Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút
Cảm nhận cái rét ngọt của tháng Giêng
a) Mục tiêu
Huy động trải nghiệm của HS về một mùa hoặc một nơi chốn quen thuộc, từ đó nhận ra rằng văn bản có thể thể hiện cảm xúc riêng của người viết.
b) Nội dung
GV ghi lên bảng cụm từ “trăng non rét ngọt” và hỏi: Em hình dung điều gì khi đọc cụm từ này? Cái rét có thể vừa lạnh vừa dễ chịu không? Em đã từng có cảm giác nhớ một mùa, một nơi nào đó như thế nào?
c) Sản phẩm
Khoảng 3 đến 4 câu trả lời của HS nêu được cảm nhận riêng, ví dụ: cái rét không gay gắt mà nhẹ, dễ chịu, gợi sự yêu mến; nhớ một mùa gắn với không khí gia đình hoặc phố phường quen thuộc. Từ đó HS hiểu rằng cách viết có cảm xúc riêng là đặc điểm của thể văn sẽ học.
d) Tổ chức thực hiện
Hoạt động của giáo viên
Hoạt động của học sinh
Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV ghi cụm từ “trăng non rét ngọt” lên bảng, nêu câu hỏi: Em hình dung điều gì khi đọc cụm từ này? Cái rét có thể vừa lạnh vừa dễ chịu không? Hãy nói nhanh một mùa hoặc một nơi em từng nhớ.
Học sinh
HS đọc cụm từ, suy nghĩ khoảng 30 giây rồi nhận nhiệm vụ trả lời miệng.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV quan sát, gợi ý thêm: Em nhớ điều gì nhất về mùa đó: thời tiết, âm thanh, mùi vị hay người thân?
Học sinh
HS suy nghĩ cá nhân, có thể ghi nhanh ý chính vào vở.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 đến 3 HS trình bày. GV hỏi: Các bạn vừa nói có chung điều gì khi nhớ về một mùa?
Học sinh
HS trả lời dự kiến: Cảm giác riêng của mình; có gắn với gia đình hoặc nơi chốn; cái lạnh hay cái nắng đều mang cảm xúc, không chỉ là số đo nhiệt độ.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét và dẫn vào bài: Những cảm nhận vừa rồi là điều tùy bút và tản văn thường có. Hôm nay chúng ta học bốn khái niệm để đọc và viết văn xuôi có cái tôi và sắc thái vùng miền.
Học sinh
HS ghi tựa đề bài học “Tri thức ngữ văn” vào vở.