Giáo án Xác định mục tiêu cá nhân

Giúp HS nhận ra vấn đề: một mong muốn chung chung khó hướng dẫn hành động, còn mục tiêu cần cụ thể và đo được.

GV trình chiếu tình huống: Điểm đọc hiểu của Phương thường mất ở phần tìm dẫn chứng. Phương muốn đọc hiểu tốt hơn. HS đọc thầm và trả lời ba câu hỏi: (1) Phương muốn đạt điều gì? (2) Nếu Phương chỉ nói 'Mình sẽ đọc giỏi hơn', em có biết khi nào thì coi là đã đạt không? (3) Em đã bao giờ đặt một mong muốn chung chung như vậy chưa?

Dự kiến HS trả lời: (1) Phương muốn cải thiện điểm đọc hiểu, đặc biệt ở phần tìm dẫn chứng. (2) Không biết khi nào đạt, vì 'giỏi hơn' không đo được và không có thời hạn. (3) HS tự liên hệ bản thân. Kết luận ban đầu: Muốn hành động hiệu quả, mong muốn cần được chuyển thành mục tiêu cụ thể, có thể theo dõi và có thời hạn.

HS nêu được khái niệm mục tiêu cá nhân và giải thích được các dấu hiệu của một mục tiêu rõ ràng, phân biệt được mục tiêu ngắn hạn và hướng dài hạn.

HS làm việc theo cặp đôi, đọc phần khái niệm trong SGK và so sánh hai cách nói: (a) 'Tôi muốn học giỏi hơn.' (b) 'Trong bốn tuần, tôi giải đúng ít nhất $\dfrac{4}{5}$ câu tìm dẫn chứng ở ba bài luyện liên tiếp.' Các cặp trả lời: Câu nào là mục tiêu cá nhân? Vì sao? Dấu hiệu nào giúp em nhận ra mục tiêu rõ ràng? Phân biệt mục tiêu ngắn hạn và hướng dài hạn bằng ví dụ của em. Kết quả ghi vào Phiếu học tập số 1, phần A.

Khái niệm (HS ghi vào vở): Mục tiêu cá nhân là kết quả mong muốn hướng dẫn hành động. Mục tiêu cần cụ thể, có thể theo dõi, phù hợp khả năng và giá trị, có thời hạn; không phải lời ước chung hoặc cuộc so sánh giá trị con người.
Dấu hiệu nhận ra mục tiêu rõ ràng: câu (b) là mục tiêu vì có kết quả đo được ($\dfrac{4}{5}$ câu), có phạm vi (ba bài liên tiếp) và có thời hạn (bốn tuần). Câu (a) chưa đo được và không có thời hạn.
Phân biệt: mục tiêu ngắn hạn là mục tiêu có thời hạn gần, như mục tiêu bốn tuần của Phương; hướng dài hạn là định hướng kéo dài hơn, cần chia thành các mục tiêu ngắn hạn để thực hiện.
Kết luận của HS: Mục tiêu cá nhân không nhằm so sánh mình với người khác mà nhằm hướng dẫn chính hành động của mình.

HS vận dụng được năm bước thực hiện mục tiêu để phân tích tình huống của Phương, hiểu rằng điều chỉnh cách làm không đồng nghĩa với bỏ cam kết.

HS tiếp tục làm việc theo cặp đôi, hoàn thành phần B của Phiếu học tập số 1 với tình huống của Phương theo năm bước: (1) Nêu trạng thái hiện tại; (2) Chọn kết quả và hạn; (3) Chia bước có nguồn lực; (4) Dự kiến trở ngại; (5) Theo dõi và điều chỉnh. Sau đó HS trả lời câu hỏi: Nếu lỗi lặp lại ở bài thứ hai, Phương có nên bỏ mục tiêu không? Vì sao?

Phiếu học tập số 1, phần B (kết quả dự kiến):

• Trạng thái hiện tại: thường mất điểm ở phần tìm dẫn chứng.
• Kết quả và hạn: giải đúng ít nhất $\dfrac{4}{5}$ câu tìm dẫn chứng ở ba bài luyện liên tiếp, trong bốn tuần.
• Chia bước: mỗi tuần luyện hai lượt; mỗi lượt gạch từ khóa câu hỏi, tìm câu liên quan và giải thích sự phù hợp; sau đó so lời giải, ghi rõ vì sao chọn thừa hoặc thiếu.
• Trở ngại dự kiến: lỗi lặp lại khi phân biệt ý kiến với dẫn chứng; có tuần khó sắp xếp thời gian.
• Theo dõi và điều chỉnh: ghi kết quả từng bài vào bảng theo dõi; khi lỗi lặp, nhờ cô chỉ cách phân biệt ý kiến với dẫn chứng.
  Kết luận: Điều chỉnh cách làm để đạt mục tiêu là hợp lí; không nên tùy tiện bỏ cam kết.

HS vận dụng kiến thức đã học để chọn đáp án đúng, đánh giá nhận định và phân tích bảng theo dõi mẫu.

GV chiếu các câu hỏi dưới đây (có thể cho HS làm bài tương tác trên trang NeoEdu nếu có thiết bị). HS làm cá nhân 3 phút, sau đó đối chiếu với bạn cùng bàn.
Câu 1: Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp: Kĩ năng đích là Tìm dẫn chứng; Mức đạt là ít nhất $\dfrac{4}{5}$ ở ba bài liên tiếp; Thời hạn là bốn tuần.
Câu 2: Điểm mạnh của mục tiêu của Phương là gì? A. Có kĩ năng đích, mức đạt, thời hạn và lịch luyện; B. Bảo đảm Phương luôn đứng đầu lớp; C. Không cần theo dõi vì đã viết ra; D. Buộc làm mọi bài không được nghỉ.
Câu 3: Đánh giá hai nhận định: a) Mục tiêu cụ thể giúp chọn việc và tự đánh giá; b) Mục tiêu chỉ có giá trị khi cao hơn mục tiêu của mọi người.
Câu 4: Chọn tên nội dung phù hợp với mô tả 'Kết quả mong muốn hướng dẫn hành động'.
Câu 5: Đạt $\dfrac{4}{5}$ ở một bài đã đủ hoàn thành mục tiêu chưa?
Câu 6: Lập bảng theo dõi mẫu ba bài: bài 1 đạt $\dfrac{4}{5}$, bài 2 đạt $\dfrac{3}{5}$, bài 3 đạt $\dfrac{4}{5}$. Kết luận đã hoàn thành mục tiêu chưa?

Câu 1: Kĩ năng đích – Tìm dẫn chứng; Mức đạt – ít nhất $\dfrac{4}{5}$ ở ba bài liên tiếp; Thời hạn – bốn tuần.
Câu 2: Đáp án A. Mức $\dfrac{4}{5}$, ba bài liên tiếp và bốn tuần là tiêu chí theo dõi; không bảo đảm thứ hạng hay xóa nhu cầu điều chỉnh.
Câu 3: a) Đúng. b) Sai, vì mục tiêu có giá trị khi cụ thể, theo dõi được và phù hợp khả năng, không phải vì cao hơn người khác.
Câu 4: Mục tiêu cá nhân.
Câu 5: Chưa. Mục tiêu yêu cầu ít nhất $\dfrac{4}{5}$ ở ba bài liên tiếp trong thời hạn; một bài đạt là tiến bộ nhưng chưa đủ.
Câu 6: Bài 1 đạt, bài 2 chưa đạt, bài 3 đạt. Chưa đạt ba bài liên tiếp từ $\dfrac{4}{5}$; cần xem lại lỗi ở bài 2 để điều chỉnh cách luyện.

HS xác định được một mục tiêu cá nhân phù hợp với bản thân theo năm bước đã học và có kế hoạch theo dõi.

HS viết vào vở hoặc Phiếu học tập số 1, phần C một mục tiêu cá nhân của mình (học tập, rèn luyện hoặc kĩ năng sống) theo năm bước: trạng thái hiện tại, kết quả và hạn, các bước nhỏ, trở ngại dự kiến, cách theo dõi và điều chỉnh. Sau đó HS tự kiểm tra mục tiêu bằng câu hỏi: Mục tiêu đã cụ thể chưa? Có đo được không? Có thời hạn không? Có phù hợp khả năng không? Giao về nhà: thực hiện mục tiêu trong một tuần và ghi nhật ký theo dõi.

Mỗi HS có một bản kế hoạch mục tiêu cá nhân gồm đủ năm bước, ví dụ: 'Trạng thái hiện tại: hay quên làm bài tập Toán. Kết quả và hạn: làm đủ bài tập Toán mỗi tối trong hai tuần. Các bước: 20 phút mỗi tối, kiểm tra vở trước khi ngủ. Trở ngại: hôm có lịch học thêm. Theo dõi: đánh dấu lịch mỗi ngày; nếu thiếu hai lần trong tuần thì điều chỉnh giờ làm bài.'