Giáo án Bài 13. Bếp hồng ngoại

Huy động trải nghiệm thực tế của HS về bếp điện và tạo tình huống có vấn đề để dẫn vào bài học.

HS quan sát mô hình bếp hồng ngoại đã ngắt nguồn và trả lời câu hỏi: «Bếp vừa tắt, mặt bếp không còn đỏ thì đã có thể chạm tay vào ngay chưa? Vì sao?». GV có thể chiếu một đoạn ngắn trong học liệu NeoEdu để minh họa tình huống.

HS nêu được dự đoán: chưa nên chạm vì mặt bếp và mâm nhiệt có thể còn nóng; màu đỏ đã biến mất không đồng nghĩa với nhiệt độ bằng nhiệt độ phòng. Từ đó HS xác định nhiệm vụ học tập: tìm hiểu cấu tạo, nguyên lí và cách sử dụng an toàn của bếp hồng ngoại.

HS nêu được các bộ phận của bếp hồng ngoại, giải thích được nguyên lí truyền nhiệt và phân biệt với bếp từ.

HS làm việc theo nhóm 4, quan sát mô hình và sơ đồ cắt lớp, đọc phần kiến thức trong học liệu NeoEdu rồi hoàn thành Phiếu học tập số 1. Nhiệm vụ gồm: (1) Kể tên bốn bộ phận và chức năng của từng bộ phận; (2) Sắp xếp chiều truyền năng lượng chính: điện năng, mâm nhiệt, mặt bếp, nồi, thức ăn; (3) Nêu điểm khác nhau giữa bếp hồng ngoại và bếp từ.

Bốn bộ phận: mặt bếp (đỡ nồi và truyền nhiệt); bảng điều khiển (chọn chế độ theo hướng dẫn); thân bếp (bao che bộ phận bên trong); mâm nhiệt (biến điện năng thành nhiệt). Chiều truyền năng lượng: điện năng → mâm nhiệt nóng lên → truyền nhiệt qua vùng mặt bếp → nồi nhận nhiệt → thức ăn trong nồi nhận nhiệt. Khác biệt: bếp hồng ngoại làm nóng bằng mâm nhiệt rồi truyền nhiệt; bếp từ tạo dòng điện cảm ứng ngay trong đáy nồi phù hợp. Kết luận HS rút ra: bếp hồng ngoại có thể còn nóng sau tắt dù không còn thấy đỏ.

HS giải thích được các quy tắc an toàn khi dùng bếp hồng ngoại và nêu được tiêu chí chọn bếp phù hợp với hoàn cảnh gia đình.

HS làm việc theo kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi nhóm có một tờ giấy A0 chia 4 ô (Đặt bếp; Chọn nồi; Quy tắc sử dụng và người lớn phụ trách; Tiêu chí lựa chọn bếp). Các nhóm đọc nhãn bếp mẫu và Phiếu học tập số 2, ghi các ý vào ô của mình rồi trao đổi chung để hoàn thiện tờ khăn. Lưu ý: học sinh chỉ đọc nhãn và quan sát mô hình nguội đã ngắt nguồn; mọi thao tác vận hành, cắm điện, quạt làm mát đều do người lớn thực hiện.

Đặt bếp khô, chắc, thoáng; không che khe thông gió. Dùng nồi có đáy phù hợp với mặt bếp. Không chạm mặt bếp khi đang dùng hoặc vừa tắt; không đổ nước lên mặt nóng; không tự sửa dây hay mở vỏ. Người lớn vận hành theo hướng dẫn của mẫu bếp, kể cả bật quạt làm mát sau khi tắt. Tiêu chí lựa chọn: công suất, kích thước, tính năng phù hợp nhu cầu nấu và số người ăn; khả năng cấp điện an toàn phải được người có chuyên môn xác nhận. Công suất lớn không tự động đồng nghĩa với tiết kiệm hay phù hợp hơn.

Củng cố cấu tạo, nguyên lí và quy tắc an toàn của bếp hồng ngoại thông qua các bài tập đã học.

GV tổ chức trò chơi Ai nhanh hơn. Lần lượt GV đưa ra các câu hỏi trắc nghiệm và câu đúng/sai (các bài 1, 2, 4, 5 trong bộ bài tập của bài). HS giơ thẻ hoặc viết đáp án nhanh vào bảng con. Có thể dùng bài tập tương tác trong học liệu NeoEdu để kiểm tra nhanh.

Đáp án: (1) Bộ phận tạo nhiệt chủ yếu là A. Mâm nhiệt. (2) Sau tắt bếp, mặt bếp hết đỏ, kết luận an toàn là A. Vẫn có thể rất nóng. (3) Ghép: bảng điều khiển – chọn chế độ theo hướng dẫn; mặt bếp – đỡ nồi và truyền nhiệt; thân bếp – bao che bộ phận bên trong. (4) Đánh giá an toàn: a) Đúng; b) Sai; c) Đúng; d) Sai. Kết luận HS rút ra: mặt bếp có thể còn nóng sau tắt và không đổ nước lên bếp nóng.

Vận dụng kiến thức về bếp hồng ngoại để đề xuất nội dung biển nhắc an toàn trong lớp và phương án lựa chọn bếp phù hợp với gia đình.

Mỗi nhóm thiết kế một biển nhắc an toàn đặt cạnh mô hình bếp trong lớp và viết ngắn gọn một đề xuất lựa chọn bếp cho gia đình giả định (số người, nhu cầu nấu, khả năng cấp điện). Biển cần có: nội dung nhắc về nhiệt dư, thông gió hoặc nước, và vai trò người lớn phụ trách. Biển không được yêu cầu học sinh cắm điện để thử.

Biển nhắc an toàn gợi ý: «Bếp còn nóng sau khi tắt, dù không còn đỏ. Không chạm mặt bếp, không che khe gió, không đổ nước lên bếp. Chỉ quan sát khi bếp đã nguội và ngắt điện. Mọi thao tác vận hành do người lớn thực hiện». Đề xuất lựa chọn: nêu rõ công suất, kích thước và tính năng phù hợp nhu cầu; ghi chú cần người có chuyên môn kiểm tra khả năng cấp điện trước khi lắp đặt và sử dụng.