Giáo án Bài 7. Trang phục trong đời sống

Huy động kinh nghiệm của HS về việc chọn trang phục theo hoàn cảnh; xác định vấn đề bài học là vì sao cần chọn trang phục phù hợp và an toàn.

GV đặt câu hỏi: “Hôm nay em mặc gì đến lớp? Vì sao em chọn bộ đồ đó?” và “Nếu đi học ngoài trời trong mùa nóng hoặc đi mưa, em sẽ chọn trang phục như thế nào?”. HS trả lời nhanh bằng miệng, sau đó GV ghi các ý lên bảng phụ, nhóm theo hai cột: “Lí do chọn” và “Vấn đề cần lưu ý”.

Bảng phụ gồm khoảng 4–6 ý của HS. Ví dụ: “Mặc đồ thoáng vì trời nóng”; “Mang áo mưa khi trời mưa để không bị ướt”; “Đi xe máy cần đồ bảo vệ”. GV dẫn dắt đến câu hỏi trung tâm của bài: Trang phục gồm những gì, phân loại ra sao và cách chọn trang phục cho đúng hoàn cảnh, bảo đảm an toàn?

Nêu được khái niệm trang phục; phân loại được trang phục theo các tiêu chí; phân biệt áo mưa, trang phục bảo hộ với quần áo thường.

Nhóm 4 HS thực hiện Phiếu học tập số 1. Nhóm quan sát các mẫu trang phục GV đưa ra, phân loại theo bốn tiêu chí: thời tiết, công dụng, lứa tuổi, giới tính. Nhóm xác định một bộ trang phục có thể thuộc nhiều nhóm; ví dụ áo mưa vừa thuộc nhóm theo thời tiết vừa thuộc nhóm theo công dụng. Cuối cùng, nhóm so sánh áo khoác thường với mũ bảo hộ và găng tay bảo hộ, trả lời vì sao quần áo thường không thay thế được phương tiện bảo hộ.

Kết quả HS điền vào Phiếu học tập số 1 gồm:

• Khái niệm: Trang phục gồm quần áo và vật dụng đi kèm, có vai trò bảo vệ cơ thể và làm đẹp phù hợp hoàn cảnh.
• Phân loại theo thời tiết: áo mưa, áo ấm, áo thoáng mát; theo công dụng: trang phục thể thao, trang phục bảo hộ; theo lứa tuổi và giới tính: đồng phục học sinh, trang phục theo độ tuổi.
• Kết luận: Áo mưa giúp hạn chế ướt; trang phục bảo hộ được thiết kế cho nguy cơ cụ thể (ví dụ găng tay chịu nhiệt khi làm việc gần nguồn nhiệt); quần áo thường không thay thế phương tiện bảo hộ vì không được thiết kế hay kiểm tra cho nguy cơ đó.

Nêu được các nhóm sợi và vải; giải thích được tính chất cơ bản của bông và polyester; biết xem nhãn thành phần thay vì đoán bằng giá hoặc đốt vải.

Nhóm thực hiện Phiếu học tập số 2. Nhóm phân loại các sợi: bông, tơ tằm (sợi thiên nhiên), sợi nhân tạo, polyester (sợi tổng hợp) và vải pha. Sau đó, nhóm đọc nhãn các áo mẫu, so sánh bông với polyester về hút ẩm, nhăn và thời gian khô. Nhóm trả lời: Vì sao hai áo cùng kiểu nhưng khác thành phần có thể khác độ thoải mái? Vì sao không nên dựa vào giá hoặc đốt vải để nhận biết? Có thể tham khảo bài giảng và ví dụ trên trang bài học số NeoEdu để kiểm tra.

Kết quả HS điền vào Phiếu học tập số 2 gồm:

• Sợi thiên nhiên: bông (từ cây bông), tơ tằm (do tằm tạo ra).
• Sợi hóa học: sợi nhân tạo, sợi tổng hợp (ví dụ polyester).
• Vải pha: phối hợp các loại sợi, ví dụ 60% bông và 40% polyester.
• So sánh: bông thường hút ẩm tốt nhưng dễ nhăn; polyester thường ít nhăn, khô nhanh hơn nhưng hút ẩm kém hơn bông.
• Kết luận: Tính chất vải còn phụ thuộc cấu trúc vải và quá trình hoàn tất; cần xem nhãn thành phần, không đoán bằng giá và không đốt vải để tự thử vì có thể gây cháy và khói độc.

Củng cố phân loại trang phục, nguồn gốc sợi, đọc nhãn và tính toán thành phần vải; rèn lập luận khi lựa chọn trang phục.

HS làm việc cá nhân 8 bài tập ngắn (trong đó có thể làm trên trang bài tập tương tác NeoEdu), sau đó đổi chéo vở kiểm tra theo cặp đôi. Đề gồm:

1. Nhóm nào gồm thành phần của trang phục? A. Áo, quần, mũ; B. Bàn, ghế, tủ; C. Cát, sỏi, gạch; D. Nồi, chảo, bếp.
2. Nguồn nào tạo sợi bông? A. Cây bông; B. Dầu ăn; C. Cát thạch anh; D. Dây đồng.
3. Ghép loại sợi với ví dụ: thiên nhiên từ thực vật, thiên nhiên từ động vật, tổng hợp với bông, tơ tằm, polyester.
4. Chọn hai căn cứ phù hợp để chọn trang phục đi học ngoài trời mùa nóng: A. Thoải mái, phù hợp quy định; B. Thoáng và phù hợp thời tiết; C. Chỉ cần theo quảng cáo; D. Càng chật càng tốt.
5. Đúng/sai: a) Vải pha kết hợp các loại sợi; b) Có thể luôn xác định thành phần vải chỉ từ giá; c) Trang phục góp phần bảo vệ cơ thể; d) Nên tự đốt vải trong phòng để nhận biết.
6. Nhãn một áo ghi 60% bông và 40% polyester. Với mẫu 100 g cùng thành phần, có bao nhiêu gam bông?
7. Vì sao không nên coi áo khoác thường là trang phục bảo hộ khi làm việc có nguy cơ đặc biệt?
8. Hai áo cùng kiểu: áo A ghi 100% bông, áo B ghi polyester/bông. Em cần hỏi thêm gì trước khi mua?

Đáp án:

1. A (trang phục gồm quần áo và đồ đi kèm như mũ; các nhóm còn lại không phải đồ mặc).
2. A (sợi bông là sợi thiên nhiên có nguồn gốc thực vật).
3. Thiên nhiên từ thực vật – bông; thiên nhiên từ động vật – tơ tằm; tổng hợp – polyester.
4. A và B (hoạt động, quy định và thời tiết cần xét cùng nhau; không chọn đồ quá chật hay chỉ theo quảng cáo).
5. a) Đúng; b) Sai (giá không xác định duy nhất thành phần); c) Đúng; d) Sai (đốt vải gây cháy và khói độc).
6. $100 \times \dfrac{60}{100} = 60\ \mathrm{g}$ bông; 40 g còn lại là polyester.
7. Trang phục bảo hộ phải phù hợp nguy cơ và tiêu chuẩn bảo vệ; áo thường chưa được thiết kế hoặc kiểm tra cho nguy cơ đó; cần người phụ trách chọn đúng loại bảo hộ, không tự thử gần nguồn nhiệt hoặc máy.
8. Gợi ý: hỏi kích cỡ, mục đích sử dụng, cách giặt trên nhãn và giá trong ngân sách; có thể mặc thử để so độ thoải mái. Không kết luận áo nào tốt hơn cho mọi người chỉ từ tên sợi.
   Gợi ý chấm câu 7 và 8 trên thang 1: mỗi câu 0,5 cho phân biệt chức năng/ít nhất hai thông tin, 0,5 cho lí giải có chuyên môn/phù hợp nhu cầu. Chấp nhận phương án khác nếu đúng dữ kiện, có lí giải và an toàn.

Vận dụng kiến thức về phân loại trang phục, đọc nhãn và yêu cầu an toàn để đề xuất lựa chọn trang phục cho một tình huống cụ thể.

Nhóm 4 HS chọn một trong hai tình huống:

• Tình huống 1: Bạn An đạp xe đi học buổi sáng trời nắng nóng, sau đó có tiết thể dục ngoài trời. An cần chọn áo và quần như thế nào?
• Tình huống 2: Gia đình có người làm vườn và sửa máy cắt cỏ gần nguồn nhiệt. Cần chọn trang phục bảo vệ như thế nào và vì sao không dùng áo khoác thường?
  Nhóm ghi đề xuất gồm: loại trang phục, chất liệu theo nhãn, căn cứ thời tiết, hoạt động và an toàn, đồng thời nêu một điều cần hỏi thêm trước khi mua.

Bản đề xuất của nhóm gồm:

• Tình huống 1: Áo thun cotton hoặc vải pha thoáng, có khả năng hút ẩm; quần vải thoáng, dáng rộng vừa phải; ưu tiên đồ không quá chật; có thể chọn vải nhanh khô (ví dụ polyester) khi vận động nhiều. Căn cứ: thời tiết nóng, hoạt động ngoài trời, quy định trường học.
• Tình huống 2: Trang phục bảo hộ (găng tay chịu nhiệt, quần áo bảo hộ theo nguy cơ) do người phụ trách lựa chọn; không dùng áo khoác thường vì không được thiết kế cho nguy cơ nhiệt và không đảm bảo an toàn.
• Điều cần hỏi thêm: kích cỡ, cách giặt trên nhãn, mục đích sử dụng.