Giáo án Phòng ngừa tai nạn vũ khí, cháy, nổ và các chất độc hại

HS nhận ra vấn đề của bài: khi gặp vật nghi nguy hiểm hoặc chất lạ, không được tự thử hay mở để xem trước khi báo.

GV chiếu tình huống: Nhóm dọn sân thấy vật kim loại nghi có thể nguy hiểm cạnh chai chất lỏng không rõ nguồn. Bạn muốn mở ra xem trước khi báo; gần đó có nhân viên trường.
Câu hỏi: Em có đồng ý với ý định mở ra xem trước của bạn không? Vì sao? Nhóm nên làm gì ngay lúc này?

• HS trả lời: Không đồng ý, vì mở hoặc chạm vào vật lạ có thể gây nguy hiểm cho bản thân và người xung quanh.
• HS nêu việc nên làm: dừng lại, không chạm, lùi ra xa và báo nhân viên trường.
• HS nêu được vấn đề bài học: phòng ngừa nguy cơ cháy nổ, chất độc bằng cách nhận biết, tránh tiếp xúc và báo người có trách nhiệm.

HS giải thích được vì sao không thể đánh giá an toàn theo hình dạng hay nhãn bên ngoài, và nêu được những việc không được làm với vật lạ.

HS làm việc nhóm 4, đọc mục Hiểu bản chất và phân biệt trong sách và hoàn thành Phiếu học tập số 1.
Nhiệm vụ: Vì sao hình dạng quen thuộc không bảo đảm an toàn? Vì sao vỏ chai có nhãn vẫn chưa đủ tin cậy? Liệt kê những việc không được làm với vật lạ và những việc nên làm.

Kết quả Phiếu học tập số 1 dự kiến:

• Hình dạng quen thuộc: vật có thể vẫn nguy hiểm, không nên suy đoán an toàn theo hình dáng bên ngoài.
• Vỏ chai có nhãn: nhãn không bảo đảm nội dung bên trong, nên không tự tin vào nhãn để mở hay thử.
• Không được làm: tự tháo, đốt thử, ngửi, nếm, trộn chất lạ.
• Nên làm: nhận biết, tránh tiếp xúc, báo người có trách nhiệm.
  Kiến thức HS rút ra: Phòng ngừa nguy cơ cháy nổ, chất độc là nhận biết, tránh tiếp xúc và báo nguy cơ từ vật nghi vũ khí, chất nổ, cháy hoặc chất độc. HS không làm nhiệm vụ xử lí chuyên môn.

HS nêu được các bước ứng xử khi gặp vật nghi nguy hiểm và khi xảy ra cháy, lựa chọn hành động có căn cứ và phù hợp với năng lực của bản thân.

HS làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn, hoàn thành Phiếu học tập số 2.
Nhiệm vụ 1: Khi gặp vật nghi nguy hiểm, nhóm cần làm gì theo thứ tự?
Nhiệm vụ 2: Khi xảy ra cháy, nhóm cần làm gì và không nên làm gì?
Nhiệm vụ 3: Vì sao không tự dập cháy khi vượt năng lực?

Kết quả Phiếu học tập số 2 dự kiến:

• Với vật nghi nguy hiểm: dừng tiếp cận; giữ khoảng cách; cảnh báo từ nơi an toàn; báo người lớn hoặc lực lượng có trách nhiệm.
• Khi cháy: theo lối thoát an toàn và hướng dẫn của người có trách nhiệm; không dùng thang máy; không quay lại lấy đồ; không tự dập cháy khi vượt năng lực.
• Lí do không tự dập cháy khi vượt năng lực: đám cháy có thể lan nhanh, gây nguy hiểm cho bản thân và người khác; người có trách nhiệm cần được báo để xử lí đúng cách.
  Kiến thức HS rút ra: Ứng xử an toàn là dừng lại, giữ khoảng cách, báo người có trách nhiệm và thoát hiểm theo hướng dẫn, không tự làm việc vượt khả năng.

HS vận dụng kiến thức đã học để ghép đúng nội dung, chọn hành động phù hợp và đánh giá đúng sai các nhận định.

HS làm bài tập tương tác trên trang NeoEdu hoặc bài tập trong phiếu: Bài 1 (ghép biểu hiện với nội dung), Bài 2 (chọn việc cần làm trong tình huống dọn sân), Bài 3 (đánh giá hai nhận định), Bài 5 (chọn nhận định đúng). HS làm cá nhân 3 phút, sau đó kiểm tra chéo theo cặp đôi.

Đề và đáp án:

• Bài 1: Vật nghi nguy hiểm – Không gõ, tháo hoặc di chuyển; Chất lạ – Không ngửi, nếm, trộn; Báo tin – Nêu vị trí từ nơi an toàn.
• Bài 2: Đáp án A. Không chạm hoặc mở, lùi ra và báo nhân viên khoanh vùng, gọi người có trách nhiệm. Lí do: không di chuyển hay thử vật lạ; quan sát đủ để báo vị trí.
• Bài 3: a) Đ: Không tự thử tính nguy hiểm của vật nghi nổ hoặc chất lạ. b) S: Không thấy lửa không có nghĩa mọi chai chất lỏng đều an toàn; nhận định này suy diễn vượt dữ kiện.
• Bài 5: Đáp án B. Không tự thử tính nguy hiểm của vật nghi nổ hoặc chất lạ.

HS vận dụng cách báo đúng và ứng xử an toàn vào tình huống thực tế ở trường; soạn lời báo không khẳng định loại chất khi chưa được xác nhận.

Nhóm 4 HS soạn lời báo cho tình huống dọn sân, không khẳng định loại vũ khí hoặc chất khi chưa biết. Sau đó, mỗi nhóm nêu ý tưởng cho bảng hướng dẫn ngắn cho buổi dọn sân, có giới hạn rõ ràng. Phần hoàn thiện bảng hướng dẫn là nhiệm vụ về nhà.

Lời báo tham khảo: Thưa thầy/cô, khi dọn sân chúng em thấy một vật kim loại nghi có thể nguy hiểm cạnh chai chất lỏng không rõ nguồn. Chúng em đã dừng lại, không chạm, không mở và lùi ra xa. Xin thầy/cô cử người giữ khu vực và liên hệ lực lượng có trách nhiệm kiểm tra.
Thang chấm gợi ý: nêu đúng vật quan sát mà không khẳng định loại vũ khí hoặc chất; dừng tiếp cận, không chạm hoặc mở và báo từ nơi an toàn; đề nghị giữ khu vực và liên hệ lực lượng chuyên môn; không thêm vị trí hoặc chi tiết chưa được đề xác nhận.
Ý tưởng bảng hướng dẫn: chỉ nhặt rác thông thường, có dụng cụ và giám sát; gặp kim nhọn, chai lạ hoặc vật nghi nguy hiểm thì dừng, không chạm, báo người phụ trách.