Giáo án Giữ chữ tín

HS nhận ra vì sao lời hứa phải đi đôi với việc làm và xác định được nội dung cần tìm hiểu của bài.

GV kể ngắn tình huống: bạn A hứa mượn vở cho bạn B để làm bài ngày mai nhưng quên mang, không báo trước. Bạn B phải làm bài muộn và bị ảnh hưởng.
Câu hỏi GV đặt ra:

1. Vì sao bạn B mất niềm tin vào bạn A?
2. Nếu bạn A báo cho B từ tối hôm trước thì điều gì sẽ khác?
3. Theo em, thế nào là người giữ chữ tín?

HS trả lời: B mất niềm tin vì lời hứa không được thực hiện và không có thông tin trước; nếu A báo sớm, B chủ động được việc của mình. Dự kiến HS nêu: giữ chữ tín là nói đi đôi với làm, hứa đúng khả năng, làm đến cùng và khi có trở ngại thì báo sớm. GV ghi tên bài “Giữ chữ tín” lên bảng.

HS nêu được khái niệm chữ tín và phân biệt được biểu hiện giữ chữ tín với biểu hiện chưa giữ chữ tín.

Nhóm 4 HS đọc mục “Hiểu bản chất và phân biệt” trong SGK, sau đó hoàn thành Phiếu học tập số 1: phân loại sáu biểu hiện vào hai cột “Giữ chữ tín” và “Chưa giữ chữ tín”.
Sáu biểu hiện trong phiếu gồm:
(a) Hứa việc vừa sức, nêu rõ sản phẩm và hạn hoàn thành.
(b) Hứa nhanh để được khen dù biết không làm nổi.
(c) Gặp trở ngại, báo trước và đề xuất cách làm.
(d) Im lặng đến hạn rồi mới giải thích.
(e) Nói “đã xong” khi công việc chưa xong.
(f) Không làm được vì lí do chính đáng, giải thích và cùng nhóm tìm cách khắc phục.

Kết quả phân loại: Giữ chữ tín gồm (a), (c), (f); Chưa giữ chữ tín gồm (b), (d), (e).
Kiến thức HS rút ra: chữ tín là tạo niềm tin bằng lời nói trung thực, cam kết phù hợp và thực hiện trách nhiệm đến cùng; không hứa vượt khả năng chỉ để được khen; khi không thể làm vì lí do chính đáng thì phải báo sớm, giải thích và cùng tìm cách khắc phục; không che giấu hay lấy nguy hiểm làm giá giữ lời.

HS nêu được các bước giữ chữ tín từ trước khi hứa đến khi có trở ngại và vận dụng vào tình huống của Trí.

Nhóm đọc mục “Từ nhận biết đến cách thực hiện” và tình huống giả định: Trí hứa nộp bản thiết kế tối thứ năm; trưa thứ tư máy hỏng, Trí còn bản nháp trên giấy và có thể mượn máy ở thư viện vào chiều thứ năm.
Nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 2 gồm ba giai đoạn: trước khi hứa, khi đang thực hiện, khi gặp trở ngại; sau đó trả lời: Trí nên làm gì ở từng giai đoạn?

Bảng ba giai đoạn:

• Trước khi hứa: kiểm tra thời gian và nguồn lực; nêu rõ sản phẩm và hạn.
• Khi đang thực hiện: theo dõi tiến độ đều đặn.
• Khi gặp trở ngại: báo sớm, giải thích, cung cấp phần đã làm và đề xuất phương án khắc phục; nhận trách nhiệm, sửa hậu quả.
  Vận dụng với Trí: báo nhóm ngay trưa thứ tư, gửi bản nháp giấy, dùng máy thư viện chiều thứ năm để hoàn thiện và gửi trước 20 giờ; nếu cần, nhóm cùng chia lại phần việc. Kết luận: không giữ lời hứa làm việc sai trái; giữ chữ tín không chỉ là im lặng đến hạn.

HS vận dụng kiến thức để ghép biểu hiện, chọn hành động phù hợp, nhận định đúng sai và chọn nhận định đúng về chữ tín.

Cặp đôi làm lần lượt bốn bài tập sau (có thể dùng bài tập tương tác trên NeoEdu nếu có thiết bị):
Bài 1: Ghép biểu hiện với nội dung phù hợp: Cam kết rõ, Trách nhiệm, Khắc phục.
Bài 2: Trí hứa nộp bản thiết kế tối thứ năm, trưa thứ tư máy hỏng… Việc nào giữ niềm tin tốt nhất? A. Báo nhóm sớm, gửi bản nháp và thống nhất cách hoàn thiện; B. Chờ quá hạn rồi giải thích; C. Nói đã xong để nhóm khỏi lo; D. Lấy bản của nhóm khác nộp thay.
Bài 3: Đánh giá hai nhận định về tình huống của Trí: a) Thừa nhận trở ngại sớm và khắc phục góp phần giữ chữ tín; b) Giữ chữ tín buộc thực hiện cả lời hứa gây hại.
Bài 5: Nhận định nào đúng với nội dung bài, kể cả ngoài tình huống đã nêu? A. Giữ chữ tín buộc thực hiện cả lời hứa gây hại; B. Thừa nhận trở ngại sớm và khắc phục góp phần giữ chữ tín.

Đáp án:

• Bài 1: Cam kết rõ – Sản phẩm và hạn hoàn thành; Trách nhiệm – Báo sớm nguy cơ trễ; Khắc phục – Thống nhất phương án khả thi.
• Bài 2: Đáp án A. Báo sớm và cung cấp phần đã làm giúp nhóm điều chỉnh; chữ tín không chỉ là im lặng đến hạn.
• Bài 3: a) Đúng; b) Sai, vì giữ chữ tín không buộc thực hiện lời hứa gây hại.
• Bài 5: Đáp án B. Thừa nhận trở ngại sớm và khắc phục góp phần giữ chữ tín; không giữ lời hứa làm việc sai trái.

HS vận dụng các bước giữ chữ tín vào một lời hứa thực tế của bản thân và viết được tin nhắn báo trở ngại có tiến độ, lí do và đề xuất.

HS tự chọn một việc đã hoặc sẽ hứa trong đời sống (ví dụ: trực nhật, hoàn thành bài tập nhóm, giúp việc gia đình) và điền bảng cam kết gồm ba mục: việc đã hứa và sản phẩm; hạn hoàn thành và cách theo dõi tiến độ; phương án dự phòng nếu gặp trở ngại.
Sau đó HS viết một tin nhắn giả định báo trước cho người liên quan, nêu rõ tiến độ, trở ngại và đề xuất.

Bảng cam kết cá nhân gồm: việc đã hứa, sản phẩm cụ thể, hạn hoàn thành, mốc kiểm tra tiến độ, phương án dự phòng.
Tin nhắn mẫu dự kiến: “Mình đã hoàn thành phần một bài tập nhóm. Phần còn lại có nguy cơ trễ vì mình bận việc nhà tối nay. Mình sẽ làm nốt vào sáng mai và gửi trước 10 giờ; nếu chưa kịp, mình nhờ bạn hỗ trợ phần trình bày.”