ba câu hỏi trọng tâm vào vở: nguyên nhân và bùng nổ; các bước ngoặt và kết thúc; hậu quả, vai trò và bài học.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 15 phút

Nguyên nhân và sự bùng nổ chiến tranh

a) Mục tiêu

HS phân biệt được nguyên nhân sâu xa, điều kiện thúc đẩy và sự kiện châm ngòi; nêu được diễn biến ngày 1-9-1939 và phản ứng của Anh, Pháp.

b) Nội dung

HS làm việc nhóm 4 theo Phiếu học tập số 1, đọc mục “Nguyên nhân và bùng nổ” trong hồ sơ học tập và đối chiếu với học liệu NeoEdu (phần bài giảng). Nhiệm vụ: phân loại các ý vào ba cột “Nguyên nhân sâu xa”, “Điều kiện thúc đẩy”, “Sự kiện châm ngòi” và trả lời câu hỏi: “Vì sao chính sách thoả hiệp của một số nước phương Tây không ngăn được phát xít?”

c) Sản phẩm

Phiếu học tập số 1 hoàn thành với nội dung đúng:

  • Nguyên nhân sâu xa: mâu thuẫn đế quốc về thị trường, thuộc địa; bất bình đẳng của trật tự sau 1918.
  • Điều kiện thúc đẩy: khủng hoảng kinh tế; chính sách xâm lược của Đức, I-ta-li-a, Nhật.
  • Sự kiện châm ngòi: ngày 1-9-1939 Đức tấn công Ba Lan; Anh và Pháp tuyên chiến với Đức.
    Kết luận HS rút ra: chiến tranh bùng nổ do tổng hợp các nguyên nhân; nhân nhượng không ngăn được phát xít vì phát xít tiếp tục mở rộng xâm lược.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát Phiếu học tập số 1, nêu nhiệm vụ và thời gian 8 phút; hướng dẫn nhóm đọc hồ sơ trước, sau đó dùng NeoEdu để kiểm tra.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, phân công nhóm trưởng, người ghi chép, người trình bày; đọc hồ sơ và tài liệu.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp, gợi ý nhóm nào lúng túng: “Ý nào là nguyên nhân lâu dài, ý nào là sự việc diễn ra ngay trước khi chiến tranh nổ ra?”.

    Học sinh

    HS thảo luận và điền phiếu. Dự kiến HS trả lời: “Sự kiện châm ngòi là Đức tấn công Ba Lan ngày 1-9-1939”; “Chính sách thoả hiệp làm Đức, Ý, Nhật thêm táo tợn.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 nhóm trình bày bảng phân loại; yêu cầu nhóm khác phản biện: “Nhóm có đồng ý xếp khủng hoảng kinh tế vào nguyên nhân sâu xa không? Vì sao?”.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày; nhóm khác góp ý. Dự kiến HS trả lời: “Khủng hoảng kinh tế là điều kiện thúc đẩy vì nó làm trầm trọng mâu thuẫn, không phải gốc rễ.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: nguyên nhân sâu xa – điều kiện thúc đẩy – sự kiện châm ngòi; nhấn mạnh ngày 1-9-1939 là ngòi nổ và chiến tranh bùng nổ ở châu Âu.

    Học sinh

    HS ghi vào vở sơ đồ ba tầng nguyên nhân và ngày bùng nổ chiến tranh.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 20 phút

Các bước ngoặt và sự kết thúc chiến tranh

a) Mục tiêu

HS trình bày được các bước ngoặt của chiến tranh theo trình tự thời gian, giải thích vì sao Xta-lin-grát là bước ngoặt và nêu đúng ý nghĩa các mốc tuyên bố, kí kết kết thúc chiến tranh.

b) Nội dung

Kĩ thuật mảnh ghép: Vòng 1, nhóm chuyên gia (4 nhóm, mỗi nhóm nhận một nội dung: Mặt trận châu Âu 1941–1943; Chiến thắng Xta-lin-grát; Mặt trận châu Á – Thái Bình Dương 1941–1945; Kết thúc chiến tranh tháng 5 đến 9-1945) theo Phiếu học tập số 2. Vòng 2, HS ghép nhóm mới gồm đủ 4 chuyên gia để trình bày.
Câu hỏi chung: “Vì sao Xta-lin-grát được coi là bước ngoặt?” và “Phân biệt ngày 15-8-1945 và 2-9-1945 như thế nào?”

c) Sản phẩm

Phiếu học tập số 2 hoàn thành với nội dung đúng:

  • Tháng 6-1941 Đức tấn công Liên Xô; tháng 12-1941 Nhật đánh Trân Châu Cảng, chiến tranh lan rộng; liên minh chống phát xít hình thành.
  • Chiến thắng Xta-lin-grát (1942–1943) là bước ngoặt vì làm thay đổi cục diện chiến tranh trên mặt trận châu Âu, quân Đồng minh chuyển sang tiến công và giải phóng nhiều khu vực.
  • Tháng 5-1945 Đức đầu hàng; tháng 8-1945 Liên Xô tiến công quân Nhật ở châu Á; Mỹ ném bom nguyên tử xuống Hi-rô-si-ma và Na-ga-sa-ki.
  • Ngày 15-8-1945: Nhật tuyên bố đầu hàng. Ngày 2-9-1945: Nhật kí văn kiện đầu hàng, chiến tranh kết thúc.
    Kết luận HS rút ra: các bước ngoặt là kết quả của nhiều sự kiện liên tiếp; mốc tuyên bố và mốc kí kết cần phân biệt rõ.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chia lớp thành 4 nhóm chuyên gia, phát Phiếu học tập số 2 và nội dung riêng từng nhóm; nêu luật chơi: sau 7 phút, HS quay về nhóm gốc để trình bày.

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, đọc tư liệu và ghi ý chính vào phiếu.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV hỗ trợ các nhóm chuyên gia; nhắc HS dùng lược đồ để chỉ vị trí các mặt trận; gợi ý nhóm nào lúng túng bằng câu hỏi: “Sau Xta-lin-grát, thế chủ động trên mặt trận châu Âu thay đổi thế nào?”.

    Học sinh

    HS dùng lược đồ, thảo luận trong nhóm chuyên gia và ghi ý chính. Dự kiến HS trả lời: “Xta-lin-grát là bước ngoặt vì quân Đức bị thất bại lớn, từ đó chuyển sang thế bị động.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV tổ chức ghép nhóm mới; yêu cầu mỗi thành viên trình bày nội dung chuyên gia của mình trong 1 phút; cả lớp đặt câu hỏi cho nhau.

    Học sinh

    HS lần lượt trình bày. Dự kiến HS trả lời khi được hỏi về mốc: “15-8 là Nhật tuyên bố đầu hàng, chưa phải lễ kí văn kiện; 2-9 là ngày kí văn kiện.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt theo dòng thời gian: 1941 (mở rộng chiến tranh), 1942–1943 (bước ngoặt), 5-1945 (Đức đầu hàng), 15-8-1945 (Nhật tuyên bố), 2-9-1945 (Nhật kí văn kiện); nhấn mạnh sự khác nhau giữa tuyên bố và kí kết.

    Học sinh

    HS hoàn thiện dòng thời gian trong vở, đánh dấu các bước ngoặt và mốc kết thúc.

Hoạt động 2.3: Hình thành kiến thức mới · 12 phút

Hậu quả, vai trò và bài học lịch sử

a) Mục tiêu

HS giải thích được hậu quả nặng nề của chiến tranh, nêu được vai trò của các lực lượng tham chiến và rút ra bài học về bảo vệ hoà bình.

b) Nội dung

HS làm việc cặp đôi, trả lời hai câu hỏi: (1) Chiến tranh để lại những hậu quả nào? (2) Vì sao không thể quy thắng lợi chỉ cho một trận đánh hay một vũ khí? Sau đó, HS nêu một bài học cho thế giới hôm nay.

c) Sản phẩm

HS nêu được hậu quả: tổn thất người và của cải, kinh tế bị tàn phá, thảm hoạ phát xít, diệt chủng, sự ra đời và đe doạ của vũ khí hạt nhân. HS nêu vai trò: Liên Xô có vai trò quyết định trong đánh bại phát xít Đức trên mặt trận châu Âu; Mỹ, Anh, Trung Quốc và nhân dân các nước bị chiếm đóng có đóng góp lớn. HS rút ra bài học: chống xâm lược, tôn trọng luật quốc tế, giải quyết bất đồng bằng biện pháp hoà bình.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV nêu hai câu hỏi trên bảng, yêu cầu HS suy nghĩ 2 phút rồi thảo luận cặp đôi 3 phút.

    Học sinh

    HS suy nghĩ và ghi ý chính vào vở.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi giúp các cặp; gợi ý: “Hãy nghĩ đến tổn thất ở một đất nước cụ thể mà em biết.”

    Học sinh

    HS thảo luận. Dự kiến HS trả lời: “Chiến tranh gây chết chóc hàng chục triệu người; vũ khí hạt nhân đe doạ toàn nhân loại.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 cặp trình bày; hỏi thêm: “Có thể nói Liên Xô một mình quyết định thắng lợi không? Vì sao?”.

    Học sinh

    Cặp trình bày. Dự kiến HS trả lời: “Liên Xô quyết định trên mặt trận châu Âu nhưng cần kết hợp với đóng góp của Mỹ, Anh và các phong trào kháng chiến.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt hậu quả, vai trò và ba nội dung bài học bảo vệ hoà bình; nhấn mạnh đánh giá tổng hợp, không quy thắng lợi cho một yếu tố.

    Học sinh

    HS ghi ba bài học vào vở ghi nhớ.

Hoạt động 3: Luyện tập · 20 phút

Luyện tập: nhận diện sự kiện, mốc thời gian và nhận định

a) Mục tiêu

Củng cố kiến thức về nguyên nhân, mốc thời gian và cách phân biệt sự kiện; rèn kĩ năng đánh giá nhận định dựa trên hồ sơ.

b) Nội dung

HS làm bài tập 2 đến 5 trên học liệu NeoEdu (phần bài tập tương tác) hoặc trên phiếu in. Thực hiện theo cặp đôi, sau đó đối chiếu đáp án với nhóm.
Bài 2: Sự kiện trực tiếp mở đầu chiến tranh là gì? A. Đức tấn công Ba Lan; B. Nhật tấn công Trân Châu Cảng tháng 12-1941; C. Đức tiến công Liên Xô tháng 6-1941; D. Đức mở cuộc không chiến đánh Anh năm 1940.
Bài 3: Ghép mốc với nội dung đúng: 1-9-1939; 15-8-1945; 2-9-1945 với các nội dung: Nhật kí văn kiện đầu hàng; Đức tấn công Ba Lan; Nhật tuyên bố đầu hàng.
Bài 4: Đánh giá đúng (Đ) hoặc sai (S) các nhận định: a) Nhật kí văn kiện đầu hàng cùng ngày tuyên bố 15-8-1945. b) Đức tấn công Ba Lan là ngòi nổ chiến tranh 1939. c) Liên Xô tham chiến chống Nhật tháng 8-1945 là một nhân tố quan trọng. d) Một vũ khí duy nhất giải thích toàn bộ thắng lợi Đồng minh.
Bài 5: Chọn thông tin hoàn thành cặp: 15-8-1945 → (1) Nhật tuyên bố đầu hàng / (2) Đức tấn công Ba Lan / (3) Nhật kí văn kiện đầu hàng.

c) Sản phẩm

Đáp án bài 2: A (Đức tấn công Ba Lan, ngày 1-9-1939, là sự kiện trực tiếp mở đầu chiến tranh thế giới thứ hai).
Đáp án bài 3: 1-9-1939 – Đức tấn công Ba Lan; 15-8-1945 – Nhật tuyên bố đầu hàng; 2-9-1945 – Nhật kí văn kiện đầu hàng.
Đáp án bài 4: a) S (Nhật tuyên bố ngày 15-8, kí văn kiện ngày 2-9); b) Đ; c) Đ; d) S (cần phối hợp nhiều nhân tố, không quy thắng lợi cho một vũ khí).
Đáp án bài 5: 15-8-1945 → (1) Nhật tuyên bố đầu hàng.
Kĩ năng cần đạt: HS giải thích được vì sao các phương án còn lại sai (thuộc thời điểm hoặc sự kiện khác).

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu hoặc phát bốn bài tập, nêu yêu cầu: làm trong 8 phút theo cặp, ghi lý do cho mỗi đáp án.

    Học sinh

    HS nhận đề, đọc và xác định yêu cầu từng bài.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV theo dõi, nhắc HS đối chiếu mốc thời gian trên dòng thời gian đã lập; gợi ý HS đang làm bài 4 đọc lại mục “Các bước ngoặt và kết thúc” trong hồ sơ.

    Học sinh

    HS thảo luận cặp đôi, điền đáp án và ghi lý do. Dự kiến HS trả lời bài 4 ý a: “Sai vì tuyên bố ngày 15-8, kí ngày 2-9, không cùng ngày.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời các cặp đọc đáp án từng bài; khi HS đáp đúng nhưng chưa giải thích, GV yêu cầu bổ sung lý do.

    Học sinh

    HS báo cáo đáp án và lý do; các cặp khác nhận xét. Dự kiến HS trả lời bài 4 ý d: “Sai vì bom nguyên tử chỉ là một nhân tố, còn có Liên Xô tham chiến và các nhân tố khác.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt đáp án đúng và nhấn mạnh lỗi thường gặp: nhầm tuyên bố với kí kết và tuyệt đối hoá một nhân tố.

    Học sinh

    HS sửa lại đáp án sai (nếu có) và ghi lưu ý vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng · 15 phút

Vận dụng: đánh giá nhận định về bom nguyên tử và thắng lợi

a) Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức để phản biện một nhận định lịch sử, đối chiếu nhiều nhân tố và nêu giới hạn khi sử dụng thông tin.

b) Nội dung

Đề: Đánh giá nhận định: “Chỉ bom nguyên tử làm Nhật đầu hàng.” HS lập luận theo ba bước: (1) Nhận định đúng hay sai, vì sao? (2) Kể tên ít nhất hai nhân tố khác ngoài bom nguyên tử. (3) Nêu một lưu ý khi đánh giá (phân biệt 15-8 và 2-9; không ca ngợi vũ khí huỷ diệt).
HS làm việc cá nhân 5 phút, sau đó chia sẻ nhóm 3. Phần về nhà: viết kết luận có điều kiện và đề xuất nguồn kiểm tra (xem phần Bài tập về nhà).

c) Sản phẩm

Kết luận mẫu: Nhận định chưa đúng vì chỉ nêu một nhân tố và tuyệt đối hoá nó. Đến tháng 8-1945 Nhật đã thất bại trên nhiều mặt trận và suy giảm nguồn lực; Liên Xô tham chiến và tiến công đạo quân Quan Đông; phong trào chống Nhật và sức ép của Đồng minh tác động mạnh. Hai vụ ném bom nguyên tử là một nhân tố trực tiếp quan trọng nhưng cần đặt trong tổng thể tình hình. Phải phân biệt tuyên bố đầu hàng ngày 15-8 với kí văn kiện ngày 2-9 và không ca ngợi việc sử dụng vũ khí huỷ diệt.
Gợi ý chấm nhóm: nêu đúng kết luận (bác bỏ “chỉ”), đưa ít nhất hai nhân tố khác, nêu được lưu ý về mốc thời gian.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV nêu đề vận dụng và ba bước lập luận; nhắc HS dựa trên hồ sơ học tập, không dùng thông tin ngoài bài.

    Học sinh

    HS đọc đề, suy nghĩ cá nhân và ghi ý chính.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV yêu cầu nhóm 3 chia sẻ, thống nhất một đoạn lập luận ngắn; hỗ trợ nhóm đang bế tắc bằng câu hỏi: “Có nhân tố nào khác ngoài bom nguyên tử làm Nhật suy yếu không?”

    Học sinh

    HS chia sẻ trong nhóm và thống nhất kết luận. Dự kiến HS trả lời: “Liên Xô tham chiến và tiến công đạo quân Quan Đông là nhân tố quan trọng.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 nhóm trình bày; yêu cầu nhóm khác chấm nhanh theo ba tiêu chí: kết luận, nhân tố, lưu ý thời gian.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày; các nhóm khác nhận xét và bổ sung.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nhận xét, chốt kết luận mẫu; nhấn mạnh tư duy đánh giá lịch sử dựa trên nhiều chứng cứ và thái độ không ca ngợi vũ khí huỷ diệt.

    Học sinh

    HS hoàn thiện đoạn lập luận của mình trong vở và ghi nhận bài học về cách đánh giá lịch sử.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Đọc mục “Nguyên nhân và bùng nổ” trong hồ sơ học tập, phân loại các ý vào bảng sau.

  • Cột 1: Nguyên nhân sâu xa
  • Cột 2: Điều kiện thúc đẩy
  • Cột 3: Sự kiện châm ngòi
    Các ý cần phân loại: mâu thuẫn đế quốc về thị trường và thuộc địa; bất bình đẳng của trật tự sau năm 1918; khủng hoảng kinh tế; chính sách xâm lược của Đức, I-ta-li-a, Nhật; ngày 1-9-1939 Đức tấn công Ba Lan; Anh và Pháp tuyên chiến với Đức.
    Câu hỏi thảo luận: Vì sao chính sách thoả hiệp của một số nước phương Tây không ngăn được phát xít?

Phiếu học tập số 2

Nhiệm vụ: Mỗi nhóm chuyên gia đọc nội dung được giao, ghi ý chính và sự kiện theo thời gian.

  • Nhóm 1: Mặt trận châu Âu 1941–1943 (Đức tấn công Liên Xô tháng 6-1941; liên minh chống phát xít hình thành)
  • Nhóm 2: Chiến thắng Xta-lin-grát 1942–1943 (vì sao là bước ngoặt)
  • Nhóm 3: Mặt trận châu Á – Thái Bình Dương (Nhật đánh Trân Châu Cảng tháng 12-1941; Liên Xô tiến công quân Nhật tháng 8-1945; Mỹ ném bom nguyên tử xuống Hi-rô-si-ma và Na-ga-sa-ki)
  • Nhóm 4: Kết thúc chiến tranh (Đức đầu hàng tháng 5-1945; Nhật tuyên bố đầu hàng ngày 15-8-1945; Nhật kí văn kiện đầu hàng ngày 2-9-1945)
    Bảng cần hoàn thành khi ghép nhóm:
  • Mốc thời gian | Sự kiện | Ý nghĩa
  • 15-8-1945 | Nhật tuyên bố đầu hàng | Thông báo chấp nhận đầu hàng, chưa phải lễ kí văn kiện
  • 2-9-1945 | Nhật kí văn kiện đầu hàng | Kết thúc chiến tranh
    Câu hỏi: Vì sao Xta-lin-grát được coi là bước ngoặt?

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện đoạn lập luận “Đánh giá nhận định: chỉ bom nguyên tử làm Nhật đầu hàng” thành bài viết 100 đến 150 chữ, gồm: kết luận có điều kiện, hai nhân tố khác ngoài bom nguyên tử và một lưu ý về mốc thời gian (15-8 và 2-9).
  • Đề xuất một nguồn tư liệu (sách, báo, bảo tàng, trang web tin cậy) để kiểm tra thêm nhận định trên; ghi rõ tên nguồn và nội dung cần đối chiếu. Không ghi nguồn chưa tra cứu thực tế.
  • Viết đoạn văn ngắn 80 đến 100 chữ trình bày một bài học về bảo vệ hoà bình mà em rút ra từ Chiến tranh thế giới thứ hai và liên hệ với một việc làm cụ thể của bản thân.
  • Ôn lại dòng thời gian của bài (1-9-1939; tháng 6-1941; tháng 12-1941; 1942–1943; tháng 5-1945; 15-8-1945; 2-9-1945) và ghi nhớ sự khác nhau giữa tuyên bố đầu hàng và kí văn kiện đầu hàng.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.