NeoEdu
Giáo án Lịch sử và Địa lí 8
Lịch sử và Địa líLớp 8Phần 4. Lịch sử · Chương 4: Châu Âu và nước Mỹ từ cuối thế kỉ XVIII đến đầu thế kỉ XX

Giáo án Bài 12. Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914 – 1918) và Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 2 tiết (90 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

  • Nêu được nguyên nhân sâu xa và duyên cớ trực tiếp của Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914–1918).
  • Trình bày được diễn biến chính của chiến tranh: bùng nổ tháng 7/1914, Mỹ tham chiến năm 1917, kết thúc năm 1918 và hậu quả về người, kinh tế, bản đồ chính trị.
  • Giải thích được vì sao Cách mạng tháng Hai 1917 lật đổ chế độ Nga hoàng nhưng chưa giải quyết chiến tranh, ruộng đất và quyền lực, dẫn tới Cách mạng tháng Mười 1917.
  • Trình bày được kết quả Cách mạng tháng Mười 1917: lật đổ Chính phủ lâm thời, thành lập chính quyền Xô viết, ban hành sắc lệnh hòa bình và ruộng đất.
  • Phân biệt được ngày tháng theo lịch cũ và lịch hiện hành; phân biệt Nhà nước Xô viết ra đời năm 1917 với Liên bang Xô viết thành lập năm 1922.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: Chủ động đọc SGK, đối chiếu thông tin với phiếu học tập để tự kiểm tra và sửa lỗi ghi nhớ mốc thời gian.
  • Giao tiếp và hợp tác: Phối hợp trong nhóm để hoàn thành sơ đồ, trình bày ngắn gọn và phản biện ý kiến của bạn bằng dẫn chứng trong bài.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Phân tích mối quan hệ nguyên nhân – kết quả, vận dụng cách ghi lịch để viết bản tin học tập đúng dữ kiện.

b) Năng lực đặc thù

  • Nhận thức khoa học lịch sử và địa lí: Nhận diện đúng nguyên nhân sâu xa, duyên cớ trực tiếp, mốc thời gian và trình tự các sự kiện chiến tranh và cách mạng Nga; phân biệt kết quả với suy luận.
  • Tìm hiểu lịch sử và địa lí: Khai thác thông tin trong SGK, lược đồ, tường thời gian và học liệu số để trả lời câu hỏi, lập sơ đồ và kiểm tra các phát biểu.
  • Vận dụng kiến thức, kĩ năng đã học: Viết chú giải tường thời gian và bản tin học tập có ghi chú hệ lịch, giải thích các lỗi đọc thời gian thường gặp.

3. Phẩm chất

  • Trách nhiệm: Ghi chép và trình bày đúng nội dung, không tự thêm dữ kiện ngoài đề khi viết bản tin học tập.
  • Trung thực: Thừa nhận và sửa các phát biểu sai khi đối chiếu với dữ kiện; nêu rõ nguồn thông tin khi trình bày.
  • Yêu nước: Hiểu và trân trọng ý nghĩa của hòa bình, độc lập và quyền tự quyết của nhân dân qua các sắc lệnh hòa bình và ruộng đất của chính quyền Xô viết.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

  • SGK Lịch sử và Địa lí 8 (Kết nối tri thức với cuộc sống), bài 12.
  • Lược đồ châu Âu đầu thế kỉ XX và lược đồ các mặt trận chính trong Chiến tranh thế giới thứ nhất.
  • Tường thời gian in khổ lớn ghi bốn mốc: 1914, tháng Hai 1917, tháng Mười 1917, 1918 (để trống phần ghi chú).
  • Máy chiếu, bảng phụ, bút dạ; phiếu học tập số 1 và số 2 đã in.
  • Học liệu số NeoEdu: Trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác (neoedu.vn/learn/8/history_geo/lich-su-bai-12-chien-tranh-the-gioi-thu-nhat-1914-1918-va-cach-mang-thang-muoi-nga-nam-1917), dùng ở hoạt động luyện tập để HS tự kiểm tra.

2. Học sinh

  • SGK Lịch sử và Địa lí 8, vở ghi, bút chì, bút màu.
  • Giấy A3 hoặc A4 cho nhóm làm khăn trải bàn, bút dạ.
  • Thiết bị cá nhân (điện thoại hoặc máy tính bảng) nếu được GV cho phép truy cập học liệu NeoEdu.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 8 phút

Khởi động: Bốn mốc năm 1914–1918

a) Mục tiêu

Huy động hiểu biết sẵn có của HS về chiến tranh và cách mạng Nga; xác định nhiệm vụ học tập của bài.

b) Nội dung

GV chiếu bốn mốc thời gian (1914, tháng Hai 1917, tháng Mười 1917, 1918) và lược đồ châu Âu đầu thế kỉ XX. HS trả lời nhanh: mốc nào gắn với chiến tranh, mốc nào gắn với nước Nga. Từ đó nêu hai câu hỏi trung tâm: Vì sao châu Âu rơi vào chiến tranh? Vì sao nước Nga có hai cuộc cách mạng trong cùng năm 1917?

c) Sản phẩm

Danh sách dự đoán ban đầu của HS, ví dụ: 1914 – chiến tranh bùng nổ; 1918 – chiến tranh kết thúc; tháng Hai 1917 – lật đổ Nga hoàng; tháng Mười 1917 – chính quyền thay đổi. HS ghi hai câu hỏi trung tâm vào vở làm mục tiêu học tập.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu bốn mốc thời gian và lược đồ châu Âu, nêu yêu cầu: “Em hãy cho biết mỗi mốc gắn với sự kiện nào mà em đã biết?”

    Học sinh

    HS quan sát, suy nghĩ cá nhân khoảng 1 phút và ghi nhanh dự đoán vào vở nháp.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV gọi 2–3 HS phát biểu, không đánh giá đúng sai ngay; có thể hỏi thêm: “Vì sao em nghĩ mốc 1914 gắn với chiến tranh?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “1914 là năm chiến tranh bắt đầu”; “1918 là năm chiến tranh kết thúc”; “Tháng Hai và tháng Mười 1917 là hai sự kiện ở nước Nga”.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV ghi các ý của HS lên bảng, nhóm lại thành hai câu hỏi trung tâm và dẫn dắt vào bài học.

    Học sinh

    HS đọc lại hai câu hỏi và ghi vào vở, xác định nhiệm vụ học tập: tìm hiểu chiến tranh và cách mạng Nga bằng các mốc thời gian.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nhận xét chung và nêu mục tiêu: nắm được nguyên nhân, diễn biến, kết cục chiến tranh và trình tự cách mạng Nga, đồng thời đọc đúng ngày tháng.

    Học sinh

    HS lắng nghe, điều chỉnh dự đoán ban đầu cho phù hợp với nhiệm vụ học tập.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 22 phút

Chiến tranh thế giới thứ nhất: nguyên nhân, diễn biến và kết cục

a) Mục tiêu

Phân biệt nguyên nhân sâu xa với duyên cớ trực tiếp; trình bày diễn biến chính và kết cục của Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914–1918).

b) Nội dung

HS làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn với Phiếu học tập số 1, đọc SGK và lược đồ để trả lời:

  • Câu 1: Nêu các yếu tố làm châu Âu căng thẳng đầu thế kỉ XX (phát triển không đều, cạnh tranh thuộc địa và thị trường, khối quân sự, chạy đua vũ trang).
  • Câu 2: Vụ ám sát thái tử Áo–Hung tại Xa-ra-giê-vô tháng 6/1914 là nguyên nhân sâu xa hay duyên cớ trực tiếp? Vì sao?
  • Câu 3: Chiến tranh bùng nổ tháng nào, năm nào? Nêu các đặc điểm: các mặt trận lớn, chiến tranh chiến hào, vũ khí có sức hủy diệt cao.
  • Câu 4: Năm 1917 có sự kiện gì đối với cuộc chiến? Chiến tranh kết thúc năm nào và để lại hậu quả gì?
  • Câu 5: Vì sao có thể nói đây là chiến tranh tranh giành quyền lợi của các nước đế quốc?

c) Sản phẩm

Sơ đồ tư duy hoặc sơ đồ mũi tên của nhóm trên khăn trải bàn, gồm các nội dung đúng:

  • Nguyên nhân sâu xa: cạnh tranh thuộc địa, thị trường giữa các đế quốc; hình thành khối quân sự; chạy đua vũ trang.
  • Duyên cớ trực tiếp: vụ ám sát thái tử Áo–Hung tại Xa-ra-giê-vô tháng 6/1914; không thay thế toàn bộ nguyên nhân sâu xa.
  • Diễn biến: chiến tranh bùng nổ tháng 7/1914; các mặt trận lớn; chiến tranh chiến hào; năm 1917 Mỹ tham chiến.
  • Kết cục: chiến tranh kết thúc năm 1918; tổn thất rất lớn về người và kinh tế; biến đổi bản đồ chính trị.
  • Nhận định: đây là chiến tranh tranh giành quyền lợi của các nước đế quốc, không tự trở thành chính nghĩa chỉ vì có tuyên truyền yêu nước.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chia lớp thành các nhóm 4, phát Phiếu học tập số 1 và giấy khăn trải bàn. Nêu yêu cầu: đọc SGK trong 5 phút, thảo luận và ghi kết quả lên khăn trải bàn theo 5 câu hỏi.

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, phân công người đọc, người ghi, người vẽ sơ đồ, người trình bày.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quan sát các nhóm, gợi ý khi nhóm lúng túng: “Vụ ám sát là nguyên nhân gây ra chiến tranh hay là sự kiện làm bùng nổ khủng hoảng đã tích tụ?”

    Học sinh

    HS thảo luận; dự kiến trả lời: Câu 2 – “Đó là duyên cớ trực tiếp, vì chỉ là sự kiện kích hoạt; nguyên nhân sâu xa là cạnh tranh đế quốc và chạy đua vũ trang.” Câu 4 – “Năm 1917 Mỹ tham chiến; chiến tranh kết thúc năm 1918.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 nhóm trình bày khăn trải bàn, các nhóm còn lại nhận xét, bổ sung. GV đặt câu hỏi: “Nếu chỉ nêu vụ ám sát thì có giải thích được toàn bộ cuộc chiến không?”

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày; HS trả lời dự kiến: “Không đủ, vì các cường quốc đã có mâu thuẫn tích lũy từ trước.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: nguyên nhân sâu xa tạo môi trường mâu thuẫn; duyên cớ trực tiếp là sự kiện kích hoạt; chiến tranh kết thúc năm 1918 với hậu quả nặng nề. Chiếu sơ đồ chuẩn trên máy chiếu và yêu cầu HS ghi vào vở.

    Học sinh

    HS so sánh sơ đồ của nhóm với sơ đồ chuẩn, sửa và bổ sung vào vở.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 24 phút

Cách mạng tháng Hai và Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917

a) Mục tiêu

Trình bày được quá trình từ Cách mạng tháng Hai đến Cách mạng tháng Mười 1917; giải thích vì sao cách mạng tiếp tục sau tháng Hai; nêu kết quả và cách đọc ngày tháng đúng.

b) Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 2, sau đó cả lớp đối chiếu trên tường thời gian. Nội dung cần hoàn thành:

  • Câu 1: Nêu nguyên nhân khủng hoảng ở Nga (chế độ Nga hoàng, khó khăn kinh tế–xã hội, gánh nặng chiến tranh).
  • Câu 2: Cách mạng tháng Hai 1917 lật đổ ai? Xuất hiện tình trạng gì sau đó?
  • Câu 3: Vì sao vấn đề chiến tranh, ruộng đất và quyền lực chưa được giải quyết nên cách mạng tiếp tục?
  • Câu 4: Dưới sự lãnh đạo của ai, khởi nghĩa tháng Mười 1917 diễn ra ở đâu, lật đổ gì và thành lập gì?
  • Câu 5: Các sắc lệnh nào đáp ứng yêu cầu cấp bách? Tháng Mười theo lịch cũ tương ứng ngày nào của lịch hiện hành?
  • Câu 6: Nhà nước Xô viết ra đời năm nào, Liên bang Xô viết thành lập năm nào?

c) Sản phẩm

Phiếu học tập số 2 hoàn thành với các ý đúng:

  • Khủng hoảng: chế độ Nga hoàng, khó khăn kinh tế–xã hội, gánh nặng chiến tranh làm khủng hoảng sâu sắc.
  • Cách mạng tháng Hai 1917 lật đổ chế độ Nga hoàng; xuất hiện hai chính quyền: Chính phủ lâm thời và các Xô viết.
  • Cách mạng tiếp tục vì chiến tranh, ruộng đất và quyền lực chưa được giải quyết.
  • Khởi nghĩa tháng Mười 1917 ở Pê-tơ-rô-grát, dưới sự lãnh đạo của Lê-nin và Đảng Bôn-sê-vích, lật đổ Chính phủ lâm thời và lập chính quyền Xô viết.
  • Sắc lệnh về hòa bình và ruộng đất đáp ứng yêu cầu cấp bách; tháng Mười theo lịch cũ Nga tương ứng ngày 7/11 theo lịch hiện hành.
  • Nhà nước Xô viết ra đời năm 1917; Liên bang Xô viết thành lập năm 1922.
  • Kết luận: tháng Mười là một cuộc cách mạng tiếp nối, không phải hai cuộc cách mạng khác nhau.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát Phiếu học tập số 2, chiếu tường thời gian có ô trống. Yêu cầu cặp đôi đọc mục về cách mạng Nga trong SGK và điền phiếu trong 8 phút.

    Học sinh

    HS đọc SGK, cặp đôi thống nhất đáp án và điền vào phiếu; hai bạn đọc lại từng câu để kiểm tra nhau.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quan sát, hỏi từng cặp: “Vì sao sau tháng Hai vẫn cần khởi nghĩa tháng Mười?” và “7/11 có phải là ngày của một cuộc cách mạng khác không?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Vì các vấn đề chiến tranh, ruộng đất, quyền lực chưa được giải quyết.” “Không, 25/10 theo lịch cũ và 7/11 theo lịch hiện hành là cùng một sự kiện.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 3 cặp trình bày các câu 2, 4, 6 trên tường thời gian; yêu cầu cả lớp nhận xét. GV phát học liệu NeoEdu nếu có thiết bị để HS đối chiếu bài giảng về hai cách ghi ngày tháng.

    Học sinh

    Đại diện cặp trình bày, dán thẻ sự kiện vào tường thời gian; các cặp khác nhận xét và bổ sung.

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: Cách mạng tháng Hai lật đổ chế độ Nga hoàng; tháng Mười lật đổ Chính phủ lâm thời, lập chính quyền Xô viết. Nhấn mạnh: ghi cả sự kiện và hệ lịch khi đối chiếu; Nhà nước Xô viết 1917 khác với Liên bang Xô viết 1922.

    Học sinh

    HS ghi kết luận vào vở, đánh dấu hai mốc dễ nhầm: 1917 và 1922.

Hoạt động 3: Luyện tập · 18 phút

Luyện tập: Ghép mốc, chọn đúng và kiểm tra liên hệ

a) Mục tiêu

Củng cố mốc thời gian và sự kiện; phân biệt liên hệ đúng – sai, không nhầm mũi tên thành quan hệ nguyên nhân; nhận diện phương án đúng về nguyên nhân cách mạng.

b) Nội dung

HS làm việc cá nhân rồi đối chiếu cặp đôi với bốn bài tập sau (có thể dùng bài tương tác trên NeoEdu để tự kiểm tra):

  • Bài 1: Ghép mỗi mốc (1914; tháng Hai 1917; tháng Mười 1917; 1918) với mô tả phù hợp.
  • Bài 2: Mô tả nào phù hợp với “1914”? A. Cách mạng lật đổ chế độ Nga hoàng; B. Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ; C. Lật đổ Chính phủ lâm thời, lập chính quyền Xô viết; D. Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc.
  • Bài 3: Chọn đúng hai cặp liên hệ: A. 1914 — Cách mạng lật đổ chế độ Nga hoàng; B. Tháng Mười 1917 — Lật đổ Chính phủ lâm thời, lập chính quyền Xô viết; C. Tháng Hai 1917 — Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ; D. 1918 — Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc.
  • Bài 4: Kiểm tra từng liên hệ (Đ hoặc S): a) 1914: Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ; b) Tháng Hai 1917: Lật đổ Chính phủ lâm thời, lập chính quyền Xô viết; c) Tháng Mười 1917: Cách mạng lật đổ chế độ Nga hoàng; d) 1918: Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc.
  • Bài 5: Vấn đề nào giúp giải thích vì sao sau tháng Hai Nga vẫn tiếp tục cách mạng? A. Chiến tranh, ruộng đất và quyền lực chưa được giải quyết thỏa đáng; B. Nga hoàng chưa từng bị lật đổ; C. Liên bang Xô viết đã tồn tại từ 1905; D. Tất cả yêu cầu của nhân dân đã được đáp ứng đầy đủ.

c) Sản phẩm

Đáp án và đề:

  • Bài 1: 1914 – Chiến tranh thế giới thứ nhất bùng nổ; tháng Hai 1917 – Cách mạng lật đổ chế độ Nga hoàng; tháng Mười 1917 – Lật đổ Chính phủ lâm thời, lập chính quyền Xô viết; 1918 – Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc.
  • Bài 2: Đáp án B.
  • Bài 3: Đáp án B và D. Hai cặp A và C sai vì hoán đổi mô tả của 1914 và tháng Hai 1917.
  • Bài 4: a) Đ; b) S, sửa thành “Tháng Hai 1917: Cách mạng lật đổ chế độ Nga hoàng”; c) S, sửa thành “Tháng Mười 1917: Lật đổ Chính phủ lâm thời, lập chính quyền Xô viết”; d) Đ. Thang chấm: 0 ý đúng: 0 điểm; 1 ý: 0,1; 2 ý: 0,25; 3 ý: 0,5; 4 ý: 1.
  • Bài 5: Đáp án A. Tháng Hai thay đổi chế độ nhưng chưa giải quyết các yêu cầu cấp bách, nên cách mạng tiếp tục.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu năm bài tập, nêu thời gian làm bài cá nhân 6 phút, sau đó đổi vở cho bạn cùng bàn đối chiếu.

    Học sinh

    HS đọc đề, làm bài cá nhân vào vở; ghi rõ lí do chọn đáp án ở bài 3 và bài 4.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quan sát, gợi ý ở bài 4: “Mũi tên trong sơ đồ có bắt buộc là quan hệ nguyên nhân – kết quả không?”

    Học sinh

    HS làm bài, đối chiếu với bạn; dự kiến các lỗi: chọn A ở bài 3 vì nhầm 1914 với cách mạng; đánh dấu c là Đ vì nhầm hai mốc tháng Mười và tháng Hai.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 HS nêu kết quả bài 3 và bài 4; yêu cầu HS giải thích vì sao b và c là S. GV mở học liệu NeoEdu để HS kiểm tra nhanh.

    Học sinh

    HS trình bày: “Bài 4 b và c sai vì đã đảo mốc và sự kiện; sửa lại đúng như đáp án.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt đáp án đầy đủ, nhấn mạnh: mỗi mốc gắn đúng một sự kiện; liên hệ trên tường thời gian không đồng nghĩa với quan hệ nhân quả.

    Học sinh

    HS sửa lỗi trong vở và đánh giá mức độ đúng của mình.

Hoạt động 4: Vận dụng · 18 phút

Vận dụng: Viết bản tin học tập và chú giải tường thời gian

a) Mục tiêu

Vận dụng cách ghi lịch, phân biệt nguyên nhân sâu xa với duyên cớ trực tiếp và kết quả với suy luận để viết chú giải tường thời gian và nhận xét bản tin có điều kiện.

b) Nội dung

Nhiệm vụ 1 (trên lớp, cá nhân): Đọc bản tin học tập sau. Tin A dùng ngày 25/10/1917 theo lịch cũ Nga; tin B dùng ngày 7/11/1917 theo lịch hiện hành để nói về thắng lợi khởi nghĩa ở Pê-tơ-rô-grát. Một bạn cho rằng đây là hai sự kiện, bạn khác cho rằng Nga hoàng chỉ bị lật đổ vào tháng Mười. Hãy giải thích hai lỗi đọc thời gian và trình tự cách mạng.
Nhiệm vụ 2 (về nhà, theo cặp): Viết chú giải cho bốn mốc tường thời gian chiến tranh – cách mạng, ghi rõ quy tắc lịch: 1914; tháng Hai 1917; tháng Mười 1917 (ghi tương ứng 7/11 lịch hiện hành); 1918; kèm mốc 1922 để phân biệt với 1917.

c) Sản phẩm

Sản phẩm gợi ý:

  • Nhiệm vụ 1: Hai cách ghi 25/10 và 7/11 thuộc hai hệ lịch cho cùng một mốc thắng lợi, không phải hai cuộc khởi nghĩa riêng. Nga hoàng bị lật đổ trong Cách mạng tháng Hai; tháng Mười lật đổ Chính phủ lâm thời, lập chính quyền Xô viết. Cần ghi cả sự kiện và hệ lịch khi đối chiếu.
  • Nhiệm vụ 2: 1914 – chiến tranh bùng nổ sau quá trình cạnh tranh đế quốc và khủng hoảng; 1918 – chiến tranh kết thúc với hậu quả nặng nề; tháng Hai 1917 – lật đổ chế độ Nga hoàng; tháng Mười 1917 (7/11 theo lịch hiện hành) – lật đổ Chính phủ lâm thời, lập chính quyền Xô viết; 1922 – thành lập Liên bang Xô viết, không phải kết quả hành chính diễn ra ngay năm 1917.
    Chấm theo thang: nội dung đúng và đủ mỗi phần 0,3 đ; trình bày rõ và không thêm dữ kiện trái đề 0,1 đ.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV đọc đề bản tin, nêu yêu cầu nhiệm vụ 1 làm trong 6 phút; giao nhiệm vụ 2 về nhà theo cặp, nộp vào tiết sau.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ vào vở, đọc kĩ hai tin A và B.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quan sát, hỏi: “Nếu tin A và tin B cùng nói về một ngày trong lịch khác nhau thì có phải hai sự kiện không?”

    Học sinh

    HS làm nhiệm vụ 1 cá nhân; dự kiến trả lời: “Không, 25/10 theo lịch cũ tương ứng 7/11 theo lịch hiện hành.”

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 HS trình bày cách giải thích hai lỗi; yêu cầu lớp nhận xét về việc không dùng 1917 làm mốc thành lập Liên bang Xô viết.

    Học sinh

    HS trình bày; dự kiến: “Liên bang Xô viết thành lập năm 1922, nên không gắn mốc 1922 với tháng Mười 1917.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: ghi cả sự kiện và hệ lịch; phân biệt nguyên nhân sâu xa, duyên cớ trực tiếp; phân biệt kết quả với suy luận. GV nhắc HS hoàn thành nhiệm vụ 2 đúng quy tắc lịch.

    Học sinh

    HS ghi nhận và hoàn thiện ghi chú vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Chiến tranh thế giới thứ nhất (1914–1918)
Nhóm: ............ Thành viên: ............

  • Câu 1: Nêu các yếu tố làm châu Âu căng thẳng đầu thế kỉ XX.
  • Câu 2: Vụ ám sát thái tử Áo–Hung tại Xa-ra-giê-vô tháng 6/1914 là nguyên nhân sâu xa hay duyên cớ trực tiếp? Vì sao?
  • Câu 3: Chiến tranh bùng nổ tháng nào, năm nào? Nêu hai đặc điểm của chiến tranh (các mặt trận lớn, chiến tranh chiến hào, vũ khí có sức hủy diệt cao).
  • Câu 4: Năm 1917 có sự kiện gì? Chiến tranh kết thúc năm nào và để lại hậu quả gì?
  • Câu 5: Vì sao đây là chiến tranh tranh giành quyền lợi của các nước đế quốc?
    Sơ đồ tổng hợp (vẽ trên khăn trải bàn):
  • Nguyên nhân sâu xa → Duyên cớ trực tiếp → Bùng nổ → Diễn biến → Kết cục

Phiếu học tập số 2

Cách mạng tháng Hai và Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917
Cặp đôi: ............

  • Câu 1: Nêu ba nguyên nhân dẫn đến khủng hoảng sâu sắc ở Nga.
  • Câu 2: Cách mạng tháng Hai 1917 lật đổ ai? Sau đó xuất hiện tình trạng gì?
  • Câu 3: Vì sao cách mạng tiếp tục sau tháng Hai?
  • Câu 4: Khởi nghĩa tháng Mười 1917 diễn ra ở đâu, dưới sự lãnh đạo của ai, lật đổ gì và thành lập gì?
  • Câu 5: Kể tên hai sắc lệnh đáp ứng yêu cầu cấp bách. Tháng Mười theo lịch cũ Nga ứng với ngày nào của lịch hiện hành?
  • Câu 6: Nhà nước Xô viết ra đời năm nào? Liên bang Xô viết thành lập năm nào?
    Tường thời gian (điền vào ô trống):
  • 1914: ..................
  • Tháng Hai 1917: ..................
  • Tháng Mười 1917: ..................
  • 1918: ..................
  • 1922: ..................
  • Ghi chú: Tháng Mười theo lịch cũ tương ứng ngày ..... lịch hiện hành.

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện Phiếu học tập số 2 và đọc lại mục về hai chính quyền sau Cách mạng tháng Hai để trả lời: vì sao cách mạng chưa dừng lại ở tháng Hai?
  • Làm theo cặp nhiệm vụ 2 của phần vận dụng: viết chú giải cho bốn mốc tường thời gian chiến tranh – cách mạng, ghi rõ quy tắc lịch cũ và lịch hiện hành, kèm mốc 1922; nộp vào tiết học sau.
  • Viết 4–5 câu tóm tắt nguyên nhân sâu xa và duyên cớ trực tiếp của Chiến tranh thế giới thứ nhất, nêu rõ điểm khác nhau giữa hai loại nguyên nhân.
  • Tự kiểm tra bằng bài tương tác trên trang NeoEdu (bài 12) và ghi lại các câu sai để ôn lại trước tiết sau.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.