Giáo án Bài 15. Một số lương thực, thực phẩm

Kích hoạt kiến thức nền về các loại thực phẩm trong bữa ăn và nêu được vấn đề cần giải quyết trong bài: vì sao bữa chỉ có cơm và nước ngọt chưa cân đối.

GV đưa câu hỏi: “Bữa cơm hôm qua của em có những món gì?” và “Nếu bữa ăn chỉ có cơm và nước ngọt thì thiếu gì cho cơ thể?”. HS suy nghĩ cá nhân, sau đó chia sẻ với bạn cùng bàn. GV nêu tình huống của bài: Một bữa chỉ có cơm và nước ngọt thiếu cân đối ở điểm nào?

• Danh sách các món trong bữa ăn hằng ngày của HS (ví dụ cơm, canh, cá, thịt, trứng, rau, quả, nước uống).
• Câu trả lời dự kiến: bữa chỉ có cơm và nước ngọt thiếu chất đạm, chất béo, vitamin và chất khoáng.
• Nhiệm vụ học tập: tìm hiểu lương thực, khẩu phần đa dạng và bảo quản thực phẩm.

Nêu được khái niệm lương thực và nhận biết cơm là lương thực cung cấp tinh bột.

HS quan sát mô phỏng 3D “Bát cơm trên khay ăn” trong trang bài học NeoEdu, thực hiện thao tác chọn bát cơm và đọc thông tin hiện trên màn hình. Nhiệm vụ: (1) Cơm cung cấp chất dinh dưỡng nào? (2) Kể tên một lương thực khác được nêu trong bài. (3) Hoàn thiện khái niệm: Lương thực là ………

• Cơm là lương thực, cung cấp chủ yếu tinh bột.
• Lương thực là nguồn cung cấp phần lớn tinh bột như gạo, ngô.
• Kiến thức HS rút ra: lương thực là nhóm thực phẩm cung cấp chủ yếu tinh bột cho cơ thể.

Giải thích được khẩu phần đa dạng và xác định được các nhóm chất còn thiếu trong bữa chỉ có cơm và nước ngọt.

HS làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 1. Cặp đôi quan sát mô phỏng: lần đầu chỉ có bát cơm và nước ngọt, sau đó thêm lần lượt cá, trứng, dầu ăn, rau xanh, quả và nước lọc. Nhiệm vụ: (1) Bữa ăn ban đầu thiếu những nhóm chất nào? (2) Những thực phẩm nào bổ sung chất đạm, chất béo, vitamin, chất khoáng? (3) Khẩu phần đa dạng là gì? (4) Tình huống trong phần mở đầu có điểm nào chưa cân đối?

• Bữa chỉ có cơm và nước ngọt thiếu chất đạm, chất béo, vitamin và chất khoáng.
• Cá, trứng (chất đạm); dầu ăn (chất béo); rau xanh, quả, nước lọc (vitamin, chất khoáng) bổ sung cho bữa ăn.
• Khẩu phần đa dạng: phối hợp các nhóm chất phù hợp nhu cầu cơ thể.
• Kết luận: Bữa cơm và nước ngọt thiếu đa dạng nguồn đạm, chất béo, vitamin, khoáng; cần thêm cá, trứng, rau, quả và nước lọc.

Nêu được khái niệm bảo quản và giải thích được vì sao làm lạnh không bảo đảm diệt hết vi sinh vật.

HS quan sát hai mô phỏng: bát cơm để ở 30 °C và tủ lạnh mini 4 °C có nhiệt kế. Nhiệm vụ: (1) Ở 30 °C, vi khuẩn tăng như thế nào và sau bao lâu thì cơm không còn an toàn? (2) Trong tủ lạnh 4 °C, vi khuẩn có bị tiêu diệt không? (3) Vì sao không nên tin thực phẩm để trong tủ lạnh là giữ được vô thời hạn? (4) Hoàn thiện khái niệm: Bảo quản là ………

• Ở 30 °C, vi khuẩn tăng gấp đôi khoảng mỗi nửa giờ; sau khoảng 5 giờ bát cơm đã không an toàn.
• Trong tủ lạnh 4 °C, vi khuẩn tăng rất chậm nhưng không bị tiêu diệt.
• Làm lạnh chỉ làm chậm sinh trưởng, không bảo đảm diệt hết; thực phẩm vẫn có thời hạn dùng.
• Khái niệm: Bảo quản là làm chậm biến đổi và nhiễm bẩn trong điều kiện phù hợp.

Vận dụng được khái niệm lương thực, khẩu phần đa dạng, bảo quản để làm đúng các bài tập trắc nghiệm và ghép đôi.

HS làm bài tập 1 đến bài tập 5 trong bài học (1: đặc điểm lương thực; 2: đặc điểm khẩu phần đa dạng; 3: ghép khái niệm với đặc điểm; 4: nhận xét câu “Làm lạnh giết hết mọi vi sinh vật nên thực phẩm để vô thời hạn vẫn an toàn”; 5: chọn thuật ngữ mô tả “làm chậm biến đổi và nhiễm bẩn trong điều kiện phù hợp”). HS làm cá nhân 4 phút, sau đó đổi vở kiểm tra chéo cặp.

• Bài 1: A. Nguồn cung cấp phần lớn tinh bột như gạo, ngô.
• Bài 2: B. Phối hợp các nhóm chất phù hợp nhu cầu cơ thể.
• Bài 3: Lương thực – nguồn cung cấp phần lớn tinh bột như gạo, ngô; Khẩu phần đa dạng – phối hợp các nhóm chất phù hợp nhu cầu cơ thể; Bảo quản – làm chậm biến đổi và nhiễm bẩn trong điều kiện phù hợp.
• Bài 4: Sai. Lạnh thường làm chậm sinh trưởng, không bảo đảm diệt hết; vẫn cần thời hạn, vệ sinh và bảo quản đúng loại.
• Bài 5: Bảo quản.

Vận dụng kiến thức bảo quản và khẩu phần đa dạng để xử lí tình huống thực tế về thức ăn mốc và bữa ăn hằng ngày.

Tình huống 1: Thức ăn mốc có nên cắt chỗ mốc rồi chắc chắn ăn phần còn lại không? Tình huống 2: Hãy đề xuất cách bổ sung cho bữa chỉ có cơm và nước ngọt để bữa ăn cân đối. HS thảo luận nhóm 3 đến 4 người, ghi kết luận vào Phiếu học tập số 2.

• Tình huống 1: Không nên ăn. Chất độc hoặc sợi nấm có thể lan ra ngoài vùng nhìn thấy được, nên không bảo đảm an toàn. Cần bỏ thức ăn theo hướng dẫn vệ sinh, không ngửi sát hoặc nếm thử.
• Tình huống 2: Thêm cá hoặc trứng (chất đạm), dầu ăn (chất béo), rau xanh và quả (vitamin, chất khoáng), uống nước lọc phù hợp.
• Kết luận chung: bảo quản đúng cách và xây dựng khẩu phần đa dạng là trách nhiệm đối với sức khoẻ.