Giáo án Bài 13. Vị trí địa lí, phạm vi châu Mỹ. Sự phát kiến ra châu Mỹ

Huy động hiểu biết ban đầu của HS về vị trí châu Mỹ và xác định vấn đề cần tìm hiểu trong bài.

GV đưa ra ba gợi ý: “Châu lục này nằm ở bán cầu nào?”, “Phía đông và phía tây của châu lục này là đại dương nào?”, “Năm 1492 gắn với sự kiện gì ở vùng biển Ca-ri-bê?”. HS suy nghĩ, đoán tên châu lục và nêu điều mình đã biết về châu Mỹ.

HS nêu được: châu lục cần tìm là châu Mỹ; nằm chủ yếu ở bán cầu Tây; phía đông giáp Đại Tây Dương, phía tây giáp Thái Bình Dương; năm 1492 gắn với Cô-lôm-bô. HS ghi tên bài “Vị trí địa lí, phạm vi châu Mỹ. Sự phát kiến ra châu Mỹ” vào vở.

Xác định được vị trí, phạm vi châu Mỹ và phân biệt phạm vi châu lục với tên nước Hoa Kỳ.

HS làm việc theo cặp, quan sát lược đồ châu Mỹ, hoàn thành Phiếu học tập số 1 gồm: (1) điền vị trí các đại dương so với châu Mỹ; (2) xác định bán cầu châu Mỹ chủ yếu nằm; (3) chỉ trên lược đồ eo đất Trung Mỹ và ba khu vực Bắc Mỹ, Trung Mỹ, Nam Mỹ; (4) trả lời câu hỏi: “Vì sao không gọi toàn châu Mỹ là Hoa Kỳ?”.

Phiếu học tập số 1 hoàn thành đúng:

• Châu Mỹ chủ yếu nằm ở bán cầu Tây, kéo dài từ vùng cực Bắc xuống gần vòng cực Nam.
• Đại Tây Dương nằm ở phía đông châu Mỹ; Thái Bình Dương nằm ở phía tây châu Mỹ.
• Eo đất Trung Mỹ nối hai khối lục địa Bắc Mỹ và Nam Mỹ.
• Châu Mỹ gồm Bắc Mỹ, Trung Mỹ và Nam Mỹ.
• Hoa Kỳ là một quốc gia ở Bắc Mỹ; châu Mỹ gồm nhiều quốc gia và lãnh thổ, nên không thể gọi toàn châu Mỹ là Hoa Kỳ.

Nêu được mốc 1492 và hệ quả của cuộc tiếp xúc giữa châu Âu với châu Mỹ; giải thích được vì sao phải nhìn nhận sự kiện từ nhiều phía.

HS làm việc theo nhóm 4 người, đọc đoạn thông tin về chuyến đi của Cô-lôm-bô năm 1492 trong sách và hoàn thành Phiếu học tập số 2: (1) Cô-lôm-bô đến đâu và năm nào; (2) Sự kiện này mở ra giai đoạn gì; (3) Châu Mỹ đã có những cư dân nào trước 1492; (4) Giao lưu sau đó đi cùng những hệ quả gì; (5) Vì sao người đi biển, thương nhân và cư dân bản địa có thể có cách nhìn khác nhau về sự kiện này?

Phiếu học tập số 2 hoàn thành đúng:

• Năm 1492, Cô-lôm-bô tới vùng Ca-ri-bê.
• Sự kiện mở giai đoạn tiếp xúc liên tục giữa châu Âu và châu Mỹ.
• Trước 1492, châu Mỹ đã có cư dân và các nền văn minh bản địa.
• Giao lưu sau đó đi cùng thuộc địa hóa và tổn thất nghiêm trọng đối với cư dân bản địa.
• Người đi biển có thể nhấn mạnh việc mở tuyến hàng hải; thương nhân nhấn mạnh trao đổi; cư dân bản địa chịu mất đất và bạo lực. Vì vậy cần dùng chứng cứ từ nhiều phía để đánh giá.

Củng cố kiến thức về vị trí, phạm vi châu Mỹ và sự kiện 1492 qua các bài tập đã cho; rèn kĩ năng phân biệt đúng sai.

HS làm bài tập cá nhân trong 4 phút, sau đó đổi chéo vở kiểm tra với bạn cùng bàn. Bài tập gồm:

1. Ghép mỗi đối tượng với mô tả phù hợp.
2. Chọn mô tả đúng với “Châu Mỹ”: A. Nằm phía đông châu Mỹ; B. Chủ yếu ở bán cầu Tây; C. Nằm phía tây châu Mỹ; D. Cô-lôm-bô tới Ca-ri-bê.
3. Chọn đúng hai cặp liên hệ: A. Châu Mỹ — Nằm phía đông châu Mỹ; B. Thái Bình Dương — Nằm phía tây châu Mỹ; C. Đại Tây Dương — Chủ yếu ở bán cầu Tây; D. 1492 — Cô-lôm-bô tới Ca-ri-bê.
4. Kiểm tra từng liên hệ, ghi Đ hoặc S: a) Châu Mỹ: Chủ yếu ở bán cầu Tây; b) Đại Tây Dương: Nằm phía tây châu Mỹ; c) Thái Bình Dương: Nằm phía đông châu Mỹ; d) 1492: Cô-lôm-bô tới Ca-ri-bê. Sau đó sửa các ý sai.
5. Đọc hai nhãn: A “châu Mỹ có cư dân trước 1492”; B “người châu Âu tạo ra đất và mọi văn hóa ở châu Mỹ”. Hãy chọn nhãn đúng hơn.

Đáp án:

1. Châu Mỹ – Chủ yếu ở bán cầu Tây; Đại Tây Dương – Nằm phía đông châu Mỹ; Thái Bình Dương – Nằm phía tây châu Mỹ; 1492 – Cô-lôm-bô tới Ca-ri-bê.
2. Đáp án B. Châu Mỹ được xác định là chủ yếu ở bán cầu Tây.
3. Đáp án B và D: Thái Bình Dương — Nằm phía tây châu Mỹ; 1492 — Cô-lôm-bô tới Ca-ri-bê.
4. a) Đ; b) S, sửa thành Đại Tây Dương: Nằm phía đông châu Mỹ; c) S, sửa thành Thái Bình Dương: Nằm phía tây châu Mỹ; d) Đ.
5. Nhãn A đúng, nhãn B sai. Năm 1492 là mốc tiếp xúc lịch sử có hệ quả toàn cầu, không phải ngày đất hay cư dân ra đời. Cần nhắc các cộng đồng bản địa và cả trao đổi lẫn bạo lực thuộc địa.

Vận dụng kiến thức về vị trí, phạm vi châu Mỹ và sự kiện 1492 để viết lời giới thiệu có căn cứ, không vượt quá chứng cứ.

HS viết 3–4 câu giới thiệu cho một bức tranh hoặc poster về châu Mỹ dành cho học sinh lớp 6, trong đó có ít nhất: một ý về vị trí địa lí, một ý phân biệt châu Mỹ với Hoa Kỳ, một ý về năm 1492 nêu cả cư dân bản địa. Tình huống: Hai nhãn A “châu Mỹ có cư dân trước 1492” và B “người châu Âu tạo ra đất và mọi văn hóa ở châu Mỹ” cùng xuất hiện trên một bảng tin; HS cần chọn nhãn đúng và viết lại nhãn sai cho công bằng.

Lời giới thiệu mẫu: “Châu Mỹ chủ yếu nằm ở bán cầu Tây, gồm Bắc Mỹ, Trung Mỹ và Nam Mỹ, được Đại Tây Dương ở phía đông và Thái Bình Dương ở phía tây bao bọc. Trước năm 1492, châu Mỹ đã có nhiều cộng đồng cư dân bản địa và các nền văn minh riêng. Năm 1492, Cô-lôm-bô tới vùng Ca-ri-bê, mở đầu giai đoạn tiếp xúc giữa châu Âu và châu Mỹ, với cả trao đổi và những hệ quả đau thương của thuộc địa hóa.”