Giáo án Bài 9b · LUA-CHON-B. Thay đổi khung hình, kích thước ảnh

Tạo tình huống để HS nhận ra cần phân biệt thao tác bỏ bớt phần ngoài khung với thao tác thu nhỏ toàn bộ ảnh.

GV chiếu lần lượt ba ảnh cùng một cảnh: ảnh A là ảnh gốc; ảnh B đã bỏ bớt phần viền bên ngoài; ảnh C đã được thu nhỏ toàn bộ nhưng vẫn đủ nội dung. GV hỏi: Ảnh nào giữ được toàn bộ nội dung nhưng kích thước nhỏ hơn? Ảnh nào mất đi phần ở ngoài khung? Nếu chỉ muốn bỏ viền thì nên dùng thao tác nào?

HS dự kiến: ảnh C giữ toàn bộ nội dung nhưng có ít điểm ảnh hơn; ảnh B mất phần ngoài khung; muốn bỏ viền thì dùng cắt ảnh. Kết luận mở đầu: cần phân biệt cắt ảnh (bỏ phần ngoài khung) với đổi kích thước (thay số điểm ảnh của toàn ảnh).

HS nêu được khái niệm cắt ảnh, đổi kích thước ảnh và phân biệt được hai thao tác này cũng như xoay ảnh.

HS làm Phiếu học tập số 1 theo nhóm 4. Nhiệm vụ: đọc mục Hiểu cách hoạt động trong bài học, trả lời các câu hỏi sau. (a) Cắt ảnh làm thay đổi điều gì? (b) Đổi kích thước làm thay đổi điều gì? (c) Xoay ảnh có phải là cắt ảnh không? (d) Vì sao cần thao tác trên bản sao và giữ bản gốc? Sau đó, nhóm thảo luận và đưa ra một ví dụ về một bức ảnh cần cắt và một bức ảnh cần đổi kích thước.

Kết quả dự kiến trong Phiếu học tập số 1:

• Cắt ảnh: bỏ phần ngoài khung, giữ lại vùng cần thiết; số điểm ảnh của ảnh giảm ở phần bị bỏ.
• Đổi kích thước: thay số điểm ảnh của toàn ảnh, toàn bộ nội dung được thu hoặc phóng theo cùng hệ số.
• Xoay ảnh khác cắt ảnh vì xoay không bỏ phần nào của ảnh theo khung.
• Thao tác trên bản sao để giữ bản gốc, tránh mất dữ liệu và có thể làm lại khi cần.
  Kiến thức HS rút ra: Cắt ảnh bỏ phần ngoài khung, còn đổi kích thước thay số điểm ảnh của toàn ảnh.

HS tính được kích thước khi thu phóng giữ tỉ lệ và giải thích được nguyên nhân gây méo ảnh cũng như giới hạn khi phóng lớn ảnh.

HS làm việc theo cặp. Nhiệm vụ: (a) Ảnh $1200\times 800$ có tỉ lệ bằng bao nhiêu? (b) Thu rộng còn $600$ và giữ tỉ lệ thì cao bằng bao nhiêu? (c) Nếu kéo $600\times 400$ thành $400\times 400$ mà không giữ tỉ lệ thì điều gì xảy ra? (d) Phóng lớn một ảnh mờ có khôi phục được chi tiết gốc không? Hai bạn trao đổi, thống nhất đáp án và ghi vào Phiếu học tập số 2.

Kết quả dự kiến:

• Tỉ lệ $1200\times 800$ là $3:2$.
• Hệ số thu là $\dfrac{600}{1200}=\dfrac{1}{2}$, chiều cao là $800\times\dfrac{1}{2}=400$, kích thước sau thu nhỏ là $600\times 400$.
• Kéo $600\times 400$ thành $400\times 400$ không giữ tỉ lệ thì hai chiều bị co theo hệ số khác nhau nên ảnh bị méo.
• Phóng ảnh mờ không tạo lại chi tiết đã mất; phóng chỉ làm các điểm ảnh to lên.
  Kiến thức HS rút ra: Giữ tỉ lệ khi thu phóng để không méo; phóng lớn không khôi phục được thông tin gốc.

HS vận dụng kiến thức để chọn đáp án đúng, đánh giá đúng sai, ghép khái niệm và sắp xếp đúng thứ tự các bước thực hiện.

HS làm nhanh các câu sau (lấy từ bài tập của bài học và ghi trong Phiếu học tập số 2):

1. Cắt ảnh làm gì? A. Bỏ phần ngoài khung; B. Thu đều toàn bộ nội dung mà không bỏ vùng; C. Chỉ tăng mức phóng xem trên màn hình; D. Chỉ thay độ phân giải in mà không đổi điểm ảnh.
2. Ảnh $1200\times 800$ thu rộng $600$ giữ tỉ lệ thì cao bằng bao nhiêu? A. 800; B. 400; C. 600; D. 200.
3. Kéo $600\times 400$ thành $400\times 400$ không giữ tỉ lệ có thể gây méo. Đúng hay sai?
4. Phóng ảnh mờ lên chắc chắn khôi phục mọi chi tiết gốc. Đúng hay sai?
5. Ghép khái niệm với tác dụng: Crop; Scale; Giữ tỉ lệ.
6. Sắp xếp các bước theo thứ tự trước sau cho nhiệm vụ: từ ảnh $1200\times 800$, thu nhỏ giữ tỉ lệ còn rộng $600$, sau đó cắt vuông $400\times 400$ lấy vùng giữa.
7. Ảnh $900\times 600$ cần rộng $300$ giữ tỉ lệ. Tính chiều cao và giải thích.

Đáp án:

1. A (Crop giới hạn vùng giữ lại).
2. B (Thu chiều rộng còn $\dfrac{1}{2}$ nên chiều cao còn $400$).
3. Đúng (hai chiều bị co theo hệ số khác nhau).
4. Sai (nội suy không bảo đảm khôi phục thông tin đã mất).
5. Crop: cắt khung; Scale: đổi kích thước điểm ảnh; Giữ tỉ lệ: thu phóng đồng đều hai chiều.
6. Mở bản sao ảnh $1200\times 800$ → Khóa tỉ lệ và đổi rộng thành $600$ → Cắt vùng giữa $400\times 400$ → Xuất bản mới và ghi hai kích thước trung gian và cuối. Kết quả: sau thu nhỏ $600\times 400$ vì tỉ lệ $3:2$; cắt vuông từ $x=100$ đến $500$, $y=0$ đến $400$ cho $400\times 400$; mất $100$ điểm ảnh mỗi bên, không kéo méo ảnh.
7. Hệ số $\dfrac{300}{900}=\dfrac{1}{3}$, chiều cao $600\times\dfrac{1}{3}=200$; kích thước $300\times 200$.

HS vận dụng đồng thời thao tác đổi kích thước giữ tỉ lệ và cắt ảnh để tạo một sản phẩm đúng yêu cầu, đồng thời biết tự kiểm tra kết quả.

Nhiệm vụ: từ ảnh tự tạo kích thước $1200\times 800$ (dữ liệu giả định), thu nhỏ giữ tỉ lệ còn rộng $600$; sau đó cắt thành vuông $400\times 400$ lấy vùng giữa. HS thực hiện trên bản sao, xuất bản mới, ghi lại hai kích thước trung gian và cuối, rồi kiểm tra lại tệp sau khi mở. Trong giờ, HS thực hiện phần thu nhỏ và cắt; phần hoàn thiện, đặt tên tệp và nộp sản phẩm giao về nhà. Lưu ý: chỉ dùng ảnh tự tạo hoặc ảnh được cho phép.

Sản phẩm: tệp ảnh vuông $400\times 400$ được lưu thành bản mới, kèm mô tả ngắn gồm các thao tác và kết quả: sau thu nhỏ $600\times 400$; cắt vùng giữa từ $x=100$ đến $500$, $y=0$ đến $400$.
Tiêu chí chấm (thang 1 điểm, GV chấm sản phẩm): thu nhỏ 0,3; cắt 0,3; kết quả 0,2; không méo và có bản sao gốc 0,2.
Kiến thức vận dụng: giữ tỉ lệ khi thu nhỏ, cắt vùng cần giữ, không làm méo ảnh và giữ bản gốc.