Giáo án Bài 8. Thực hành: Tìm hiểu về các nền kinh tế lớn và nền kinh tế mới nổi của châu Á

Tạo tình huống gợi mở, giúp HS nhận ra quy mô kinh tế (GDP tổng) và mức bình quân (GDP bình quân) có thể cho kết luận khác nhau; từ đó xác định nhiệm vụ học tập của bài.

GV trình chiếu dữ liệu giả định, cùng năm và cùng đơn vị, không phải quốc gia thật: nền kinh tế A có GDP 600 tỉ USD, dân số 20 triệu người; nền kinh tế B có GDP 1000 tỉ USD, dân số 100 triệu người.
Câu hỏi GV đặt ra: (1) Nền kinh tế nào có quy mô lớn hơn? (2) Theo em, nền kinh tế nào có GDP bình quân cao hơn? Vì sao em nghĩ vậy?

HS dự đoán được B có quy mô lớn hơn; nhiều HS có thể dự đoán sai về GDP bình quân. Từ đó HS nêu được nhiệm vụ: phân biệt quy mô với mức bình quân, và đặt đúng điều kiện so sánh trước khi kết luận.

Hệ thống hoá bốn khái niệm: GDP tổng, GDP bình quân, cùng năm và phương pháp, báo cáo; nêu được điều kiện cần có để so sánh GDP.

HS làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn. Khăn chia 4 ô ứng với 4 khái niệm: GDP tổng, GDP bình quân, Cùng năm và phương pháp, Báo cáo. Ở giữa khăn là ô “Điều kiện so sánh GDP”.
Nhiệm vụ: (1) Mỗi HS viết ý hiểu biết của mình vào ô gần mình nhất; (2) Cả nhóm thống nhất một mô tả ngắn cho từng ô; (3) Trả lời câu hỏi: Vì sao không được trộn GDP danh nghĩa với GDP theo sức mua tương đương để xếp hạng?

Khăn trải bàn có nội dung: GDP tổng là quy mô sản lượng kinh tế; GDP bình quân là GDP chia dân số; Cùng năm và phương pháp là điều kiện so sánh kinh tế; Báo cáo là tổng hợp dữ liệu với nhận xét và nguồn. Ô trung tâm ghi: chỉ so sánh khi cùng năm, cùng đơn vị tiền tệ và cùng phương pháp (danh nghĩa hay sức mua tương đương); nếu không, kết luận có thể sai.

Phân biệt được dữ kiện với suy luận trong báo cáo định tính về Nhật Bản; nhận ra cấu trúc và giới hạn của một báo cáo thực hành.

HS làm việc theo cặp đôi với Phiếu học tập số 1. Đọc báo cáo mẫu định tính về Nhật Bản, sau đó thực hiện: (1) Gạch chân các câu nêu dữ kiện; (2) Khoanh các câu là suy luận hoặc nhận định; (3) Tìm câu nêu giới hạn của báo cáo; (4) Xác định các phần của báo cáo mẫu: mở đầu, nhận xét, kết luận.

Dữ kiện: Nhật Bản là quốc đảo ở Đông Á; vị trí ven Thái Bình Dương; công nghiệp chế tạo và dịch vụ có vai trò nổi bật; nguồn nguyên liệu không dồi dào.
Suy luận hoặc nhận định: vị trí ven biển “tạo điều kiện liên kết hàng hải”; “gắn rủi ro động đất”; “cần đặt thế mạnh và hạn chế trong cùng bức tranh”.
Giới hạn: đây là nhận xét định tính, không phải bảng xếp hạng GDP năm 2026 và không đồng nhất GDP với thu nhập của mọi hộ.

Củng cố khái niệm GDP tổng, GDP bình quân và điều kiện so sánh; vận dụng công thức tính GDP bình quân trên dữ liệu giả định.

HS làm Phiếu học tập số 2 cá nhân trong 8 phút, sau đó đối chiếu trên NeoEdu (phần bài tập tương tác). Nội dung gồm:
Câu 1: Ghép mỗi đối tượng với mô tả phù hợp: GDP tổng, GDP bình quân, Cùng năm và phương pháp, Báo cáo.
Câu 2: Mô tả nào phù hợp với “GDP tổng”? A. GDP chia dân số; B. Quy mô sản lượng kinh tế; C. Điều kiện so sánh kinh tế; D. Tổng hợp dữ liệu với nhận xét, nguồn.
Câu 3: Chọn đúng hai cặp liên hệ phù hợp (A, B, C, D như trên, gồm: GDP tổng — GDP chia dân số; Cùng năm và phương pháp — Điều kiện so sánh kinh tế; GDP bình quân — Quy mô sản lượng kinh tế; Báo cáo — Tổng hợp dữ liệu với nhận xét, nguồn).
Câu 4: Với dữ liệu giả định A, B ở phần khởi động, tính GDP bình quân và phân biệt quy mô với mức bình quân.
Câu 5: So GDP danh nghĩa của hai nước cần điều kiện nào? A. Cùng năm, đơn vị tiền tệ và phương pháp tính GDP; B. Cùng đơn vị nhưng ghép GDP danh nghĩa với GDP theo sức mua; C. Cùng năm nhưng so GDP tổng với GDP bình quân; D. Cùng phương pháp nhưng dùng số khác năm mà không điều chỉnh.

Đáp án:
Câu 1: GDP tổng – Quy mô sản lượng kinh tế; GDP bình quân – GDP chia dân số; Cùng năm và phương pháp – Điều kiện so sánh kinh tế; Báo cáo – Tổng hợp dữ liệu với nhận xét, nguồn.
Câu 2: B.
Câu 3: B và D (hai cặp đúng là Cùng năm và phương pháp — Điều kiện so sánh kinh tế; Báo cáo — Tổng hợp dữ liệu với nhận xét, nguồn).
Câu 4: A: 600 tỉ USD : 20 triệu người = 30 000 USD/người; B: 1000 tỉ USD : 100 triệu người = 10 000 USD/người. B có quy mô lớn hơn, A có GDP bình quân cao hơn. GDP bình quân không cho biết phân phối thu nhập của từng người.
Câu 5: A (khác năm, đơn vị hoặc khái niệm có thể làm so sánh sai).

Vận dụng cấu trúc báo cáo thực hành để lập dàn ý về một trong các nền kinh tế Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc hoặc Xin-ga-po, có mở đầu, bảng thông tin, nhận xét, nguồn và giới hạn.

HS chọn một nền kinh tế theo yêu cầu học tập và lập dàn ý báo cáo gồm 5 phần: (1) Mở đầu: vị trí địa lí; (2) Bảng thông tin: quá trình phát triển, ngành tiêu biểu, khó khăn, kèm ghi nguồn, năm, đơn vị; (3) Nhận xét: thế mạnh và hạn chế; (4) Nguồn và năm dữ liệu; (5) Giới hạn của báo cáo. Nhiệm vụ thực hiện trên lớp là lập dàn ý; phần hoàn thiện viết thành báo cáo về nhà.

Dàn ý báo cáo gồm đủ 5 phần, mỗi phần có ít nhất 1 ý cụ thể. Trong phần giới hạn, HS nêu được: báo cáo định tính không khẳng định thứ hạng GDP hiện tại; khi bổ sung số liệu phải ghi năm, tiền tệ, danh nghĩa hay sức mua; không đồng nhất GDP với thu nhập của mọi hộ.