NeoEdu
Giáo án Tin học 8
Tin họcLớp 8Phần 6. Lựa chọn b. Làm quen với phần mềm chỉnh sửa ảnh · Không học bắt buộc cùng lựa chọn a

Giáo án Bài 8b · LUA-CHON-B. Phần mềm chỉnh sửa ảnh

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

  • Nêu được khái niệm lớp (layer) trong phần mềm chỉnh sửa ảnh và vai trò của lớp trong việc tách riêng các thành phần của ảnh.
  • Giải thích được tệp dự án XCF giữ cấu trúc lớp và cấu trúc chỉnh sửa, còn tệp PNG/JPEG là tệp xuất để chia sẻ và không thay thế bản dự án.
  • Vận dụng được quy trình tạo ảnh 600×400 gồm nền sáng và hình chữ nhật xanh trên lớp riêng, lưu dự án và xuất PNG.
  • Nhận biết được nguyên tắc chỉ chỉnh sửa trên bản sao, giữ bản gốc và không dùng chỉnh sửa để làm giả chứng cứ.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS chủ động đọc bài giảng và ví dụ trên trang bài học NeoEdu, tự kiểm tra kết quả thực hành theo tiêu chí đã cho.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp, trao đổi, đối chiếu sản phẩm và trình bày ngắn gọn cách làm, lí do lựa chọn lớp hoặc định dạng tệp.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS xác định cách đổi màu hình mà giữ nguyên nền, chọn đúng tệp để chia sẻ hoặc để chỉnh sửa tiếp.

b) Năng lực đặc thù

  • NLa - Sử dụng và quản lí các phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông: HS sử dụng phần mềm chỉnh sửa ảnh để tạo ảnh mới, thêm lớp, vẽ hình, lưu dự án và xuất PNG đúng yêu cầu.
  • NLb - Ứng xử phù hợp trong môi trường số: HS tự tạo hình để học, sử dụng dữ liệu giả định, không sao chép ảnh cá nhân hay ảnh của người khác, không chỉnh sửa để làm giả chứng cứ.
  • NLc - Giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và truyền thông: HS dùng lớp và tệp dự án để giải quyết yêu cầu đổi màu chữ nhật mà giữ nguyên nền.
  • NLd - Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong học và tự học: HS dùng trang bài học NeoEdu để ôn tập và làm bài tập tương tác sau giờ học.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS hoàn thành đủ các bước thực hành, kiểm tra lại tệp sau khi mở và chỉnh sửa khi kết quả chưa đạt.
  • Trách nhiệm: HS giữ bản gốc, chỉ sửa trên bản sao, đặt tên tệp rõ nghĩa và lưu đúng nơi quy định.
  • Trung thực: HS minh bạch các chỉnh sửa đã làm, không biến ảnh đã sửa thành bằng chứng cho ảnh gốc, báo cáo đúng kết quả thực hành của mình.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

  • Máy tính, máy chiếu, kết nối mạng để trình chiếu và mở trang bài học NeoEdu (neoedu.vn/learn/8/informatics/bai-8b-lua-chon-b-phan-mem-chinh-sua-anh).
  • Phần mềm GIMP đã cài trên máy tính trình chiếu để làm mẫu thao tác.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 in cho mỗi cặp HS.
  • Thang chấm thực hành (kích thước 0,2 điểm; hai lớp 0,3 điểm; dự án 0,25 điểm; xuất và mở 0,25 điểm).
  • Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác của Bài 8b.

2. Học sinh

  • Máy tính đã cài GIMP (hoặc truy cập được phần mềm chỉnh sửa ảnh theo hướng dẫn của GV).
  • Vở ghi, bút, phiếu học tập.
  • Thư mục lưu bài làm có tên lớp và họ tên HS để nộp sản phẩm.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Khởi động: Một tấm ảnh nhiều lớp

a) Mục tiêu

HS nhận biết được ảnh chỉnh sửa có thể gồm nhiều phần tách riêng và xác định được nhiệm vụ học tập của bài.

b) Nội dung

GV đưa ra tình huống: một tấm poster có nền màu sáng và một hình chữ nhật màu xanh. Cần đổi hình chữ nhật sang màu đỏ mà không làm thay đổi nền. HS trả lời câu hỏi: 'Nếu cả nền và hình nằm trong cùng một ảnh phẳng, việc đổi màu hình sẽ gặp khó khăn gì? Làm thế nào để sửa riêng từng phần?'

c) Sản phẩm

HS nêu được: nếu nền và hình nằm chung một lớp thì khi sửa hình dễ làm ảnh hưởng đến nền; cần tách các phần thành lớp riêng để sửa độc lập. Từ đó HS xác định nhiệm vụ: tìm hiểu lớp, tệp dự án XCF và tệp PNG.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV trình chiếu hình minh hoạ poster và nêu tình huống. GV yêu cầu HS suy nghĩ 1 phút rồi trả lời câu hỏi nêu trên.

    Học sinh

    HS quan sát, suy nghĩ và chuẩn bị ý kiến cá nhân.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV gọi ngẫu nhiên 2 đến 3 HS trả lời; không chốt đáp án ngay.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: 'Nếu sửa hình trên ảnh phẳng thì có thể làm đổi cả nền.' Hoặc: 'Phải tách hình và nền ra thành hai phần riêng.'

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV tổng hợp các ý kiến trên bảng và đặt câu hỏi: 'Phần mềm có cách nào để tách các thành phần này không?'

    Học sinh

    HS đưa ra dự đoán: 'Dùng lớp để tách từng phần.'

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nêu nhiệm vụ bài học: tìm hiểu lớp và các loại tệp lưu trữ. GV ghi tiêu đề bài 8b lên bảng.

    Học sinh

    HS ghi tiêu đề bài và nhiệm vụ học tập vào vở.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Lớp và tệp dự án XCF

a) Mục tiêu

HS nêu được khái niệm lớp và giải thích được vai trò của tệp dự án XCF trong việc giữ cấu trúc lớp để chỉnh sửa tiếp.

b) Nội dung

HS làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 1, đọc phần 'Hiểu cách hoạt động' trên trang bài học NeoEdu và quan sát GV làm mẫu: tạo ảnh mới 600×400 với nền sáng, thêm lớp Hinh, vẽ chữ nhật xanh trên lớp này, sau đó lưu bản dự án. Các câu hỏi cần trả lời: (1) Lớp là gì và dùng để làm gì? (2) Vì sao cần lưu tệp dự án để sửa tiếp? (3) Tệp dự án có giữ toàn bộ lịch sử Hoàn tác sau khi đóng và mở lại không?

c) Sản phẩm

Kiến thức HS rút ra: Ảnh được tổ chức thành các lớp độc lập; mỗi lớp là một thành phần có thể chỉnh riêng. Tệp dự án XCF giữ lớp và cấu trúc chỉnh sửa để mở lại và sửa tiếp. Tệp dự án không có nghĩa là giữ toàn bộ lịch sử Hoàn tác sau khi đóng và mở lại. Đáp án Phiếu 1: (1) Lớp là thành phần ảnh tách riêng, giúp chỉnh sửa độc lập; (2) Dự án giữ cấu trúc lớp để chỉnh tiếp; (3) Không, dự án không giữ toàn bộ lịch sử Hoàn tác.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát Phiếu học tập số 1, yêu cầu cặp HS đọc phần 'Hiểu cách hoạt động' và hoàn thành phiếu trong 5 phút. GV nhắc HS chỉ thao tác trên máy khi GV hướng dẫn.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, đọc tài liệu và chuẩn bị trả lời các câu hỏi.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV làm mẫu trên máy chiếu: tạo ảnh 600×400, thêm lớp Hinh, vẽ chữ nhật xanh, lưu dự án. GV đi quanh lớp, hỗ trợ cặp còn lúng túng.

    Học sinh

    HS quan sát, làm theo mẫu trên máy của mình và trả lời phiếu. Dự kiến: 'Lớp là phần tách riêng của ảnh, có thể sửa độc lập.'

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 cặp trình bày câu trả lời cho câu (2) và (3), yêu cầu các cặp khác nhận xét.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: 'Lưu dự án để mở lại và sửa lớp Hinh mà không phải vẽ lại.' Và: 'Không, khi đóng và mở lại thì lịch sử Hoàn tác không còn đầy đủ.'

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt kiến thức: lớp là thành phần ảnh tách riêng; tệp XCF là tệp dự án giữ cấu trúc lớp; không giữ đầy đủ lịch sử Hoàn tác sau khi đóng và mở. GV ghi nhanh lên bảng.

    Học sinh

    HS ghi vào vở: Lớp là thành phần ảnh tách riêng; Dự án XCF giữ cấu trúc lớp và chỉnh sửa.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 8 phút

Xuất PNG và giữ bản gốc

a) Mục tiêu

HS giải thích được vai trò của tệp PNG khi chia sẻ và lí do phải giữ bản dự án gốc, chỉ chỉnh sửa trên bản sao.

b) Nội dung

HS tiếp tục thao tác: từ dự án vừa lưu, xuất ảnh ra PNG, sau đó mở PNG để đối chiếu. HS trả lời hai câu hỏi: (1) Tệp PNG có giữ khả năng điều chỉnh riêng lớp Hinh như dự án không? (2) Vì sao phải giữ bản gốc và chỉ sửa trên bản sao?

c) Sản phẩm

Kiến thức HS rút ra: PNG là định dạng ảnh có thể xuất để chia sẻ, mở xem ngay; PNG không giữ khả năng điều chỉnh lớp Hinh như dự án. Tệp dự án và tệp xuất có mục đích khác nhau. Nguyên tắc: giữ bản gốc, chỉ sửa trên bản sao, minh bạch các chỉnh sửa, không dùng chỉnh sửa để giả chứng cứ. Đáp án gợi ý: (1) Không, PNG là ảnh phẳng, không giữ lớp Hinh riêng; (2) Để có thể kiểm tra lại và không làm sai lệch dữ liệu ban đầu.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV yêu cầu cặp HS xuất ảnh ra PNG 600×400, sau đó mở lại PNG và trả lời hai câu hỏi trên.

    Học sinh

    HS thực hiện xuất PNG, mở lại tệp và chuẩn bị câu trả lời.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV theo dõi, nhắc HS đặt tên tệp rõ nghĩa và không ghi đè lên bản dự án gốc.

    Học sinh

    HS thực hiện; trả lời dự kiến: 'PNG không sửa được lớp Hinh riêng như dự án.'

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV đặt câu hỏi: 'Nếu chúng ta chỉ có PNG mà muốn đổi màu hình thì có làm được như dự án không?' Mời 1 đến 2 cặp trả lời.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: 'Không, vì PNG là ảnh đã gộp, khó tách lại lớp.' Và: 'Phải giữ dự án gốc để sửa tiếp.'

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: PNG/JPEG dùng để chia sẻ; dự án XCF dùng để chỉnh tiếp; luôn giữ bản gốc và chỉ sửa trên bản sao; không dùng chỉnh sửa để làm giả chứng cứ.

    Học sinh

    HS ghi vào vở và cùng GV rút ra nguyên tắc ứng xử khi chỉnh sửa ảnh.

Hoạt động 3: Luyện tập · 12 phút

Củng cố bằng bài tập tương tác

a) Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức về lớp, tệp dự án, tệp PNG và trình tự thực hiện để trả lời đúng các câu hỏi và bài tập.

b) Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 gồm các câu trắc nghiệm, câu đúng/sai, ghép đôi và sắp xếp trình tự. Có thể làm trực tiếp bài tập tương tác trên trang bài học NeoEdu. Đề bài và đáp án được ghi trong phần sản phẩm.

c) Sản phẩm

Đề và đáp án: (1) Lớp giúp làm gì? Đáp án A: chỉnh từng thành phần độc lập. (2) Muốn giữ lớp để sửa tiếp cần lưu gì? Đáp án B: tệp dự án phù hợp phần mềm. (3) Xuất ảnh và lưu dự án có thể phục vụ hai mục đích khác nhau: Đúng, vì chia sẻ và chỉnh tiếp cần dạng tệp phù hợp. (4) Ảnh sửa bất kì có thể gọi là bằng chứng ảnh gốc: Sai, phải minh bạch chỉnh sửa, không làm giả chứng cứ. (5) Ghép đúng: Lớp là thành phần ảnh tách riêng; Dự án là tệp giữ cấu trúc chỉnh sửa; PNG là định dạng ảnh có thể xuất. (6) Sắp xếp trình tự: Tạo ảnh mới 600×400 và nền sáng → Thêm lớp Hinh rồi vẽ chữ nhật xanh → Lưu bản dự án giữ lớp → Xuất PNG rồi mở lại đối chiếu. (7) Muốn đổi chữ nhật xanh sang đỏ mà giữ nền: chọn đúng lớp Hinh rồi đổi màu, giữ lớp nền không đổi, lưu phiên bản dự án mới rồi xuất lại.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát Phiếu học tập số 2 hoặc mở bài tập tương tác trên NeoEdu, nêu thời gian 8 phút và yêu cầu HS làm cá nhân trước, sau đó đối chiếu với bạn cùng bàn.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, làm bài cá nhân.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV quan sát, hỗ trợ HS gặp khó khăn ở câu (6) và (7).

    Học sinh

    HS làm bài; dự kiến HS chọn A cho câu (1), B cho câu (2), Đúng cho câu (3), Sai cho câu (4).

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV chiếu đáp án, mời HS giải thích lí do cho câu (4) và câu (7).

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: 'Ảnh đã sửa không phải chứng cứ cho ảnh gốc nếu không minh bạch.' Và: 'Phải chọn đúng lớp Hinh để đổi màu, giữ lớp nền.'

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nhận xét chung, nhấn mạnh lỗi thường gặp (nhầm PNG với dự án, sửa nhầm lớp) và yêu cầu HS sửa lại bài làm.

    Học sinh

    HS sửa lỗi sai trong phiếu và ghi lại các điểm cần nhớ.

Hoạt động 4: Vận dụng · 10 phút

Thực hành tạo và lưu sản phẩm

a) Mục tiêu

HS tạo được ảnh 600×400 gồm nền sáng và hình chữ nhật xanh trên lớp riêng, lưu dự án và xuất PNG; tự kiểm tra và giải thích kết quả.

b) Nội dung

HS thực hành trên máy: tạo ảnh mới 600×400 với nền sáng; thêm lớp Hinh và vẽ chữ nhật xanh trên lớp này; lưu bản dự án giữ lớp với tên rõ nghĩa (ví dụ: Hinh_chu_nhat_Ten_HS); xuất PNG và mở lại để đối chiếu. Phần còn lại (nộp sản phẩm hoặc mô tả đủ thao tác và kết quả) hoàn thành ở nhà, nộp cho GV để chấm theo thang điểm.

c) Sản phẩm

Sản phẩm mong đợi: dự án có nền và lớp Hinh riêng; tệp PNG 600×400 hiển thị chữ nhật xanh trên nền sáng. HS mô tả được: 'Bản PNG mở để xem, không giữ khả năng điều chỉnh lớp Hinh riêng như dự án.' Thang chấm 1 điểm: kích thước 0,2; hai lớp 0,3; dự án 0,25; xuất và mở 0,25.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV nêu yêu cầu thực hành và thang chấm, nhắc HS tự tạo hình để học, không dùng ảnh cá nhân hay ảnh của người khác, và chỉ sửa trên bản sao.

    Học sinh

    HS nghe yêu cầu, ghi nhớ thang chấm và tên tệp cần đặt.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp, kiểm tra kích thước và số lớp của từng HS; nhắc HS không ghi đè lên tệp mẫu.

    Học sinh

    HS thực hiện các bước: tạo ảnh 600×400, thêm lớp Hinh, vẽ chữ nhật xanh, lưu dự án, xuất PNG, mở lại đối chiếu.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 HS mở sản phẩm trên máy chiếu, giải thích vì sao PNG không giữ lớp Hinh riêng như dự án.

    Học sinh

    HS trình bày: 'Dự án có hai lớp nên có thể chỉnh lớp Hinh; PNG là ảnh đã xuất nên không tách lớp lại được.'

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nhận xét, nêu lỗi phổ biến và giao HS hoàn thiện sản phẩm về nhà, nộp đúng hạn theo hướng dẫn.

    Học sinh

    HS ghi lại yêu cầu nộp bài và tự đánh giá sản phẩm của mình theo thang chấm.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc phần 'Hiểu cách hoạt động' và quan sát GV làm mẫu, sau đó trả lời các câu hỏi sau:

  • Câu 1: Lớp là gì và dùng để làm gì trong phần mềm chỉnh sửa ảnh?
  • Câu 2: Vì sao cần lưu tệp dự án XCF để sửa tiếp?
  • Câu 3: Tệp dự án có giữ toàn bộ lịch sử Hoàn tác sau khi đóng và mở lại không? Vì sao?
  • Câu 4: Điền bảng sau vào vở:
    • Lớp: ......................................................
    • Dự án (XCF): ..........................................
    • PNG: .......................................................
  • Câu 5: Trong bài thực hành, hình chữ nhật xanh nằm trên lớp nào? Nền nằm trên lớp nào?

Phiếu học tập số 2

Hoàn thành các câu sau (làm cá nhân, sau đó đối chiếu với bạn cùng bàn):

  • Câu 1: Lớp giúp làm gì? A. Chỉnh từng thành phần độc lập; B. Tự tăng chi tiết ảnh gốc; C. Luôn làm tệp xuất nhỏ hơn; D. Tự cho phép sử dụng tư liệu.
  • Câu 2: Muốn giữ lớp để sửa tiếp cần lưu gì? A. Chỉ JPEG đã gộp; B. Tệp dự án phù hợp phần mềm; C. Chỉ ảnh chụp màn hình; D. Đổi đuôi PNG thành XCF.
  • Câu 3: Đúng hay sai? Xuất ảnh và lưu dự án có thể phục vụ hai mục đích khác nhau.
  • Câu 4: Đúng hay sai? Ảnh sửa bất kì có thể gọi là bằng chứng ảnh gốc.
  • Câu 5: Ghép đúng: Lớp / Dự án / PNG với các tác dụng: (a) Tệp giữ cấu trúc chỉnh sửa; (b) Định dạng ảnh có thể xuất; (c) Thành phần ảnh tách riêng.
  • Câu 6: Sắp xếp các bước theo thứ tự trước–sau: (a) Xuất PNG rồi mở lại đối chiếu; (b) Tạo ảnh mới 600×400 và nền sáng; (c) Lưu bản dự án giữ lớp; (d) Thêm lớp Hinh rồi vẽ chữ nhật xanh.
  • Câu 7: Muốn đổi chữ nhật xanh sang đỏ mà giữ nền, em chọn cách nào? Nêu ngắn gọn các bước.

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện sản phẩm thực hành: tạo ảnh 600×400 gồm nền sáng và hình chữ nhật xanh trên lớp Hinh riêng; lưu bản dự án bằng tên rõ nghĩa (ví dụ Hinh_chu_nhat_Ten_HS); xuất PNG và mở lại để đối chiếu.
  • Nộp sản phẩm hoặc mô tả đủ các thao tác và kết quả trong thư mục lớp đúng hạn. Sản phẩm được GV chấm theo thang 1 điểm: kích thước 0,2; hai lớp 0,3; dự án 0,25; xuất và mở 0,25.
  • Viết ngắn gọn (3 đến 5 câu) giải thích vì sao PNG không giữ khả năng điều chỉnh lớp Hinh như dự án và vì sao cần giữ bản gốc khi chỉnh sửa.
  • Ôn lại phần 'Ghi nhớ' của bài 8b và làm bài tập tương tác trên trang bài học NeoEdu: neoedu.vn/learn/8/informatics/bai-8b-lua-chon-b-phan-mem-chinh-sua-anh.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.