Giáo án Bài 7. Tính toán tự động trên trang tính

Tạo tình huống để HS nhận ra việc tính lại nhiều lần bằng tay tốn thời gian và dễ sai, từ đó xác định nhiệm vụ học tập của bài.

GV nêu tình huống: mua 4 quyển vở giá 6000 đồng mỗi quyển và 3 cây bút giá 5000 đồng mỗi cây. HS tính tổng số tiền. Sau đó GV hỏi: nếu mua 5 quyển vở thì phải tính lại thế nào?

HS nêu được đáp án: 4 × 6000 = 24000 đồng; 3 × 5000 = 15000 đồng; tổng 39000 đồng. HS nhận ra khi số lượng đổi thì phải tính lại từ đầu. Nhiệm vụ bài học: dùng công thức trên bảng tính để kết quả tự cập nhật.

Nêu được công thức bảng tính bắt đầu bằng dấu =, dùng tham chiếu ô và giải thích được vì sao kết quả tự cập nhật.

HS làm theo cặp, thực hiện các bước trên bảng tính mẫu: (1) Nhập B2=4, C2=6000; B3=3, C3=5000 ở vùng B2:C3, đặt tiêu đề B Số lượng, C Đơn giá (đồng), D Thành tiền (đồng). (2) Gõ công thức ở D2: =B2*C2. (3) Quan sát kết quả và trả lời: vì sao D2 không phải là số 6000 mà lại là số khác? Câu hỏi GV đặt ra: Ô D2 lấy số liệu từ đâu? Nếu đổi B2 thì D2 có đổi không, vì sao? Phiếu học tập số 1 dùng để ghi các bước và kết quả.

Kết quả HS ghi vào Phiếu học tập số 1: D2 = 24000 đồng; công thức =B2*C2 phải có dấu = ở đầu và dấu * để nhân. Kiến thức rút ra: công thức bắt đầu bằng dấu =; tham chiếu ô B2, C2 lấy giá trị đang có trong ô; khi giá trị ô được tham chiếu thay đổi thì kết quả tự cập nhật.

Giải thích được thứ tự ưu tiên của phép tính, vai trò của ngoặc và thay đổi địa chỉ tham chiếu khi sao chép công thức.

HS thực hiện tiếp: (1) Sao chép công thức ở D2 xuống D3, quan sát công thức mới ở D3 là gì. (2) Gõ D4 =D2+D3 để tính tổng. (3) Thử nhập vào một ô trống công thức =2+3*4 và đọc kết quả, sau đó nhập =(2+3)4 để so sánh. Câu hỏi GV đặt ra: Sau khi sao chép, công thức ở D3 đổi thành gì? Vì sao? Kết quả =2+34 là bao nhiêu, vì sao không phải 20? Phiếu học tập số 2 có bảng để ghi kết quả.

Công thức ở D3 sau khi sao chép là =B3C3, kết quả 15000 đồng; D4 = D2 + D3 = 24000 + 15000 = 39000 đồng. Công thức =2+34 cho kết quả 14, vì nhân được thực hiện trước cộng; =(2+3)*4 cho kết quả 20. Kiến thức rút ra: khi sao chép công thức có tham chiếu tương đối, địa chỉ ô thay đổi cùng độ dịch chuyển; phép nhân và chia làm trước cộng và trừ nếu không có ngoặc.

Vận dụng được công thức, thứ tự ưu tiên và cơ chế cập nhật để trả lời các câu hỏi trắc nghiệm, đúng sai và tính kết quả khi đổi dữ liệu.

HS làm Phiếu học tập số 2 theo cặp, gồm các câu: (1) Công thức nào tính tích B2 và C2: A. =B2C2; B. =B2+C2; C. B2C2; D. =B2/C2. (2) Sao chép =B2C2 từ D2 xuống D3 được gì: A. =B2C2; B. =B3C3; C. =C2D2; D. =B1C1. (3) Dùng địa chỉ ô giúp tự cập nhật theo dữ liệu: Đúng hay Sai. (4) =2+34 có kết quả 20: Đúng hay Sai. (5) Ghép: = bắt đầu công thức; * nhân; / chia. (6) Đổi C3 thành 7000 sau khi B2 đã là 5, tính D3 và D4 (D3 lấy số lượng B3 = 3 nhân đơn giá 7000; D2 giữ 30000; D4 là tổng hai thành tiền).

Đáp án: (1) A; (2) B; (3) Đúng; (4) Sai, vì nhân trước: 3*4 = 12, 2 + 12 = 14; (5) =: bắt đầu công thức; *: nhân; /: chia. (6) D3 = 3 × 7000 = 21000; D2 = 30000; D4 = 30000 + 21000 = 51000 đồng. HS ghi đúng các đáp án vào phiếu và giải thích được ngắn gọn lý do của từng đáp án sai.

Vận dụng được công thức và tham chiếu ô để lập bảng tính tiền thực tế bằng dữ liệu giả định, lưu sản phẩm và kiểm tra lại sau khi mở.

HS lập bảng tính với dữ liệu giả định của mình: ít nhất hai loại đồ dùng học tập, có cột Số lượng, Đơn giá (đồng), Thành tiền (đồng) và một ô tổng. Sau khi hoàn thành, HS đổi số lượng của một mặt hàng và ghi lại kết quả mới. Lưu tệp với tên rõ nghĩa, ví dụ TienMuaDoDungHocTap_Lop7. Nhiệm vụ về nhà: hoàn thiện bảng và viết thêm một công thức có ngoặc.

Sản phẩm là một tệp bảng tính có ít nhất hai dòng dữ liệu, cột Thành tiền dùng công thức dạng =B?*C?, ô tổng dùng công thức cộng; HS ghi được kết quả ban đầu và kết quả sau khi đổi số lượng, giải thích được vì sao chỉ một số thay đổi. Ví dụ đạt: 4 quyển vở 6000 đồng và 3 cây bút 5000 đồng cho tổng 39000 đồng, đổi số vở thành 5 thì tổng là 45000 đồng.