Giáo án Bài 12. Thực hành: Tìm hiểu khái quát Cộng hoà Nam Phi

Huy động hiểu biết ban đầu về vị trí Cộng hòa Nam Phi và phân biệt quốc gia với khu vực phía nam châu Phi.

GV chiếu bản đồ châu Phi và nêu câu hỏi: « Cụm từ Nam Phi trong tên quốc gia chỉ một nước hay cả khu vực phía nam châu lục? ». HS suy nghĩ cá nhân, sau đó trao đổi nhanh với bạn cùng bàn về vị trí cực nam châu Phi và các đại dương tiếp giáp.

HS nêu được: Cộng hòa Nam Phi là một quốc gia ở cực nam châu Phi, tiếp giáp Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương; khu vực phía nam châu lục rộng hơn một quốc gia. HS ghi vào vở: « Nam Phi (quốc gia) ≠ khu vực phía nam châu Phi ».

Nêu được vị trí và các nhóm ngành kinh tế của Cộng hòa Nam Phi, phân biệt được dữ kiện với nhận định về kinh tế.

HS làm việc theo nhóm 4 với Phiếu học tập số 1. Nhóm đọc phần kiến thức về vị trí và kinh tế, trả lời ba câu hỏi: (1) Cộng hòa Nam Phi nằm ở đâu, tiếp giáp những đại dương nào? (2) Kể tên các nhóm ngành kinh tế chính của Nam Phi. (3) Nhận định « Nam Phi chỉ giàu vàng và kim cương » đúng hay sai, dựa trên căn cứ nào? Nhóm có thể tra cứu thêm trang NeoEdu để đối chiếu.

Vị trí: cực nam châu Phi, giáp Đại Tây Dương và Ấn Độ Dương.
Kinh tế: khai khoáng, chế biến, nông nghiệp, dịch vụ.
Nhận định « chỉ có vàng hay kim cương » là sai, vì kinh tế đa dạng gồm nhiều nhóm ngành ngoài khai khoáng.
Bảng nhóm ghi hai cột: « Dữ kiện » (vị trí, các nhóm ngành) và « Suy luận » (kinh tế đa dạng nên không phụ thuộc một mặt hàng).

Nêu được các mốc thời gian gắn với Man-đê-la và bước ngoặt 1994; giải thích được vì sao không nên suy kết luận quá mức từ một sự kiện.

HS làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 2. Các cặp đọc sáu nhận định về Man-đê-la và cuộc bầu cử 1994, phân loại từng nhận định thành « Dữ kiện có nguồn » hoặc « Suy luận », đồng thời chỉ ra nhận định nào vượt quá căn cứ và sửa lại cho đúng.

Dữ kiện: được trả tự do ngày 11/2/1990; năm 1993 cùng F. W. de Klerk nhận Nobel Hòa bình; ngày 27/4/1994 lần đầu bỏ phiếu; ngày 10/5/1994 tuyên thệ nhậm chức tổng thống.
Nhận định có căn cứ: năm 1994 là bước ngoặt chuyển sang bầu cử dân chủ.
Suy luận sai: « Xóa a-pác-thai thì mọi bất bình đẳng biến mất ngay » — sửa: xóa chế độ pháp lí không lập tức xóa mọi chênh lệch kinh tế, xã hội.
Suy luận sai: « Một mình Man-đê-la đã chấm dứt a-pác-thai » — sửa: cuộc đấu tranh có nhiều tổ chức và cộng đồng tham gia.
HS nhận ra không gộp ngày 27/4 với ngày tuyên thệ 10/5.

Củng cố khái niệm về Cộng hòa Nam Phi, A-pác-thai, 1994 và Man-đê-la; vận dụng cách tính chênh lệch tỉ trọng trong bảng giả định.

GV tổ chức trò chơi « Ai nhanh hơn » theo đội. Đề gồm: (1) Ghép đối tượng với mô tả: Cộng hòa Nam Phi, A-pác-thai, 1994, Nen-xơn Man-đê-la. (2) Chọn mô tả đúng với « Cộng hòa Nam Phi »: A. Chế độ phân biệt chủng tộc; B. Quốc gia ở cực nam châu Phi; C. Bước ngoặt bầu cử dân chủ; D. Tổng thống sau bầu cử 1994. (3) Kiểm tra đúng/sai: a) Cộng hòa Nam Phi: Quốc gia ở cực nam châu Phi; b) A-pác-thai: Bước ngoặt bầu cử dân chủ; c) 1994: Chế độ phân biệt chủng tộc; d) Nen-xơn Man-đê-la: Tổng thống sau bầu cử 1994. (4) Bảng giả định nước X: nông nghiệp 5%, công nghiệp 30%, dịch vụ 65%; tính chênh dịch vụ với công nghiệp và giải thích vì sao không gắn bảng cho Nam Phi.

(1) Cộng hòa Nam Phi – Quốc gia ở cực nam châu Phi; A-pác-thai – Chế độ phân biệt chủng tộc; 1994 – Bước ngoặt bầu cử dân chủ; Nen-xơn Man-đê-la – Tổng thống sau bầu cử 1994.
(2) Đáp án B.
(3) a) Đúng; b) Sai, sửa thành « A-pác-thai: Chế độ phân biệt chủng tộc »; c) Sai, sửa thành « 1994: Bước ngoặt bầu cử dân chủ »; d) Đúng.
(4) Chênh là $65 - 30 = 35$ điểm phần trăm. Không gắn bảng cho Nam Phi vì đề xác định đây là nước giả định X, không có nguồn thống kê của Nam Phi; muốn báo cáo nước thật phải lấy dữ liệu có năm và cơ quan công bố.

Vận dụng kiến thức đã học để lập dàn ý bản giới thiệu ngắn về bước ngoặt năm 1994, có nêu bối cảnh, mốc thời gian, ý nghĩa, giới hạn kết luận và nguồn.

Trên cơ sở báo cáo mẫu về Nen-xơn Man-đê-la và năm 1994, HS lập dàn ý gồm bốn ý: (1) bối cảnh a-pác-thai; (2) phân biệt hai mốc 27/4/1994 và 10/5/1994; (3) ý nghĩa dân chủ và hòa giải; (4) một giới hạn kết luận và ghi nguồn Nelson Mandela Foundation. HS hoàn thiện bản giới thiệu 120–160 chữ ở nhà.

Dàn ý gồm:

• Bối cảnh: a-pác-thai là chế độ phân biệt chủng tộc gây bất bình đẳng về quyền và cơ hội.
• Mốc: 27/4/1994 là ngày Man-đê-la lần đầu bỏ phiếu; 10/5/1994 là ngày tuyên thệ nhậm chức tổng thống.
• Ý nghĩa: bước chuyển dân chủ mở rộng quyền chính trị và con đường hòa giải.
• Giới hạn: xóa chế độ pháp lí không lập tức xóa mọi bất bình đẳng kinh tế, xã hội.
• Nguồn: Nelson Mandela Foundation, Biography of Nelson Mandela, https://www.nelsonmandela.org/biography.