Giáo án Ngày hội với sách

Huy động trải nghiệm đọc sách của HS; giúp HS nhận ra việc giới thiệu sách cần một lí do rõ ràng và chi tiết cụ thể, từ đó xác định nhiệm vụ của bài học.

HS nghe GV nêu tình huống: “Trong ngày hội với sách, bạn phải giới thiệu một cuốn sách đã đọc và mời mọi người trao đổi.” HS suy nghĩ 1 phút, sau đó nói nhanh (mỗi em không quá 20 giây) tên một cuốn sách đã đọc và một điều khiến em nhớ nhất. GV đặt câu hỏi: “Nếu chỉ nói ‘Cuốn sách này hay’, người nghe có biết vì sao không? Em cần thêm gì để người khác muốn đọc?”

Khoảng 4–5 câu của HS nêu tên sách và một lí do đọc; kết luận của lớp: một lời giới thiệu cần có ít nhất một lí do cụ thể và một chi tiết đáng chú ý, không chỉ là lời khen chung chung. Từ đó lớp xác định nhiệm vụ: giới thiệu một cuốn sách đã đọc và mời người nghe trao đổi.

HS nêu được ba thành phần của một bài giới thiệu sách (quan điểm hoặc diễn biến chính, chi tiết hoặc lí do, điều muốn người nghe cùng nghĩ) và giải thích được cách chọn cách nói phù hợp thời gian.

HS làm việc theo nhóm 4 người theo kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi người điền ý của mình vào một ô; nhóm thống nhất ý chung vào ô giữa. GV đọc đoạn hướng dẫn về chuẩn bị trong bài: lập ba ý; chọn cách nói phù hợp thời gian; không đọc nguyên bài dài. Nhóm trả lời các câu hỏi trong Phiếu học tập số 1, lấy cuốn sách đã đọc của một thành viên làm ví dụ.

Phiếu học tập số 1 được điền đầy đủ: mỗi nhóm có ba ý cho một cuốn sách cụ thể (ví dụ: ý 1 nêu bối cảnh và nhân vật chính; ý 2 nêu một chi tiết hoặc lí do khiến em thích; ý 3 nêu câu hỏi gợi người nghe suy nghĩ). Kết luận của HS: phải nói đúng vấn đề, nói trong khoảng 2–3 phút, không kể hết nội dung để người nghe tự đọc.

HS ghi được một ý chính, một căn cứ và một câu hỏi từ bài nói mẫu; phân biệt dữ kiện trong văn bản với suy luận và ý kiến riêng; nhận ra cách giọng kể gần trải nghiệm trẻ trong Quê nội.

GV phát bài nói mẫu về Quê nội của Võ Quảng (“Xin chào các bạn. Trong ngày hội với sách, em muốn giới thiệu một cuốn truyện về tuổi thơ và quê hương…”). HS làm việc theo cặp đôi: một HS đọc to (hoặc GV đọc), bạn còn lại ghi ý chính, căn cứ và câu hỏi vào Phiếu học tập số 2. Cặp đôi trả lời các câu hỏi: (1) Truyện đưa người đọc đến đâu và trong bối cảnh nào? (2) Những chi tiết nào cho thấy giọng kể gần trải nghiệm tuổi thơ? (3) Vì sao bài nói không kể hết các việc trong sách? (4) Dữ kiện nào lấy từ bài nói, suy luận nào là ý kiến của người nói?

Phiếu học tập số 2 hoàn chỉnh. Ví dụ kết quả đúng: ý chính: “Giới thiệu sách cần thông tin chính xác và một lí do đọc có chi tiết.” Căn cứ: “Quê nội được gợi qua Hòa Phước ở Quảng Nam, hai cậu bé Cục và Cù Lao, và giọng kể gần tuổi thơ.” Câu hỏi: “Vì sao những cá tính khác nhau vẫn cùng gợi tình gắn bó với quê hương?” Dữ kiện: Hòa Phước ở Quảng Nam; truyện diễn ra sau Cách mạng tháng Tám. Ý kiến riêng: “Đây là cuốn truyện giàu tình cảm quê hương.”

HS vận dụng quy trình nói – nghe để chọn đúng nhiệm vụ, xử lí tình huống có ý kiến khác và xếp đúng trình tự.

HS làm bài tập 1–4 trong SGK (hoặc bài tập tương tác trên NeoEdu, nếu có thiết bị). Đề và đáp án: (1) Tình huống nói được giao: Giới thiệu một cuốn sách đã đọc và mời người nghe trao đổi. Cần tập trung vào nhiệm vụ nào? A. Trân trọng sự chăm sóc của người thân từ Gặp lá cơm nếp; B. Từ Đuy-sen, bàn cách giúp bạn gặp khó trong học tập; C. Giới thiệu một cuốn sách đã đọc và mời người nghe trao đổi; D. Lớp nên bảo vệ cây non ở sân trường thế nào? (2) Khi bạn có ý kiến khác, cách đáp phù hợp là: A. Ngắt lời ngay; B. Chê giọng nói của bạn; C. Hỏi lí do rồi phản hồi vào ý kiến; D. Bỏ cuộc trao đổi. (3) Xếp quy trình: Xác định vấn đề và người nghe → Lập ý kèm chi tiết/bằng chứng → Trình bày và lắng nghe phản hồi → Trả lời, điều chỉnh khi có căn cứ. (4) Ghép vai với việc: người nói – nêu ý rõ và có căn cứ; người nghe – ghi ý chính và hỏi đúng nội dung; người điều phối – giữ lượt và thời gian công bằng.

Đáp án: (1) C; (2) C; (3) Xác định vấn đề và người nghe → Lập ý kèm chi tiết/bằng chứng → Trình bày và lắng nghe phản hồi → Trả lời, điều chỉnh khi có căn cứ; (4) người nói – nêu ý rõ và có căn cứ; người nghe – ghi ý chính và hỏi đúng nội dung; người điều phối – giữ lượt và thời gian công bằng. Kết luận: chuẩn bị trước, tương tác và điều chỉnh sau; nói và nghe là trách nhiệm của cả nhóm.

HS trình bày được bài giới thiệu một cuốn sách đã đọc trong 2–3 phút, mời người nghe trao đổi, biết ghi căn cứ phản hồi và điều chỉnh bài nói sau trao đổi.

Mỗi HS chuẩn bị bài nói theo ba ý đã lập ở Phiếu học tập số 1, dùng chi tiết từ cuốn sách của mình đã đọc (không giả ghi số trang). Trong nhóm 4 người, mỗi HS trình bày 2–3 phút; người nghe ghi ý chính, căn cứ và một câu hỏi; người điều phối giữ lượt và thời gian. Sau đó, người nói trả lời câu hỏi và nêu chỗ cần kiểm tra thêm nếu chưa biết. GV đặt câu hỏi gợi mở cho cả lớp: “Sau khi nghe bạn, em đổi cách mở đầu thế nào để người chưa biết chủ đề theo được?”

Mỗi HS có một bài nói 2–3 phút đúng vấn đề; một câu hỏi thực đã nhận từ bạn và câu trả lời thực của mình (kèm chỗ cần kiểm tra thêm nếu có); một đoạn phần mở và một ý thân bài đã chỉnh sau trao đổi, kèm giải thích vì sao đổi. Tiêu chí chấm 10 điểm: bám đúng nhiệm vụ 3 điểm; chi tiết hoặc lí do phù hợp 2 điểm; tổ chức mở – triển khai – kết 2 điểm; lời rõ, thời lượng phù hợp 1 điểm; lắng nghe và tương tác tôn trọng 2 điểm.