Giáo án Khoan dung

HS bộc lộ cảm xúc và cách ứng xử ban đầu khi người khác làm hỏng đồ của mình; từ đó dẫn vào vấn đề khoan dung.

GV trình chiếu tình huống: Đức làm hỏng sách của Bình, nhận lỗi và đề nghị mua bù. Bình đồng ý để Đức sửa nhưng chưa muốn cho mượn tiếp. GV đặt câu hỏi: (1) Nếu em là Bình, em nghĩ gì và sẽ làm gì ngay lúc đó? (2) Theo em, Bình có nên cắt đứt quan hệ với Đức không? Vì sao?

HS nêu được ít nhất hai cách ứng xử: giận dữ, trách móc, cắt đứt quan hệ; hoặc lắng nghe, ghi nhận lời nhận lỗi và yêu cầu khắc phục. HS nhận thấy cách ứng xử thứ hai thể hiện sự tha thứ nhưng vẫn giữ được quyền của mình. Từ đó HS ghi tên bài: Khoan dung.

HS nêu được khái niệm khoan dung và phân biệt được khoan dung với các biểu hiện không phải khoan dung.

HS đọc mục “Hiểu bản chất và phân biệt” trong SGK, làm việc theo cặp đôi để hoàn thành Phiếu học tập số 1: (a) Điền khái niệm khoan dung; (b) Liệt kê ba biểu hiện không phải khoan dung; (c) Nêu một ý về nhìn nhận hạn chế của chính mình. Tham khảo thêm học liệu NeoEdu phần bài giảng để đối chiếu.

Khoan dung là tôn trọng khác biệt và sẵn lòng tha thứ cho người nhận lỗi, tạo cơ hội sửa sai; bao gồm nhìn nhận hạn chế của chính mình.
Khoan dung không phải:

• Bỏ qua mọi hậu quả.
• Che giấu vi phạm.
• Buộc người bị hại tiếp xúc khi chưa an toàn.
  Khoan dung có bao gồm việc người có lỗi nhìn nhận hạn chế của chính mình và người bị hại vẫn có quyền tự bảo vệ bản thân.

HS giải thích được năm việc cần làm khi thực hiện khoan dung và vận dụng vào tình huống Đức – Bình.

Lớp chia nhóm 4 (kỹ thuật khăn trải bàn). Mỗi thành viên nhận một nội dung: (1) Tách hành vi khỏi giá trị con người; (2) Nghe lời giải thích; (3) Yêu cầu nhận trách nhiệm và khắc phục; (4) Thống nhất cơ hội sửa; (5) Bảo đảm ranh giới của người bị ảnh hưởng. Mỗi HS tìm trong SGK, giải thích ngắn và nêu một lời nói phù hợp với tình huống Đức – Bình. Riêng nhóm nào có thời gian: nêu việc xử lí cần thiết vẫn được thực hiện trong tình huống này.

Nhóm hoàn thành khăn trải bàn gồm 5 mục, trong đó:

• Tách hành vi khỏi giá trị con người: Đức làm hỏng sách là hành vi sai, không phải Đức là người xấu, nên Bình vẫn có thể tôn trọng bạn.
• Nghe lời giải thích: Bình nghe Đức nói lý do và nhận lời nhận lỗi.
• Yêu cầu nhận trách nhiệm và khắc phục: Đức đề nghị mua bù hoặc sửa sách.
• Thống nhất cơ hội sửa: Hai bạn thống nhất cách và thời gian khắc phục.
• Bảo đảm ranh giới: Bình chưa cho mượn tiếp, đó là quyền của Bình.
  Việc xử lí cần thiết vẫn được thực hiện: sách phải được sửa hoặc bù.

HS vận dụng kiến thức để phân tích, đánh giá các nhận định và chọn hành động có căn cứ trong tình huống Đức – Bình.

HS làm việc cặp đôi, hoàn thành Phiếu học tập số 2 gồm bốn câu: (1) Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp; (2) Chọn nhận định hợp lí trong ba lựa chọn A, B, C, D; (3) Đánh giá hai ý a, b là Đ hay S; (5) Chọn nhận định đúng kể cả ngoài tình huống. Đối chiếu đáp án trên màn hình, có thể dùng bài tập tương tác NeoEdu để kiểm tra nhanh.

Đáp án:

• Câu 1: Nhận lỗi – Thừa nhận làm hỏng; Khắc phục – Thống nhất mua bù hoặc sửa sách; Ranh giới – Chưa cho mượn tiếp ngay.
• Câu 2: Đáp án A. Bình có thể cho cơ hội khắc phục và vẫn giữ giới hạn cho mượn; tha thứ không xóa quyền giữ tài sản, bù sách là nhận trách nhiệm, không phải điều trái khoan dung.
• Câu 3: a) Đ – Khoan dung có thể đi cùng yêu cầu khắc phục và ranh giới an toàn. b) S – Tha thứ không đồng nghĩa với việc không được yêu cầu sửa hậu quả.
• Câu 5: Đáp án B – Khoan dung có thể đi cùng yêu cầu khắc phục và ranh giới an toàn.

HS vận dụng kiến thức để viết lời nói vừa khoan dung vừa rõ giới hạn và đề xuất thỏa thuận khắc phục trong một tình huống thực tế.

Cá nhân HS viết (1) lời của Bình vừa khoan dung vừa rõ giới hạn; (2) thỏa thuận khắc phục gồm ba mục. Thỏa thuận phải là đề xuất, không ghi mức thiệt hại hay giá tiền cụ thể. Về nhà: HS quan sát một tình huống thực tế trong gia đình hoặc trường học, viết lại cách ứng xử khoan dung và chỉ ra một việc cần khắc phục.

Lời của Bình gợi ý: “Mình ghi nhận bạn nhận lỗi và sẵn sàng bàn cách bù sách. Tuần này mình cần sách để học nên mong bạn thống nhất thời gian khắc phục. Mình chưa muốn cho mượn tiếp ngay, nhưng không vì việc này mà xúc phạm hay cô lập bạn.”
Thỏa thuận đề xuất:

• Đức nhận trách nhiệm về cuốn sách bị hỏng; hai bạn cùng kiểm tra để quyết định sửa được hay cần thay.
• Phương án sửa hoặc mua bù, mốc thời gian do hai bạn thống nhất.
• Bình được quyền kiểm tra kết quả; việc cho mượn tiếp sẽ bàn khi cuốn sách đã được khắc phục.