Giáo án Lập kế hoạch chi tiêu

Huy động kinh nghiệm thực tế của HS về thu chi cá nhân, dẫn vào nhu cầu lập kế hoạch chi tiêu.

GV nêu câu hỏi: "Trong một tháng, em nhận tiền từ đâu và đã chi cho những việc gì? Có khoản nào em chi xong mới nhận ra là không cần thiết không?" HS suy nghĩ 1 phút, sau đó chia sẻ với bạn bên cạnh.

Khoảng 2–3 ý kiến về nguồn tiền và khoản chi của HS. Nhận ra: chi tiêu không có kế hoạch dễ vượt nguồn, dẫn đến thiếu tiền cho việc cần thiết.

Nêu được khái niệm kế hoạch chi tiêu; phân biệt kế hoạch thực sự với danh sách mong mua; hiểu vai trò của theo dõi, điều chỉnh và khoản vay.

HS làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn, đọc mục "Hiểu bản chất và phân biệt" trong SGK (hoặc bài giảng NeoEdu), hoàn thành Phiếu học tập số 1. Các nhóm trả lời: (1) Kế hoạch chi tiêu là gì? (2) Vì sao kế hoạch không chỉ là một danh sách mong mua? (3) Vì sao khoản vay phải tính trả?

Kết luận nhóm (đúng nội dung bài):

• Kế hoạch chi tiêu là phân bổ tiền đang có hoặc thu chắc chắn vào nhu cầu, mong muốn, tiết kiệm và dự phòng; tổng phân bổ không vượt nguồn.
• Kế hoạch cần được theo dõi thực tế và điều chỉnh; chỉ liệt kê món muốn mua thì chưa phải kế hoạch.
• Khoản vay là tiền phải trả lại trong tương lai, không phải tiền cho không, nên phải tính vào kế hoạch.

Trình bày được các bước lập kế hoạch chi tiêu và giải thích được vai trò của từng bước.

HS làm việc theo nhóm chuyên gia (mảnh ghép): mỗi thành viên nhận một nhóm bước và nghiên cứu SGK, sau đó về nhóm gốc hướng dẫn bạn. Sáu bước: (1) Xác định thời hạn và nguồn; (2) Liệt kê khoản bắt buộc; (3) Đặt giới hạn linh hoạt; (4) Dự phòng; (5) Ghi mỗi chi; (6) So với kế hoạch và điều chỉnh hợp lí. Lưu ý: không cắt nhu cầu y tế, an toàn để đạt số tiết kiệm hình thức.

Sơ đồ 6 bước lập kế hoạch chi tiêu hoàn chỉnh, mỗi bước có một câu giải thích ngắn. Ví dụ: "Liệt kê khoản bắt buộc: ghi trước các khoản thiết yếu như ăn uống, học tập, y tế để không bị thiếu khi cần."

Vận dụng cách phân bổ để tính tổng, xác định mức vượt và chọn phương án điều chỉnh có căn cứ, tôn trọng nhu cầu thiết yếu.

Tình huống: Nhà Minh có 12 triệu đồng cho tháng giả định: thiết yếu 8 triệu, để dành 1,5 triệu, dự phòng 1 triệu; muốn mua đồ trang trí 2 triệu, không có thu khác. HS làm việc cặp đôi, hoàn thành Phiếu học tập số 2 gồm: câu 1 (ghép biểu hiện với khoản chi), câu 2 (chọn điều chỉnh cân đối), câu 3 (đánh giá nhận định Đ/S), câu 4 (tính tổng ban đầu và mức vượt, đề xuất phương án). Có thể làm thêm trên bài tập tương tác NeoEdu.

Đáp án:

• Câu 1: Thiết yếu – 8 triệu đồng; Để dành – 1,5 triệu đồng giữ cho mục tiêu tương lai; Dự phòng – 1 triệu đồng; Mong muốn tối đa – 1,5 triệu đồng (12 − 8 − 1,5 − 1 = 1,5 triệu đồng).
• Câu 2: Đáp án A (giới hạn đồ trang trí 1,5 triệu đồng). Muốn chi 2 triệu đồng sẽ vượt 0,5 triệu đồng, nên giảm hoặc hoãn mong muốn, không bỏ y tế.
• Câu 3: a) Đ – kế hoạch phải gồm cả dự phòng và đối chiếu với thu chắc chắn; b) S – chưa nhận tiền thưởng thì không thể tính như thu chắc chắn.
• Câu 4: Tổng ban đầu 8 + 1,5 + 1 + 2 = 12,5 triệu đồng, vượt 0,5 triệu đồng. Phương án: giảm trang trí còn 1,5 triệu đồng hoặc hoãn phần mua; tổng về 12 triệu đồng. Chỉ dùng dự phòng khi có tình huống đã thống nhất, không lấy danh nghĩa đó để mua thêm.

Vận dụng các bước lập kế hoạch chi tiêu vào tình huống thực tế của HS, bước đầu hình thành thói quen theo dõi và điều chỉnh.

GV giao nhiệm vụ: "Hãy lập kế hoạch chi tiêu cho một tháng của em, giả định em có số tiền cố định (tiền tiêu vặt hoặc tiền do gia đình cho). Làm theo 6 bước: xác định thời hạn và nguồn; liệt kê khoản bắt buộc; đặt giới hạn linh hoạt; dự phòng; ghi mỗi chi trong tuần; đối chiếu cuối tuần và điều chỉnh."

Một bảng kế hoạch chi tiêu cá nhân gồm: nguồn tiền, khoản bắt buộc, mong muốn có giới hạn, khoản dự phòng, nhật kí chi tiêu một tuần và phần điều chỉnh có lí do.