Giáo án Thực hành đọc: Những khuôn cửa dấu yêu

Kích hoạt trải nghiệm quan sát đời sống của HS, dẫn vào nhận định: có thể nhận ra vẻ đẹp đời sống từ chi tiết bình thường.

HS trả lời câu hỏi của GV: “Em đã bao giờ để ý cách một ngôi nhà trang trí cửa sổ, ban công hay cửa ra vào chưa? Điều đó có thể cho em biết điều gì về người sống trong nhà?”

Khoảng 2–3 nhận xét cảm tính của HS, ví dụ: “Chậu hoa trên cửa sổ cho thấy chủ nhà thích cây cảnh”, “Đồ vật trang trí cho thấy sở thích cá nhân”. GV ghi nhanh lên bảng và chốt câu ghi nhớ: nhận ra vẻ đẹp đời sống từ chi tiết bình thường.

Nêu được thể loại của nguyên tác, phân biệt bản tóm lược với nguyên văn và xác định được mạch trình bày của văn bản.

HS đọc bản tóm lược và bình giải trong sách; đọc phần ghi chú thể loại; làm việc theo cặp đôi để tìm câu trả lời cho ba câu hỏi: (1) Ghi chú cho biết nguyên tác thuộc thể loại nào? (2) Vì sao phải đọc văn bản gốc để cảm nhận đầy đủ giọng kể, nhịp và lựa chọn từ? (3) Sắp xếp ba bước theo mạch trình bày: Liên tưởng sở thích người chủ; Bày tỏ yêu mến con người và xứ sở; Quan sát các ô cửa.

• Thể loại nguyên tác: tản văn; bản tóm lược không giữ nguyên thể thơ hay lời kể.
• Bản tóm lược là bản do nhóm biên soạn viết mới, không phải nguyên văn; cần đọc văn bản gốc để cảm nhận đầy đủ giọng kể và nhịp văn.
• Mạch trình bày: Quan sát các ô cửa → Liên tưởng sở thích người chủ → Bày tỏ yêu mến con người và xứ sở.

Vận dụng được sổ đọc ba cột để nhận xét có căn cứ và giải thích được vì sao suy luận từ trang trí chỉ là cảm nhận có giới hạn.

HS làm việc cá nhân rồi cặp đôi, hoàn thành phiếu học tập số 1: chọn một chi tiết trong văn bản (hoa, đồ vật hoặc dấu hiệu yêu thích thể thao trên ô cửa), ghi vào cột chi tiết, nhận xét vào cột nhận xét và lí giải vào cột lí giải; sau đó tự kiểm tra xem nhận xét có được chi tiết hỗ trợ không. Câu hỏi thảo luận: “Vì sao không thể biết toàn bộ tính cách một người từ cửa sổ?”

• Một dòng sổ đọc ba cột hoàn chỉnh, ví dụ: Chi tiết: hoa và đồ vật trên khuôn cửa; Nhận xét: gợi cá tính riêng và sở thích của chủ nhà; Lí giải: đó là những dấu hiệu mà chủ nhà chọn để bày ra, nên phản ánh phần nào con người họ.
• Kết luận: suy luận từ trang trí chỉ nên là cảm nhận có giới hạn, vì cửa sổ chỉ cho thấy một phần đời sống của con người, không thể thay thế cho việc hiểu toàn bộ tính cách.

Củng cố nhận biết thể loại, trọng tâm văn bản, mạch trình bày và tính đúng sai của các nhận định dựa trên ngữ liệu.

HS làm phiếu học tập số 2 theo cặp đôi (câu 1: thể loại; câu 2: trọng tâm văn bản; câu 3: đúng/sai với ba nhận định; câu 4: sắp xếp mạch; câu 5: chọn hai nhận xét được ngữ liệu hỗ trợ). Sau đó đối chiếu với đáp án và kiểm tra thêm trên trang bài học NeoEdu nếu có thời gian.

Đáp án phiếu học tập số 2:

• Câu 1: B (tản văn).
• Câu 2: A (nhận ra vẻ đẹp đời sống từ chi tiết bình thường).
• Câu 3: a) Đúng; b) Sai; c) Sai. Căn cứ: “Cách trang trí cửa sổ gợi cá tính riêng” được ngữ liệu hỗ trợ; hai nhận định còn lại làm sai sự việc hoặc vượt giới hạn đọc.
• Câu 4: Quan sát các ô cửa → Liên tưởng sở thích người chủ → Bày tỏ yêu mến con người và xứ sở.
• Câu 5: A và B.

Liên hệ được chi tiết trong văn bản với một cách nhìn trong đời sống và nhận ra giới hạn của liên hệ đó.

HS viết 3–4 câu nêu một việc làm hoặc cách nhìn trong đời sống phù hợp với nhận ra vẻ đẹp đời sống từ chi tiết bình thường, đồng thời nêu một câu về giới hạn của liên hệ đó. Yêu cầu: nêu tình huống thật, không coi văn bản là hướng dẫn thao tác.

Đoạn viết mẫu: “Trong lớp học, em có thể chú ý đến chậu cây bên cửa sổ và những góc trang trí nhỏ do các bạn bày ra, từ đó hiểu thêm sự chăm chút và tình yêu cuộc sống của các bạn. Tuy nhiên, đó chỉ là cảm nhận có giới hạn, chưa đủ để kết luận đầy đủ về tính cách của một người.”