Giáo án Bài 4. Mạng xã hội và một số kênh trao đổi thông tin trên Internet

Huy động kiến thức sẵn có của HS về các cách trao đổi thông tin và nêu vấn đề: mỗi nhu cầu khác nhau cần kênh khác nhau.

GV đưa ra ba tình huống: (1) cần gửi bài tập có tiêu đề cho cô; (2) cần thảo luận bài thuyết trình với các bạn trong nhóm; (3) nhà trường cần thông báo lịch chung cho cả lớp. Câu hỏi: Em sẽ dùng kênh nào cho từng việc? Vì sao?

HS nêu được: (1) Thư điện tử, vì gửi được cho đúng người nhận, có tiêu đề và lưu vết; (2) Nhóm học tập kín hoặc diễn đàn theo chủ đề; (3) Kênh thông báo chính thức của trường. Từ đó GV dẫn dắt: không phải lúc nào cũng dùng mạng xã hội công khai cho mọi việc.

Nêu được chức năng của mạng xã hội và giải thích được đặc điểm, mục đích sử dụng của thư điện tử, diễn đàn.

HS làm việc theo cặp đôi, đọc phần Hiểu cách hoạt động trong sách và hoàn thành Phiếu học tập số 1 (phần 1). Đồng thời HS quan sát ví dụ trên trang bài học NeoEdu để so sánh ba kênh. Câu hỏi: Mạng xã hội hỗ trợ những việc gì? Vì sao thư điện tử phù hợp để gửi bài nộp? Diễn đàn khác mạng xã hội ở điểm nào?

Kết quả phiếu (phần 1):

• Mạng xã hội hỗ trợ hồ sơ, chia sẻ, bình luận và kết nối giữa người dùng.
• Thư điện tử phù hợp trao đổi vì có người nhận cụ thể, có tiêu đề và lưu vết để kiểm tra lại khi cần.
• Diễn đàn tổ chức thảo luận theo chủ đề, các ý kiến được sắp xếp quanh một nội dung chung.
  Kiến thức HS rút ra: mỗi kênh có mục đích riêng; cần chọn kênh theo người nhận và mục đích trao đổi.

Giải thích được quyền xem quyết định ai có thể xem hoặc tương tác với bài đăng; nêu được điều kiện tuổi và quy định nhà trường khi sử dụng dịch vụ.

HS làm Phiếu học tập số 1 (phần 2) theo nhóm bốn. Câu hỏi: Quyền riêng tư của bài đăng quyết định điều gì? Nhóm kín có bảo đảm bí mật tuyệt đối không? Có nên khai sai tuổi để mở tài khoản cho bài học không?

Kết quả phiếu (phần 2):

• Quyền riêng tư quyết định ai có thể xem hoặc tương tác với bài đăng theo cài đặt, cần đặt theo mục đích.
• Nhóm kín vẫn có thể bị thành viên chụp lại nội dung, nên giới hạn quyền xem không bảo đảm bí mật tuyệt đối.
• Không khai sai tuổi; phải tuân thủ điều kiện của dịch vụ và hướng dẫn của người lớn, quy định của nhà trường.
  Kiến thức HS rút ra: quyền xem là công cụ giới hạn đối tượng tiếp cận, nhưng HS vẫn cần cẩn trọng với nội dung đưa lên.

Vận dụng được kiến thức để chọn đúng kênh, phạm vi xem cho từng nhu cầu và nhận xét đúng, sai về các phát biểu liên quan.

HS làm việc cá nhân trên học liệu NeoEdu (phần bài tập tương tác) hoặc trên phiếu; sau đó đổi chéo kiểm tra theo cặp. Các bài tập:

1. Tệp bài tập cần gửi có tiêu đề cho cô, kênh nào phù hợp? A. Thư điện tử; B. Bình luận công khai dưới bài lạ; C. Chia sẻ mật khẩu; D. Đăng địa chỉ nhà.
2. Quyền riêng tư của bài đăng quyết định điều gì? A. Số bit của máy; B. Ai có thể xem hoặc tương tác theo cài đặt; C. Mọi nội dung tự đúng; D. Không cần xin phép ảnh.
3. Nhóm kín cũng có thể bị thành viên chụp lại nội dung. Đúng hay sai?
4. Có thể khai sai tuổi để mở tài khoản cho bài học. Đúng hay sai?
5. Ghép khái niệm với tác dụng: Email; Diễn đàn; Quyền xem.
6. Ghép ba nhu cầu với kênh/phạm vi phù hợp: gửi tệp bài nộp chính thức cho cô; thảo luận chưa công bố của nhóm học tập; thông báo lịch chung đã duyệt, không có thông tin riêng.

Đáp án và kết quả cần đạt:

1. Đáp án A. Thư điện tử có người nhận và tiêu đề cụ thể.
2. Đáp án B. Quyền xem cần đặt theo mục đích.
3. Đúng. Giới hạn quyền xem không bảo đảm bí mật tuyệt đối.
4. Sai. Phải tuân thủ điều kiện dịch vụ và hướng dẫn người lớn.
5. Email: trao đổi qua thư có người nhận; Diễn đàn: thảo luận theo chủ đề; Quyền xem: giới hạn đối tượng tiếp cận.
6. Gửi tệp bài nộp chính thức: thư điện tử đúng người nhận theo hướng dẫn của cô; thảo luận chưa công bố của nhóm học tập: nhóm kín được phép, giới hạn thành viên; thông báo lịch chung đã duyệt, không có thông tin riêng: kênh chính thức của trường.
   HS đạt yêu cầu khi làm đúng từ 5/6 câu trở lên.

Vận dụng kiến thức về quyền riêng tư và ứng xử trong môi trường số để xử lí tình huống thực tế, tạo sản phẩm là phương án đăng bài có trách nhiệm.

Tình huống: Bạn muốn đăng ảnh nhóm lên mạng xã hội để cảm ơn thầy cô và các bạn, nhưng chưa hỏi ý kiến các bạn trong ảnh. Câu hỏi: Em nên làm gì? Em nên chọn phạm vi xem nào? Hãy viết phương án ngắn gọn (3–5 dòng) vào vở hoặc phiếu.

Phương án mẫu:

• Xin phép những người nhận diện được trong ảnh trước khi đăng.
• Nếu chưa có đồng ý, dùng nội dung chữ hoặc hình minh họa không nhận diện được người trong ảnh.
• Chọn phạm vi xem phù hợp với mục đích (chỉ lớp hoặc nhóm kín), đồng thời kiểm tra lại trước khi đăng.
  Thang chấm (1 điểm): xin phép 0,4; thay thế 0,3; chọn phạm vi xem 0,3.