Giáo án Phòng, chống bạo lực học đường

HS bước đầu nhận biết hành vi gây tổn hại thể chất và tinh thần, từ đó xác định vấn đề cần tìm hiểu của bài.

GV chiếu ba tình huống ngắn: (a) Nhóm bạn quay lưng, không cho Lan chơi chung và đặt biệt danh để chế giễu Lan. (b) Hải bị nhóm bạn đe dọa nếu không đưa đồ dùng cho họ. (c) Một đoạn clip quay cảnh Nam bị xô ngã được đăng lên nhóm lớp kèm lời mỉa mai.
Câu hỏi GV: 1) Trong ba tình huống, hành vi nào để lại vết thương rõ ràng? 2) Hành vi nào không để lại vết thương nhưng vẫn làm bạn tổn thương? 3) Theo em, người bị hại có nên tự chịu đựng vì sợ bị trả thù không?

Dự kiến HS trả lời: (a) cô lập và xúc phạm, gây tổn thương tinh thần; (b) đe dọa, gây sợ hãi và tổn hại tinh thần; (c) phát tán nội dung làm nhục, có thể gây tổn hại thể chất và tinh thần cho Nam. Kết luận ban đầu: không chỉ có vết thương mới là bạo lực học đường; người bị hại không nên tự chịu đựng một mình.

HS nêu được khái niệm bạo lực học đường, phân biệt các biểu hiện thể chất và tinh thần và hiểu nguyên tắc không gán lỗi cho người bị hại.

Kĩ thuật khăn trải bàn. GV chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm nhận một biểu hiện: (1) đánh đập và đe dọa; (2) xúc phạm; (3) cô lập có chủ ý; (4) phát tán nội dung làm nhục.
Nhiệm vụ nhóm: ghi vào ô giữa khăn trải bàn khái niệm bạo lực học đường; ghi vào ô của nhóm mình ít nhất hai dấu hiệu cụ thể và một tác động đến người học; đánh dấu biểu hiện nào có thể không để lại vết thương.
Câu hỏi GV: Vì sao bạo lực học đường không nên bị gắn với lỗi của người bị hại vì khác biệt về ngoại hình, giọng nói hay vì chưa dám báo?

Sơ đồ khăn trải bàn gồm:

• Khái niệm: Hành vi gây tổn hại thể chất hoặc tinh thần cho người học: đánh đập, đe dọa, xúc phạm, cô lập có chủ ý hoặc phát tán nội dung làm nhục.
• Dấu hiệu cụ thể: đánh đập gây đau, bầm tím; đe dọa bằng lời hoặc tin nhắn; xúc phạm bằng lời lẽ hạ thấp nhân phẩm; cô lập có chủ ý là loại bỏ bạn khỏi nhóm, không cho tham gia; phát tán nội dung làm nhục là đăng ảnh, clip, lời chế giễu lên mạng.
• Kết luận: không chỉ có vết thương mới là bạo lực; người bị hại không có lỗi vì khác biệt hay vì chưa dám báo.

HS trình bày được cách ứng phó theo ba giai đoạn (trước, khi đang xảy ra, sau sự việc) và vận dụng vào tình huống Mai nhận ảnh chụp màn hình để giúp Kiên.

Kĩ thuật mảnh ghép với Phiếu học tập số 1. Vòng 1: lớp chia thành 3 nhóm chuyên gia, mỗi nhóm nghiên cứu một giai đoạn: nhóm A trước nguy cơ, nhóm B khi đang xảy ra, nhóm C sau sự việc. Tình huống: Một nhóm lập trang chế giễu giọng nói của Kiên, đe dọa nếu Kiên báo cô. Mai nhận được ảnh chụp màn hình và muốn giúp bạn.
Vòng 2: ghép nhóm mới gồm đủ ba chuyên gia; mỗi người trình bày phần mình và cùng hoàn thành Phiếu học tập số 1.
Câu hỏi GV: Mai nên làm gì để vừa giúp Kiên vừa không làm tình hình xấu hơn? Vì sao không nên chia sẻ ảnh cho cả lớp?

Nội dung Phiếu học tập số 1 hoàn thành:

• Trước nguy cơ: tránh điểm hẹn có nguy cơ cô lập; báo người lớn.
• Khi đang xảy ra: ưu tiên rời nơi nguy hiểm; gọi hỗ trợ từ nơi an toàn; không lao vào nếu có nguy cơ.
• Sau sự việc: hỗ trợ y tế hoặc tâm lí; báo nhà trường; lưu bằng chứng có sẵn một cách an toàn; không phát tán clip.
• Hành động của Mai: báo riêng cho cô giáo hoặc người lớn đáng tin; gửi ảnh chụp màn hình riêng, không chia sẻ rộng; không đối đầu nhóm đe dọa; không hẹn gặp nhóm đe dọa để nói chuyện một mình.
• Lí do: báo người có trách nhiệm và giữ thông tin giúp giảm nguy cơ trả đũa và phát tán tổn thương; không buộc Kiên thay đổi để xóa lỗi người gây hại.

HS nêu được căn cứ pháp luật theo nguồn dẫn về bảo vệ thân thể, danh dự và cấm bạo lực; nêu được các kênh hỗ trợ khi chưa được bảo vệ và cách trao thông tin an toàn.

GV trình bày ngắn gọn (kết hợp slide). Nội dung: Điều 20 Hiến pháp và Điều 6 Luật Trẻ em hợp nhất năm 2025 quy định bảo vệ thân thể, danh dự và cấm bạo lực; cấm che giấu thông tin nguy cơ xâm hại. Đây là kiến thức giáo dục theo nguồn dẫn, không phải tư vấn cho hồ sơ cá nhân và không suy ra mức phạt hay trách nhiệm pháp lí cụ thể.
Kênh hỗ trợ: nếu người được báo chưa giúp hoặc nguy cơ tiếp diễn, tiếp tục tìm giáo viên khác, ban giám hiệu hoặc người lớn đáng tin. Tổng đài bảo vệ trẻ em 111 là nơi tư vấn, tiếp nhận thông tin và hỗ trợ can thiệp; GV chỉ giới thiệu, không gọi thử trong giờ học.
Câu hỏi GV: Vì sao không được bỏ qua bạo lực tinh thần chỉ vì chưa có thương tích? Khi trao thông tin cho người phụ trách, em nên nói gì và hỏi gì?

HS ghi vào vở:

• Căn cứ: Điều 20 Hiến pháp và Điều 6 Luật Trẻ em hợp nhất năm 2025 (theo nguồn dẫn): bảo vệ thân thể, danh dự, cấm bạo lực.
• Không dùng việc chưa có thương tích để bỏ qua bạo lực tinh thần.
• Khi chưa được bảo vệ: tiếp tục tìm giáo viên khác, ban giám hiệu hoặc người lớn đáng tin; có thể liên hệ Tổng đài 111 (để biết khi cần).
• Khi trao thông tin: chỉ cung cấp phần cần thiết; hỏi cách liên lạc an toàn; không hứa giữ bí mật tuyệt đối nếu cần phối hợp bảo vệ.
• Không bắt người bị hại tự hòa giải nơi vắng, không đối đầu người đe dọa, không phải thu đủ bằng chứng mới được bảo vệ.

HS củng cố khái niệm, các giai đoạn ứng phó và nhận định đúng sai; vận dụng kiến thức vào tình huống đã học.

Hoạt động cặp đôi, sử dụng Phiếu học tập số 2 và bài tập tương tác trên NeoEdu (nếu có). Các đề gồm: 1) Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp; 2) Mai nên làm gì (chọn A, B, C, D); 3) Đánh giá hai nhận định a) và b); 4) Điền tên nội dung theo mô tả; 5) Chọn nhận định đúng.
Câu hỏi GV: Nhận định nào em cần giải thích thêm? Vì sao?

Đáp án:

1. Phòng ngừa: Báo nguy cơ trước cuộc hẹn; Trong nguy hiểm: Rời nơi nguy hiểm và tìm hỗ trợ; Sau sự việc: Hỗ trợ và báo người có trách nhiệm.
2. Mai nên làm gì? Đáp án A: Báo riêng cô và người lớn đáng tin, giữ bằng chứng không chia sẻ rộng. Lí do: báo người có trách nhiệm và giữ thông tin giảm nguy cơ trả đũa, phát tán tổn thương.
3. a) Đ: cô lập, đe dọa hoặc làm nhục có thể gây bạo lực tinh thần. b) S: chưa có thương tích vẫn cần nhà trường hỗ trợ khi có nguy cơ.
4. Nội dung đó là bạo lực học đường.
5. Đáp án B: Cô lập, đe dọa hoặc làm nhục có thể gây bạo lực tinh thần.

HS vận dụng kiến thức để soạn tin báo đúng dữ kiện, nêu được nhu cầu bảo vệ và đề xuất kế hoạch hỗ trợ Kiên trong hai ngày đầu.

Mỗi cá nhân viết tin báo ngắn của Mai gửi cô giáo chủ nhiệm, nêu dữ kiện và nhu cầu bảo vệ, không thêm thông tin chưa có. Sau đó, nhóm đôi lập kế hoạch hỗ trợ Kiên trong hai ngày đầu.
Câu hỏi GV: Ảnh chụp màn hình có đủ xác định ai viết mọi bài không? Vì sao người có trách nhiệm cần xác minh?

Tin báo mẫu: Cô ơi em nhận ảnh chụp một trang đang chế giễu và đe dọa Kiên. Em có ảnh sẵn, chưa biết ai điều hành. Em xin gửi riêng để cô kiểm tra và giúp Kiên được an toàn; mong không công khai tên bạn trong nhóm lớp.
Kết luận: ảnh chụp là đầu mối cần xác minh, chưa đủ để kết luận danh tính tác giả hay toàn bộ diễn biến; học sinh không tự dò tài khoản hay ép nhận lỗi.
Kế hoạch hai ngày đầu: Ngày đầu: hỏi riêng Kiên xem bạn có đang an toàn không, báo cô hoặc người lớn, không chia sẻ ảnh rộng. Ngày sau: kiểm tra việc đi học, hỏi bạn muốn có ai đi cùng và tiếp tục báo cho người có trách nhiệm nếu nguy cơ vẫn còn.