Giáo án Bài 1. Hoạt động thể thao nào được yêu thích nhất trong hè?

Gợi nhớ quy trình khảo sát và xác định nhiệm vụ của tiết học: thu thập, kiểm đếm, biểu diễn, kết luận.

GV đưa câu hỏi: “Trong hè này, môn thể thao em thích nhất là gì? Chỉ chọn một: bóng đá, cầu lông, bơi, khác.” HS nêu nhanh vì sao câu hỏi cần có lựa chọn “khác” và vì sao chỉ được chọn một đáp án.

• Câu hỏi khảo sát có một đáp án duy nhất cho mỗi bạn, có lựa chọn “khác” để không bỏ sót ý kiến.
• Nhiệm vụ tiết học: kiểm đếm 30 phiếu, lập bảng tần số, vẽ biểu đồ cột, làm bài tập và rút ra kết luận trong phạm vi lớp đã hỏi.

Biết cách kiểm tra mỗi phiếu có đúng một câu trả lời hợp lệ và cách xử lý phiếu chưa hợp lệ.

Các nhóm nhận Phiếu học tập số 1 gồm 3 dãy mã mẫu, mỗi dãy 10 mã. HS kiểm tra từng mã có thuộc {Đ, C, B, khác} và chỉ một mã, đánh dấu đã kiểm, rồi trả lời câu hỏi: “Nếu một phiếu ghi hai môn thì có tự chọn một môn để giữ tổng 30 không?”

• Cả 30 mã đều hợp lệ, mỗi mã chỉ là một câu trả lời.
• Kết luận: không tự chọn một môn thay HS. Nếu có thể, hỏi lại người trả lời; nếu chưa sửa được thì ghi rõ 28 phiếu hợp lệ và 2 phiếu chưa hợp lệ, và mọi tỉ lệ phải nói rõ đang dùng số phiếu nào.

Lập được bảng tần số từ dữ liệu, vẽ biểu đồ cột đúng tỉ lệ và đọc được thông tin từ biểu đồ.

Từ 30 mã đã kiểm, HS gạch kiểm đếm từng mã và điền vào Phiếu học tập số 2. Sau đó vẽ biểu đồ cột với trục đứng từ 0 đến 12, mỗi vạch 2 bạn. Tính tỉ lệ bạn chọn bơi bằng $\dfrac{8}{30}\times 100\%$.

• Bảng tần số:
• Bóng đá (Đ): 12 bạn.
• Cầu lông (C): 10 bạn.
• Bơi (B): 8 bạn.
• Khác: 0 bạn.
• Tổng: 30 bạn.
• Biểu đồ cột có bốn cột cao 12, 10, 8, 0 trên trục đứng.
• Nhận xét: bóng đá được chọn nhiều nhất trong lớp đã hỏi; bơi chiếm $\dfrac{8}{30}\times 100\%\approx 26{,}67\%$, làm tròn thành 27%.

Vận dụng kiến thức về bảng tần số, biểu đồ cột và tỉ lệ phần trăm để làm các bài tập trắc nghiệm và điền đúng sai.

HS làm Phiếu học tập số 3 (bài tập 1 đến 6) trong 8 phút, sau đó đổi chéo phiếu để kiểm tra. Ghi đề và đáp án như sau. Bài 1: Muốn biết sở thích cả lớp nên hỏi: A. Chỉ đội bóng; B. Mọi bạn của lớp; C. Chỉ lớp trưởng; D. Chỉ bạn thân. Bài 2: Khảo sát 30 bạn gồm 12 bóng đá, 10 cầu lông, 8 bơi; tổng là bao nhiêu? Bài 3: Nếu 8 bạn chọn bơi trong 30 bạn, tỉ lệ làm tròn đến đơn vị phần trăm là bao nhiêu? Bài 4: Biểu đồ phù hợp để so sánh số bạn chọn mỗi môn là: A. Biểu đồ cột; B. Trục số âm; C. Thước đo góc; D. Sơ đồ đoạn thẳng. Bài 5: Đúng (Đ) hay sai (S): a) Nên cho mỗi bạn chọn một môn chính; b) Cần có lựa chọn khác; c) Có thể tự đổi đáp án bạn chọn. Bài 6: 12 bạn chọn bóng đá, 8 bạn chọn bơi; chênh lệch là bao nhiêu?

Đáp án:

• Bài 1: B. Hỏi toàn lớp hạn chế thiên lệch.
• Bài 2: 30, vì $12+10+8=30$.
• Bài 3: 27%, vì $\dfrac{8}{30}\times 100\%\approx 26{,}67\%$, làm tròn thành 27%.
• Bài 4: A. Biểu đồ cột, vì cột so sánh được số lượng các nhóm.
• Bài 5: a) Đ; b) Đ; c) S, vì phải tôn trọng dữ liệu thu được.
• Bài 6: 4, vì $12-8=4$.
  Sau khi đổi phiếu, HS tự kiểm tra và ghi lại câu sai để sửa.

Vận dụng quy trình khảo sát để lập phiếu, kế hoạch thu dữ liệu và rút ra kết luận đúng phạm vi.

Bài 7: Soạn phiếu và kế hoạch thu dữ liệu sở thích thể thao trong sân trường. Bài 8: Từ bảng 12 bóng đá, 10 cầu lông, 8 bơi, có thể kết luận mọi học sinh trường thích bóng đá nhất không? Giải thích ngắn gọn. Nhóm làm trong 6 phút rồi trình bày 2 phút.

• Bài 7 (gợi ý 2 điểm): câu hỏi rõ và có lựa chọn khác (1 điểm); đối tượng khảo sát và cách kiểm phiếu, không ghi trùng (1 điểm). Ví dụ: “Hỏi 30 bạn cùng lớp: Môn thể thao em thích nhất trong hè là gì? Chọn 1: bóng đá, cầu lông, bơi, khác. Kiểm đủ 30 phiếu, không ghi trùng.”
• Bài 8 (gợi ý 2 điểm): không (1 điểm); phạm vi mẫu chỉ là lớp đã hỏi (1 điểm). Chỉ kết luận được trong 30 bạn đã khảo sát rằng bóng đá được chọn nhiều nhất; không suy ra cho toàn trường khi chưa có mẫu đại diện.