ToánLớp 6Chương 5. Tính đối xứng của hình phẳng trong tự nhiên

Giáo án Bài 1. Sử dụng máy tính cầm tay

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

Nêu được cách nhập đúng biểu thức có phép cộng, trừ, nhân, chia, lũy thừa và dấu ngoặc vào máy tính cầm tay.
Giải thích được vì sao cần nhập ngoặc, ví dụ $(235+467)\times 2$ khác $235+467\times 2$ .
Vận dụng được ước lượng hoặc tính nhẩm để kiểm tra kết quả máy tính và sửa lỗi nhập khi kết quả không hợp lí.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đối chiếu kết quả máy với kết quả tính nhẩm, ghi lại biểu thức và kết quả vào vở đúng quy trình.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp, trình bày và giải thích cách nhập biểu thức, cách phát hiện lỗi nhập cho bạn nghe.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS đề xuất cách kiểm tra kết quả (ước lượng, tính bằng cách khác, xem lại lịch sử phép tính) khi gặp kết quả nghi ngờ.

b) Năng lực đặc thù

Tư duy và lập luận toán học: giải thích lí do cần ngoặc và lí do phải kiểm tra kết quả trước khi tin máy, dựa trên thứ tự thực hiện phép tính.
Mô hình hoá toán học: chuyển tình huống tính toán (tính tổng, tích, thương, lũy thừa) thành biểu thức đúng để nhập vào máy.
Giải quyết vấn đề toán học: phát hiện lỗi nhập (thiếu ngoặc, nhập 100 thay 10) và chọn cách sửa phù hợp.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: sử dụng thành thạo máy tính cầm tay với phím ngoặc, phím lũy thừa, phím bằng và xem lại lịch sử phép tính (nếu máy có).

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: HS kiên trì nhập lại biểu thức khi kết quả chưa khớp với ước lượng và ghi đầy đủ các bước kiểm tra vào vở.
Trách nhiệm: HS tự chịu trách nhiệm kiểm tra kết quả, không chép số trên màn hình khi chưa đối chiếu.
Trung thực: HS nêu đúng kết quả đối chiếu thực tế, thừa nhận lỗi nhập của mình và sửa lại.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

Máy tính cầm tay có phím ngoặc và phím lũy thừa (máy chiếu hoặc máy tính minh hoạ trên bảng lớp).
Phiếu học tập số 1 (phiếu đối chiếu kết quả), bảng phụ ghi các biểu thức mẫu.
Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác “Trải nghiệm máy tính cầm tay” tại neoedu.vn/learn/6/math/trai-nghiem-may-tinh-cam-tay (dùng ở hoạt động luyện tập để HS tự kiểm tra).

2. Học sinh

Máy tính cầm tay có phím ngoặc và phím lũy thừa.
Vở ghi, bút, thước.
Thiết bị kết nối internet (điện thoại hoặc máy tính bảng) để truy cập học liệu NeoEdu nếu lớp có điều kiện; nếu không, dùng máy tính cầm tay và phiếu học tập.

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 4 phút

Máy tính cho kết quả có đúng không?

a) Mục tiêu

Tạo tình huống để HS nhận ra kết quả máy tính có thể sai do nhập sai biểu thức, từ đó xác định nhiệm vụ học tập của bài.

b) Nội dung

GV đưa ra tình huống: Bạn An nhập $235+467\times 2$ vào máy và được 1169, nhưng bạn Bình tính $(235+467)\times 2$ và được 1404. Hai bạn nhập khác nhau ở đâu? Máy có sai không? HS dự đoán, sau đó nhận xét về thứ tự thực hiện phép tính và vai trò của dấu ngoặc.

c) Sản phẩm

HS nêu được: Máy tính không sai, chỉ thực hiện đúng biểu thức được nhập. $235+467\times 2$ thực hiện nhân trước: $467\times 2=934$ , $934+235=1169$ . $(235+467)\times 2$ thực hiện trong ngoặc trước: $702\times 2=1404$ . Như vậy cần nhập đúng biểu thức và kiểm tra kết quả trước khi tin.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV trình chiếu tình huống, nêu câu hỏi: “Hai bạn cùng tính $235+467$ và nhân 2 nhưng ra hai kết quả khác nhau. Vì sao? Máy có làm sai không?” Yêu cầu HS dự đoán trong 1 phút, không bấm máy.
Học sinh
HS lắng nghe, dự đoán: “Có lẽ do thứ tự tính”, “Máy làm đúng nhưng bạn An nhập khác”.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV yêu cầu HS bấm máy kiểm tra hai biểu thức, ghi kết quả vào vở và so sánh.
Học sinh
HS bấm máy, được 1169 và 1404; ghi vào vở và nhận ra chỗ khác nhau là vị trí dấu ngoặc.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV gọi 2 HS trình bày; hỏi: “Nếu muốn tính tổng rồi mới nhân 2, em phải nhập thế nào?”
Học sinh
HS trả lời: “Phải nhập $(235+467)\times 2$ , vì ngoặc được thực hiện trước.” HS khác bổ sung: “Máy nhân trước nên 467 nhân 2 trước.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: Máy tính thực hiện đúng theo biểu thức được nhập, vì vậy phải nhập đủ ngoặc và kiểm tra kết quả. Giới thiệu nhiệm vụ của bài: nhập đúng, ước lượng để kiểm và luyện tập.
Học sinh
HS ghi đầu bài “Sử dụng máy tính cầm tay” và nhiệm vụ học tập vào vở.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 12 phút

Nhập đúng các biểu thức và thứ tự thực hiện

a) Mục tiêu

HS nhập đúng được các phép tính cộng, nhân, chia, lũy thừa và biểu thức có ngoặc vào máy; giải thích được vai trò của ngoặc và thứ tự thực hiện phép tính.

b) Nội dung

HS thực hiện nhập lần lượt 5 dòng dữ liệu: $235+467$ ; $18\times 25$ ; $144:12$ ; $3^4$ ; $180-(24+3^2\times 8)$ . Với mỗi dòng: xóa lệnh cũ, nhập đủ biểu thức, nhấn dấu bằng và ghi kết quả. Ở biểu thức cuối, HS nhập theo trình tự: 180, trừ, mở ngoặc, 24, cộng, 3 mũ 2, nhân 8, đóng ngoặc, bằng. Sau đó trả lời câu hỏi: “Vì sao cần nhập ngoặc khi tính $(235+467)\times 2$ ?”

c) Sản phẩm

Kết quả ghi trong vở:

$235+467=702$
$18\times 25=450$
$144:12=12$
$3^4=81$
$180-(24+3^2\times 8)=84$
Kiến thức rút ra: Thực hiện lũy thừa trước, rồi nhân chia, cộng trừ; phép tính trong ngoặc thực hiện trước. Nhập $(235+467)\times 2$ được $702\times 2=1404$ ; nhập $235+467\times 2$ được 1169, là biểu thức khác. Không dùng phím âm thay cho phép trừ.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV nêu nhiệm vụ: “Các em nhập lần lượt 5 dòng dữ liệu trên bảng, ghi kết quả. Lưu ý: xóa lệnh cũ trước khi nhập dòng mới.” GV làm mẫu dòng cuối: nhấn 180, phím trừ, phím mở ngoặc, 24, cộng, 3, phím mũ, 2, nhân 8, đóng ngoặc, bằng.
Học sinh
HS quan sát mẫu, bấm máy theo từng dòng và ghi kết quả vào vở.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV đi quanh lớp, nhắc HS kiểm tra phím ngoặc và phím lũy thừa, đặc biệt với máy có cách nhập khác nhau. GV gợi ý: “Nếu kết quả không như mong đợi, hãy xem lại từng kí tự đã nhập.”
Học sinh
HS bấm máy, ghi kết quả; một số HS hỏi: “Phím mũ của máy em nằm ở đâu?”, GV hướng dẫn tên phím tùy dòng máy.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV hỏi: “Biểu thức $180-(24+3^2\times 8)$ có bao nhiêu phép tính, thực hiện theo thứ tự nào?” Gọi HS trả lời và yêu cầu HS giải thích vì sao cần ngoặc trong câu hỏi $(235+467)\times 2$ .
Học sinh
HS trả lời dự kiến: “Thực hiện $3^2=9$ , rồi $9\times 8=72$ , rồi $24+72=96$ , cuối cùng $180-96=84$ .” “Nếu không có ngoặc, máy sẽ nhân $467$ với $2$ trước nên kết quả là 1169.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: Lũy thừa trước, nhân chia, cộng trừ; ngoặc thực hiện trước. Nhập đủ ngoặc để máy tính đúng biểu thức cần tính. Không dùng phím âm để thay phép trừ.
Học sinh
HS ghi ghi nhớ thứ tự thực hiện và cách nhập ngoặc vào vở.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 8 phút

Ước lượng và kiểm tra kết quả máy tính

a) Mục tiêu

HS biết ước lượng, tính nhẩm hoặc tính bằng cách khác để đối chiếu kết quả máy, phát hiện và sửa lỗi nhập.

b) Nội dung

HS làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 1: trước khi xem đáp số, tính nhẩm hoặc ước lượng từng dòng; sau đó so với kết quả đã ghi. Với dòng $180-(24+3^2\times 8)$ , HS kiểm lại từng bước: $3^2=9$ , $9\times 8=72$ , $24+72=96$ , $180-96=84$ . Nếu kết quả khác, HS so từng kí tự và ngoặc rồi nhập lại.

c) Sản phẩm

Kết quả đối chiếu trên Phiếu học tập số 1: 702; 450; 12; 81; 84 (khớp với kết quả đã ghi). Kiến thức rút ra: Trước khi tin kết quả máy, cần ước lượng hoặc tính bằng cách khác; ghi cả biểu thức, không chỉ chép số trên màn hình; nếu sai, kiểm tra từng kí tự và ngoặc rồi nhập lại.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV phát Phiếu học tập số 1 và nêu yêu cầu: “Trước khi xem phiếu đối chiếu, các em hãy tính nhẩm hoặc ước lượng từng dòng. Sau đó so với kết quả đã ghi ở hoạt động trước.”
Học sinh
HS nhận phiếu, làm việc theo cặp, tính nhẩm và ghi dự đoán vào cột bên cạnh.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV quan sát các cặp, gợi ý: “ $18\times 25$ có thể nghĩ là $18\times 100\div 4$ không?” và nhắc HS kiểm tra lại dòng cuối nếu lệch.
Học sinh
HS đối chiếu, tìm kết quả đúng. Nếu lệch, HS so từng kí tự, nhập lại và ghi lại kết quả đúng.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV hỏi: “Nếu máy hiện 84 nhưng em tính nhẩm được 96 ở một bước, em kiểm tra ở đâu?” Gọi 2 cặp trình bày cách kiểm tra.
Học sinh
HS trả lời: “Em kiểm tra lại từng bước: $3^2=9$ , $9\times 8=72$ , $24+72=96$ , $180-96=84$ .” Cặp khác: “Em xem lại xem đã nhập đủ ngoặc chưa.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: Ước lượng và tính nhẩm là cách kiểm tra độc lập với máy; ghi cả biểu thức và đơn vị vào vở. Máy không thay thế việc chọn phép tính và giải thích tình huống.
Học sinh
HS ghi vào vở: “Trước bấm máy, ước lượng kết quả hoặc tính bằng cách khác.”

Hoạt động 3.1: Luyện tập · 8 phút

Luyện tập nhập và chọn đáp án đúng

a) Mục tiêu

HS vận dụng cách nhập, kiểm tra kết quả và đánh giá đúng sai các nhận định về máy tính cầm tay.

b) Nội dung

HS làm các bài tập 1, 2, 3, 4, 5, 6 trong sách (nhập và tính bằng máy, chọn đáp án, đánh giá đúng sai). GV có thể cho HS luyện thêm trên học liệu NeoEdu nếu có điều kiện, hoặc làm trên vở.
Bài tập:

Nhập $235+467$ , kết quả?
Nhập $18\times 25$ , kết quả?
Trước khi tin kết quả, máy nên: A. Không kiểm tra; B. Ước lượng và kiểm phép nhập; C. Chỉ nhìn màn hình; D. Bỏ đơn vị.
Tính $144:12$ .
Tính $3^4$ .
Đánh giá đúng (Đ) hoặc sai (S): a) Máy cho kết quả sai nếu nhập sai biểu thức; b) Có thể chia cho 0 để lấy kết quả thông thường; c) Ngoặc làm thay đổi thứ tự tính.

c) Sản phẩm

Đáp án:

$235+467=702$
$18\times 25=450$
Đáp án B (máy tính đúng theo lệnh nhập, có thể nhập sai nên cần ước lượng và kiểm phép nhập).
$144:12=12$ (vì $12\times 12=144$ )
$3^4=81$ (vì $3\times 3\times 3\times 3=81$ )
a) Đ; b) S (chia cho 0 không xác định, máy không cho kết quả thông thường); c) Đ.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chiếu 6 bài tập, nêu yêu cầu: “Làm từng bài, ghi kết quả và lí do. Bài 3 và bài 6 cần giải thích ngắn gọn.”
Học sinh
HS đọc đề, chuẩn bị máy tính và vở.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV theo dõi, hỗ trợ HS yếu bằng cách hỏi gợi mở: “Bài 6b, máy có cho phép chia cho 0 không?”
Học sinh
HS bấm máy, ghi kết quả; bài 3 HS chọn B và giải thích được vì sao; bài 6 HS đánh giá đúng sai.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV gọi ngẫu nhiên 3 HS trình bày kết quả bài 3 và 6. Hỏi: “Vì sao bài 6c là Đ?”
Học sinh
HS trả lời: “Đáp án B vì máy chỉ tính đúng theo lệnh nhập.” “Bài 6c là Đ vì ngoặc làm thay đổi thứ tự tính.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, nhấn mạnh: Đọc kĩ đề và nhập đủ biểu thức; không chia cho 0; kiểm tra kết quả trước khi ghi.
Học sinh
HS sửa lại các bài làm sai (nếu có) và ghi chú vào vở.

Hoạt động 3.2: Luyện tập · 5 phút

Phát hiện lỗi nhập trong bài toán nhiều bước

a) Mục tiêu

HS vận dụng ước lượng và tính nhẩm để tìm lỗi nhập, giải thích lí do và đề xuất cách sửa.

b) Nội dung

HS làm bài tập 7 và 8:
7. Tính $48\times 99$ bằng máy rồi kiểm bằng tính nhẩm.
8. Máy hiện 4200 khi cần tính $42\times 10$ . Hãy nêu một lỗi nhập có thể và cách phát hiện.

c) Sản phẩm

Bài 7: Máy cho 4752. Kiểm: $48\times 100-48=4800-48=4752$ , khớp với máy.
Bài 8: Lỗi nhập có thể là nhập $42\times 100$ thay vì $42\times 10$ . Cách phát hiện: nhân 10 chỉ thêm một chữ số 0 vào sau 42, nên kết quả phải là 420; cần xem lại lịch sử phép tính (nếu máy có) hoặc nhập lại.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV nêu hai bài và yêu cầu HS trình bày cả cách bấm máy lẫn cách kiểm tính nhẩm.
Học sinh
HS đọc đề, làm việc cá nhân trong 2 phút rồi trao đổi với bạn bên cạnh.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV gợi ý: “Bài 7 có thể viết $48\times 99=48\times(100-1)$ không?” và hỏi “Bài 8: nhân với 10 thì số tận cùng thay đổi thế nào?”
Học sinh
HS tính và đưa ra đáp án: $4752$ với bài 7; bài 8 phát hiện lỗi nhập $100$ thay $10$ .
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 1 HS trình bày bài 7 và 1 HS trình bày bài 8.
Học sinh
HS trình bày: “Em tính $48\times 100=4800$ rồi trừ 48, được 4752.” “Em nghĩ đã nhập 100 thay 10, nên phải kiểm lại và nhập đúng.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: Tính nhẩm bằng cách tách số giúp kiểm tra nhanh kết quả máy. Khi kết quả không hợp lí, cần tìm lỗi nhập và nhập lại.
Học sinh
HS ghi vào vở cách kiểm tra hai bài tập.

Hoạt động 4: Vận dụng · 8 phút

Kiểm tra hoá đơn mua sắm bằng máy tính

a) Mục tiêu

HS vận dụng việc nhập biểu thức, ước lượng và kiểm tra kết quả để giải quyết một tình huống mua sắm thực tế.

b) Nội dung

GV nêu tình huống: Bạn Lan mua 25 quyển vở, mỗi quyển giá 18 nghìn đồng; sau đó mua thêm 3 hộp bút với giá 48 nghìn đồng mỗi hộp và được giảm 4 nghìn đồng. HS viết biểu thức tổng số tiền, nhập vào máy, ước lượng để kiểm và ghi kết quả kèm đơn vị. Có thể giao hoàn thành ở nhà.

c) Sản phẩm

Biểu thức: $25\times 18+3\times 48-4$ . Kết quả máy: $450+144-4=590$ (nghìn đồng). Kiểm bằng ước lượng: khoảng $450+150=600$ , trừ 4 còn khoảng 596, gần với 590, nên kết quả hợp lí. Đáp số: 590 nghìn đồng.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV nêu tình huống, yêu cầu HS viết biểu thức trước khi bấm máy và ghi đơn vị.
Học sinh
HS đọc tình huống, viết biểu thức $25\times 18+3\times 48-4$ vào vở.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hỏi: “Trước khi bấm máy, em ước lượng số tiền khoảng bao nhiêu?”
Học sinh
HS ước lượng khoảng 600 nghìn đồng, sau đó nhập vào máy và ghi kết quả 590.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 HS trình bày biểu thức, kết quả và cách kiểm tra. Hỏi: “Nếu bạn quên trừ 4 nghìn đồng thì kết quả là bao nhiêu?”
Học sinh
HS trả lời: “Biểu thức là $25\times 18+3\times 48-4$ , kết quả 590 nghìn đồng.” “Nếu quên trừ thì là 594 nghìn đồng.”
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét và chốt: Máy tính hỗ trợ tính toán, nhưng người học phải tự lập biểu thức, ước lượng và giải thích kết quả. Nhắc HS làm tiếp bài tập ở nhà.
Học sinh
HS ghi kết quả và đơn vị vào vở; ghi nhớ quy trình: viết biểu thức, ước lượng, nhập máy, kiểm tra.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Phiếu đối chiếu kết quả máy tính cầm tay
Họ và tên: .................................. Lớp: ..........
Yêu cầu: Tính nhẩm hoặc ước lượng trước, sau đó điền kết quả máy và nhận xét.

Dòng 1: $235+467$ . Ước lượng: ............ Kết quả máy: 702. Khớp? (Có / Không)
Dòng 2: $18\times 25$ . Ước lượng: ............ Kết quả máy: 450. Khớp? (Có / Không)
Dòng 3: $144:12$ . Ước lượng: ............ Kết quả máy: 12. Khớp? (Có / Không)
Dòng 4: $3^4$ . Ước lượng: ............ Kết quả máy: 81. Khớp? (Có / Không)
Dòng 5: $180-(24+3^2\times 8)$ . Kiểm từng bước: $3^2=9$ ; $9\times 8=72$ ; $24+72=96$ ; $180-96=84$ . Kết quả máy: 84. Khớp? (Có / Không)
Nếu có dòng không khớp, ghi: biểu thức đã nhập, kiểm tra kí tự và ngoặc, nhập lại, kết quả đúng: ............

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thành bài tình huống mua sắm trong hoạt động vận dụng: viết biểu thức, ước lượng, nhập vào máy và ghi kết quả kèm đơn vị vào vở.
Làm lại bài tập 6 và bài tập 8 trong sách, viết ngắn gọn lí do cho mỗi đáp án.
Tự kiểm tra thêm 3 phép tính có ngoặc và lũy thừa trên học liệu NeoEdu (neoedu.vn/learn/6/math/trai-nghiem-may-tinh-cam-tay) hoặc bằng máy tính cầm tay; ghi cả biểu thức và kết quả vào vở.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.