Giáo án Tích cực tham gia các hoạt động cộng đồng

HS huy động trải nghiệm về hoạt động vì cộng đồng và nhận ra câu hỏi: làm thế nào để hoạt động cộng đồng thực sự có ích?

GV chiếu hai bức tranh mô tả hai nhóm học sinh cùng quyên góp sách cho thư viện xã. Nhóm A tổ chức chụp ảnh đăng mạng xã hội và báo cáo số lượng tiền, số giờ; nhóm B hỏi thư viện cần loại sách gì trước khi quyên góp. GV nêu câu hỏi: Theo em, nhóm nào đang hoạt động vì cộng đồng? Vì sao? HS suy nghĩ cá nhân 1 phút, sau đó chia sẻ với bạn bàn bên.

Câu trả lời dự kiến: Nhóm B vì họ hỏi nhu cầu thật của thư viện trước khi hành động; nhóm A chú trọng ảnh, tiền và số giờ, dễ biến cộng đồng thành nơi trình diễn. Từ đó HS nêu được vấn đề bài học: Dựa vào dấu hiệu nào để nhận biết hoạt động cộng đồng và tích cực tham gia đúng cách?

HS nêu được khái niệm hoạt động cộng đồng và giải thích được dấu hiệu của sự tích cực khi tham gia.

HS làm việc nhóm 4 bằng kĩ thuật khăn trải bàn với Phiếu học tập số 1. Nhóm đọc mục “Hiểu bản chất và phân biệt” trong sách giáo khoa, thảo luận các câu hỏi: (1) Hoạt động cộng đồng là gì? Nêu ba ví dụ trong bài. (2) Tích cực tham gia nghĩa là gì? (3) Vì sao không nên đo sự tích cực chỉ bằng ảnh, tiền hoặc số giờ? (4) Phân loại năm việc làm trong phiếu thành “hoạt động cộng đồng” hoặc “không phải hoạt động cộng đồng”, giải thích ngắn gọn.

Kết quả khăn trải bàn gồm: khái niệm hoạt động cộng đồng; ba ví dụ (hỗ trợ học tập, bảo vệ môi trường, chăm sóc người cần giúp); dấu hiệu tích cực là chủ động, có trách nhiệm và phù hợp năng lực; ảnh, tiền, số giờ chỉ là thông tin phụ, không phải thước đo đầy đủ; cộng đồng không phải nơi trình diễn. Bảng phân loại mẫu: tổ chức dọn vệ sinh khu phố để bảo vệ môi trường là hoạt động cộng đồng; đăng ảnh tự quay để nhận lượt thích khi đi phát quà nhưng không hỏi người nhận là không đủ tiêu chí vì mục đích chính là trình diễn.

HS trình bày được sáu bước thực hiện hoạt động cộng đồng và giải thích được vai trò của từng bước.

GV tổ chức mảnh ghép: các nhóm 4 của lượt 1 được chia thành 6 chuyên gia, mỗi người nhận một bước: (1) khảo sát nhu cầu có xin phép; (2) đặt mục tiêu và phân công; (3) đánh giá rủi ro; (4) thực hiện có người phụ trách; (5) công khai thu chi phù hợp, bảo vệ dữ liệu; (6) hỏi phản hồi và điều chỉnh. Các chuyên gia cùng bước ghép thành nhóm chuyên gia, đọc sách và thống nhất nội dung, cách làm và một ví dụ thực tế ở trường. Sau đó các chuyên gia quay về nhóm gốc để giảng lại cho bạn. Hoàn thành Phiếu học tập số 2 gồm bảng sáu bước và câu hỏi: Vì sao bước này cần thiết?

Bảng sáu bước đầy đủ với nội dung ngắn: (1) khảo sát nhu cầu có xin phép, cần biết người được giúp thật sự cần gì và được đồng ý; (2) đặt mục tiêu rõ ràng, phân công người chịu trách nhiệm; (3) đánh giá rủi ro về an toàn, sức khỏe, thời gian; (4) có người phụ trách giám sát trong suốt quá trình; (5) công khai thu chi phù hợp và bảo vệ thông tin cá nhân của người nhận; (6) thu thập phản hồi và điều chỉnh kế hoạch cho lần sau. Ví dụ: Trước khi tặng sách, nhóm hỏi thư viện về loại sách cần; trước khi dọn vệ sinh, nhóm đánh giá rủi ro đường trơn và có giáo viên phụ trách.

HS phân tích tình huống, chọn hành động vì lợi ích cộng đồng và tôn trọng người khác; làm bài tập củng cố.

Tình huống: Nhóm định tặng 100 cuốn sách nhưng thư viện cộng đồng cần sách chữ lớn và chỉ đủ chỗ 40 cuốn. Bạn muốn giữ mục tiêu 100 để báo cáo đẹp. Nhiệm vụ 1: Lựa chọn hành động đúng trong bốn phương án: A. Điều chỉnh theo nhu cầu, chọn tối đa 40 sách phù hợp và hỏi phản hồi; B. Đưa đủ 100 dù phải bỏ ngoài trời; C. Lấy số ảnh trao quà làm kết quả duy nhất; D. Công khai danh sách người đọc yếu để xin tài trợ. Nhiệm vụ 2: Đánh giá hai nhận định: a) Hoạt động hiệu quả phải đáp ứng nhu cầu chứ không chỉ đạt số lượng; b) Có mục đích cộng đồng thì không cần hỏi người nhận. Nhiệm vụ 3: Ghép biểu hiện với nội dung: Khảo sát – Nhu cầu chữ lớn; Nguồn lực giới hạn – Chỗ chứa 40 cuốn; Đánh giá – Mức sử dụng và phản hồi. Sau đó GV cho HS làm nhanh vài câu trắc nghiệm tương tác trên trang NeoEdu.

Đề và đáp án: Nhiệm vụ 1 – đáp án A (điều chỉnh theo nhu cầu, chọn tối đa 40 sách phù hợp, hỏi phản hồi), vì số lượng không thay thế sự phù hợp và khả năng lưu giữ; cần tôn trọng người dùng và nhu cầu thật. Nhiệm vụ 2 – a) Đúng; b) Sai, vì có mục đích cộng đồng vẫn phải hỏi người nhận để biết nhu cầu thật. Nhiệm vụ 3 – Khảo sát: Nhu cầu chữ lớn; Nguồn lực giới hạn: Chỗ chứa 40 cuốn; Đánh giá: Mức sử dụng và phản hồi. Câu hỏi bổ sung: Trao 100 sách có tự chứng minh tác động tốt hơn 40 không? Không: có thể không phù hợp, vượt chỗ chứa và tạo gánh nặng; cần số sách thực sự dùng, nhu cầu được đáp ứng và phản hồi.

HS vận dụng sáu bước để lập kế hoạch một hoạt động cộng đồng phù hợp với nhu cầu thật ở trường hoặc khu phố.

Mỗi nhóm chọn một nhu cầu cộng đồng quen thuộc (hỗ trợ bạn học yếu, bảo vệ môi trường trong trường, chăm sóc người già neo đơn ở khu phố). Nhóm lập kế hoạch theo sáu bước, ghi rõ: người cần giúp là ai; cách khảo sát nhu cầu và xin phép; mục tiêu; người phụ trách; rủi ro và cách phòng tránh; cách công khai thu chi và bảo vệ thông tin; cách hỏi phản hồi. Nhóm trình bày trong 2 phút. Về nhà: hoàn thiện kế hoạch và thực hiện khảo sát nhu cầu với một người liên quan.

Sản phẩm: Kế hoạch hoạt động cộng đồng gồm sáu mục tương ứng sáu bước, ví dụ: Hỗ trợ học tập cho bạn lớp 6 cần kèm môn Toán — khảo sát bằng cách hỏi giáo viên chủ nhiệm và phụ huynh có đồng ý; mục tiêu 2 buổi mỗi tuần, tối đa 5 học sinh, không ghi tên em nhỏ lên mạng; người phụ trách là giáo viên chủ nhiệm; rủi ro là đi lại và giờ học; hỏi phản hồi bằng phiếu ngắn sau 1 tháng.