ToánLớp 6Chương 5. Tính đối xứng của hình phẳng trong tự nhiên

Giáo án Bài 1. Bài tập cuối chương V

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 2 tiết (90 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

Nêu được số trục đối xứng và tâm đối xứng của tam giác đều, hình vuông, hình chữ nhật, hình bình hành và hình tròn.
Giải thích được vì sao một hình có tâm đối xứng nhưng có thể không có trục đối xứng, và ngược lại, bằng thao tác làm hình trùng khít.
Vận dụng được tính chất của trung điểm và đường trung bình để tính độ dài trong bài toán đối xứng qua tâm hoặc qua trục.
Phân biệt được điều kiện có trục đối xứng và điều kiện có tâm đối xứng qua các ví dụ cụ thể.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Chủ động ôn lại kiến thức đã học, tự kiểm tra đáp án bằng cách gấp hình hoặc quay hình nửa vòng để đối chiếu kết quả.
Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi, thống nhất đáp án trong nhóm đôi và trình bày lí do lựa chọn đáp án trước lớp bằng ngôn ngữ toán học chính xác.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Lựa chọn cách giải phù hợp (gấp hình, quay nửa vòng, dựa vào tính chất trung điểm) cho từng bài tập và liên hệ với hình ảnh trong thực tế.

b) Năng lực đặc thù

Tư duy và lập luận toán học: Giải thích vì sao hình chữ nhật không vuông có 2 trục mà không có 4 trục; vì sao tam giác đều không có tâm đối xứng.
Mô hình hoá toán học: Biểu diễn hình phẳng bằng hình vẽ có trục và tâm đối xứng; dùng đoạn thẳng AA′ = 2·OA để mô hình hoá quan hệ đối xứng qua tâm.
Giải quyết vấn đề toán học: Giải các bài tập về đối xứng qua trục và qua tâm (tính khoảng cách, chứng minh tâm đối xứng của hình ghép từ hai hình bằng nhau).
Giao tiếp toán học: Viết đúng thuật ngữ như trục đối xứng, tâm đối xứng, ảnh của điểm qua phép đối xứng, trung điểm; trình bày lập luận ngắn gọn khi chữa bài.
Sử dụng công cụ, phương tiện học toán: Dùng thước, giấy kẻ ô, giấy trong để gấp và quay hình; sử dụng bài tập tương tác trên NeoEdu để kiểm tra nhanh đáp án.

3. Phẩm chất

Chăm chỉ: Hoàn thành đủ các phiếu bài tập, kiên trì thực hiện thao tác gấp và quay hình để kiểm chứng kết quả.
Trách nhiệm: Phối hợp với bạn trong nhóm, cùng rà soát đáp án và sửa lỗi cho nhau trước khi báo cáo.
Trung thực: Thừa nhận kết quả đúng sai khi đối chiếu với thao tác thực tế; không sao chép đáp án mà không hiểu lí do.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

Bảng phụ hoặc slide ghi sẵn Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2 và đáp án dự kiến.
Hình mẫu bằng giấy hoặc bìa cứng: tam giác đều, hình vuông, hình chữ nhật không vuông, hình bình hành nghiêng không thoi, hình tròn.
Thước thẳng, compa, bút dạ, máy chiếu.
Học liệu số NeoEdu: bài tập tương tác Chương 5 (neoedu.vn/learn/6/math/chuong-5-bai-tap-cuoi-chuong) để HS tự kiểm tra đáp án ở phần luyện tập.

2. Học sinh

Thước thẳng, compa, bút chì, bút màu, tẩy.
Giấy kẻ ô vuông hoặc giấy trắng để vẽ và gấp hình.
Giấy can hoặc giấy trong (nếu có) để kiểm tra trùng khít.
Kéo nhỏ để cắt hình mẫu.
Vở ghi và điện thoại hoặc máy tính bảng (nếu tổ chức làm bài tương tác trên NeoEdu).

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Khởi động: Đoán hình có trục hay tâm đối xứng

a) Mục tiêu

Kích hoạt kiến thức về trục đối xứng và tâm đối xứng đã học; xác định nhiệm vụ ôn tập cả chương.

b) Nội dung

GV đưa ra 5 hình quen thuộc (tam giác đều, hình vuông, hình chữ nhật không vuông, hình bình hành nghiêng, hình tròn) và đặt câu hỏi: Hình nào có trục đối xứng? Hình nào có tâm đối xứng? Làm thế nào để kiểm tra điều đó mà không chỉ dựa vào cảm nhận bằng mắt?

c) Sản phẩm

HS nêu được nhận định ban đầu cho từng hình và thống nhất cách kiểm tra là gấp hình để tìm trục, quay hình nửa vòng quanh một điểm để tìm tâm. Nhiệm vụ của tiết học: hệ thống hoá bảng trục/tâm và giải thích thao tác làm hình trùng khít.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV treo hình mẫu lên bảng, nêu câu hỏi: Hình nào có trục đối xứng, hình nào có tâm đối xứng? Làm sao kiểm tra được chắc chắn?
Học sinh
HS quan sát hình, suy nghĩ trong 1 phút và ghi nhanh dự đoán cá nhân vào vở nháp.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV gợi ý: Nếu gấp hình theo một đường thẳng mà hai nửa trùng khít thì đường đó là gì? Nếu quay hình nửa vòng quanh một điểm mà hình không đổi thì điểm đó là gì?
Học sinh
HS trao đổi nhanh với bạn cùng bàn về cách gấp và quay hình để kiểm tra. Dự kiến HS trả lời: Đường gấp trùng khít là trục đối xứng; điểm quay nửa vòng mà hình trùng chính nó là tâm đối xứng.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 đến 3 HS nêu dự đoán và cách kiểm tra; ghi nhanh lên bảng các dự đoán.
Học sinh
HS trình bày dự đoán, ví dụ: Tam giác đều có 3 trục; hình tròn có vô số trục. HS khác nhận xét về cách kiểm tra.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt: Trục đối xứng kiểm tra bằng gấp hình trùng khít; tâm đối xứng kiểm tra bằng quay nửa vòng quanh tâm hình trùng chính nó. GV giới thiệu nhiệm vụ của tiết học.
Học sinh
HS ghi tên tiết học và hai cách kiểm tra vào vở.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 20 phút

Hệ thống hoá: Lập bảng trục và tâm đối xứng

a) Mục tiêu

Lập được bảng có trục và có tâm cho tam giác đều, hình vuông, hình chữ nhật, hình bình hành và hình tròn; nêu được số lượng trục và tâm của từng hình.

b) Nội dung

Nhóm đôi thực hiện Phiếu học tập số 1: quan sát từng hình mẫu, dùng giấy gấp và quay để xác định số trục đối xứng, có hay không có tâm đối xứng, rồi điền vào bảng. Câu hỏi GV đặt ra: Hình chữ nhật không vuông có mấy trục? Tại sao hai đường chéo không phải là trục? Hình bình hành nghiêng không thoi có tâm không, có trục không?

c) Sản phẩm

Bảng phân loại hoàn chỉnh (HS ghi vào vở):

Tam giác đều: có 3 trục đối xứng; không có tâm đối xứng.
Hình vuông: có 4 trục đối xứng (2 đường nối trung điểm hai cặp cạnh đối và 2 đường chéo); có 1 tâm đối xứng là giao điểm hai đường chéo.
Hình chữ nhật không vuông: có 2 trục đối xứng (đường nối trung điểm hai cặp cạnh đối); có 1 tâm đối xứng là giao điểm hai đường chéo.
Hình bình hành nghiêng không thoi: không có trục đối xứng; có 1 tâm đối xứng là giao điểm hai đường chéo.
Hình tròn: có vô số trục đối xứng (mọi đường kính); có 1 tâm đối xứng là tâm hình tròn.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV phát Phiếu học tập số 1 cho từng nhóm đôi, nêu yêu cầu: Gấp và quay từng hình mẫu để điền số trục, tâm; ghi kết quả vào bảng. Nhắc HS dùng giấy can để kiểm tra trùng khít.
Học sinh
HS nhận phiếu và hình mẫu, đọc yêu cầu, phân công: một bạn gấp, một bạn quay hình và ghi kết quả.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV đi quanh lớp, quan sát thao tác, gợi ý khi HS gặp khó khăn: Gấp theo đường này, hai nửa có khít không? Khi quay 180° quanh giao điểm hai đường chéo, hình có đổi không?
Học sinh
HS thực hiện gấp và quay hình, điền bảng. Dự kiến HS nói: Hình chữ nhật không vuông gấp theo đường chéo không khít vì hai cạnh kề khác nhau, nên đường chéo không phải trục.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 nhóm trình bày kết quả từng hình, yêu cầu nhóm khác nhận xét và bổ sung.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày, ví dụ: Tam giác đều có 3 trục nhưng quay 180° không trùng chính nó nên không có tâm. Nhóm khác góp ý về hình bình hành.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chiếu bảng chuẩn, chốt: Hình có tâm đối xứng và hình có trục đối xứng là hai tính chất khác nhau; tam giác đều chỉ có trục, bình hành nghiêng không thoi chỉ có tâm, hình tròn có cả hai.
Học sinh
HS đối chiếu bảng với kết quả của nhóm, sửa lỗi và hoàn thiện bảng trong vở.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Giải thích: Thao tác làm hình trùng khít

a) Mục tiêu

Giải thích được thao tác gấp hình và quay nửa vòng để kiểm tra trục và tâm đối xứng; không suy luận đối xứng từ vẻ cân đối bằng mắt.

b) Nội dung

GV đặt câu hỏi: Muốn chứng minh một đường thẳng là trục đối xứng của hình, ta phải làm gì? Muốn chứng minh một điểm là tâm đối xứng, ta phải làm gì? Vì sao hình trông cân đối vẫn chưa đủ để kết luận? Nhóm thực hiện thao tác với hình chữ nhật không vuông và hình bình hành để so sánh.

c) Sản phẩm

Thao tác chuẩn:

Trục đối xứng: gấp hình theo đường thẳng d; nếu hai phần của hình trùng khít nhau thì d là trục đối xứng của hình.
Tâm đối xứng: xoay hình nửa vòng ( $180^\circ$ ) quanh điểm O; nếu hình trùng khít chính nó thì O là tâm đối xứng.
Kết luận: Đối xứng được xác định bằng thao tác trùng khít, không suy ra từ cảm nhận bằng mắt. Hình chữ nhật không vuông có 2 trục, không có trục là đường chéo, vì gấp theo đường chéo không khít.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV nêu câu hỏi: Làm thế nào để chứng minh một đường là trục đối xứng và một điểm là tâm đối xứng? Yêu cầu nhóm đôi thực hiện thao tác với hình chữ nhật không vuông và hình bình hành nghiêng.
Học sinh
HS nhận hình, suy nghĩ cách làm, ghi ra nháp các bước: gấp theo đường thẳng, quay nửa vòng quanh điểm.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV hướng dẫn nhanh: Gấp hình theo đường chéo và theo đường nối trung điểm hai cạnh đối; sau đó quay hình nửa vòng quanh giao hai đường chéo.
Học sinh
HS thực hiện thao tác, ghi lại kết quả: Gấp theo đường nối trung điểm hai cạnh đối thì khít; gấp theo đường chéo thì không khít; quay nửa vòng quanh tâm thì hình trùng chính nó.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 HS nêu kết quả thao tác và giải thích vì sao đường chéo của hình chữ nhật không vuông không là trục.
Học sinh
HS trình bày: Đường chéo nối hai đỉnh đối diện, ghép một cạnh dài với một cạnh ngắn nên không khít. Dự kiến một HS nói: Hình bình hành nghiêng không khít khi gấp nên không có trục.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt kiến thức: Dùng thao tác gấp và quay để kiểm tra đối xứng; không kết luận chỉ bằng mắt. Ghi nhớ: Nêu thao tác làm hình trùng khít.
Học sinh
HS ghi vào vở hai thao tác chuẩn và kết luận về hình chữ nhật không vuông.

Hoạt động 3.1: Luyện tập · 15 phút

Luyện tập: Trắc nghiệm và đúng sai

a) Mục tiêu

Vận dụng bảng phân loại để trả lời nhanh các câu hỏi về trục, tâm đối xứng và khoảng cách trong đối xứng qua trục, đối xứng qua tâm.

b) Nội dung

HS làm các bài 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9 trong bài tập cuối chương. Mỗi bài có đề sau:

Bài 1: A và A′ đối xứng qua O, OA = 16 cm. Tính AA′.
Bài 2: Hình nào có trục nhưng không có tâm đối xứng? A. Tam giác đều; B. Hình vuông; C. Hình chữ nhật; D. Hình tròn.
Bài 3: Xét đúng (Đ) hay sai (S): a) Hình tròn có tâm đối xứng; b) Hình chữ nhật không vuông có 4 trục đối xứng; c) Hình vuông có 4 trục đối xứng.
Bài 4: A cách trục d 6 cm. Ảnh A′ qua d cách A bao nhiêu cm?
Bài 5: Ghép hình với tính chất: tam giác đều; hình bình hành nghiêng không thoi; hình chữ nhật không vuông với các tính chất: có 3 trục không tâm; có tâm không trục; có tâm và 2 trục.
Bài 7: Một hình có tâm O, điểm A khác O thuộc hình. Ảnh A′ qua O nằm ở đâu? A. Trùng A; B. Trên tia AO, phía bên kia O, OA′ = OA; C. Ở điểm bất kì cách O bằng OA; D. Trên đường vuông góc AO tại O.
Bài 8: O là tâm hình chữ nhật ABCD, đường chéo AC = 18 cm. Tính OA.
Bài 9: Xét đúng hay sai: a) Lục giác đều có tâm đối xứng; b) Tam giác đều có ba trục nhưng không có tâm; c) Hình có tâm luôn có ít nhất một trục.
HS có thể dùng học liệu NeoEdu để tự kiểm tra sau khi làm xong.

c) Sản phẩm

Đề và đáp án:

Bài 1: $AA' = 32$ cm (O là trung điểm AA′ nên AA′ = 2·OA = 2·16 = 32 cm).
Bài 2: Đáp án A (tam giác đều có 3 trục, không trùng chính nó khi quay $180^\circ$ ).
Bài 3: a) Đ; b) S (chữ nhật không vuông chỉ có 2 trục); c) Đ (hình vuông có thêm 2 đường chéo).
Bài 4: $12$ cm (AA′ = 2·6 = 12 cm, hai khoảng cách vuông góc với trục bằng nhau).
Bài 5: Tam giác đều – có 3 trục, không có tâm; hình bình hành nghiêng không thoi – có tâm, không có trục; hình chữ nhật không vuông – có tâm và 2 trục.
Bài 7: Đáp án B (A, O, A′ thẳng hàng, O nằm giữa và OA = OA′).
Bài 8: $OA = 9$ cm (O là trung điểm AC nên OA = AC : 2 = 9 cm).
Bài 9: a) Đ (lục giác đều quay $180^\circ$ trùng chính nó); b) Đ; c) S (bình hành nghiêng không thoi có tâm nhưng không có trục).

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV chiếu các đề bài 1, 2, 3, 4, 5, 7, 8, 9; yêu cầu HS làm cá nhân trong 5 phút, sau đó đối chiếu với bạn cùng bàn. Nhắc HS nêu lí do cho mỗi đáp án.
Học sinh
HS đọc đề, làm bài cá nhân, ghi đáp án và lí do ngắn gọn vào vở.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV quan sát, gợi ý khi HS nhầm lẫn: Hình chữ nhật không vuông có mấy trục? Đối xứng qua tâm thì A, O, A′ có thẳng hàng không? GV hướng dẫn HS dùng NeoEdu để kiểm tra nhanh.
Học sinh
HS đối chiếu, trao đổi cặp đôi, sửa lỗi. Dự kiến lỗi: nhầm bài 4 (tính 6 cm thay vì 12 cm); nhầm bài 9c (cho rằng hình có tâm luôn có trục).
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 3 HS đọc đáp án bài 1, 4, 9 và nêu lí do; mời HS khác nhận xét.
Học sinh
HS trình bày: Bài 4 cộng hai khoảng cách 6 cm + 6 cm = 12 cm; bài 9c sai vì bình hành nghiêng không thoi có tâm nhưng không có trục.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt đáp án và các lỗi thường gặp: nhầm số trục của hình chữ nhật không vuông; quên tính chất trung điểm khi tính độ dài đối xứng qua tâm hoặc qua trục.
Học sinh
HS sửa đáp án sai trong vở, ghi lại các lỗi cần tránh.

Hoạt động 3.2: Luyện tập · 25 phút

Luyện tập: Vẽ hình và chứng minh tâm đối xứng

a) Mục tiêu

Vẽ được hình có trục và tâm đánh dấu đúng; giải thích được vì sao đường chéo không là trục; chứng minh được trung điểm của đoạn nối hai tâm là tâm đối xứng của hình ghép.

b) Nội dung

HS làm Phiếu học tập số 2 gồm bài 6 và bài 10 trong bài tập cuối chương:

Bài 6: Vẽ hình chữ nhật không vuông, đánh dấu tâm và hai trục đối xứng. Giải thích vì sao đường chéo không là trục.
Bài 10: Hai hình vuông bằng nhau đặt cách nhau, cùng hướng, có tâm lần lượt là A và B. Chứng minh trung điểm O của AB là tâm đối xứng của cả hình gồm hai hình vuông.
GV đặt câu hỏi: Quay nửa vòng quanh O thì A biến thành điểm nào? Hai hình vuông sau khi quay đổi chỗ cho nhau như thế nào?

c) Sản phẩm

Bài 6: Hình vẽ đúng hình chữ nhật không vuông, đánh dấu tâm là giao điểm hai đường chéo và hai trục qua trung điểm của cặp cạnh đối (1 điểm). Giải thích: đường chéo nối hai đỉnh đối diện, ghép một cạnh dài với một cạnh ngắn nên gấp không khít (1 điểm). Lập luận: Tâm là giao đường chéo; hai trục qua trung điểm cặp cạnh đối.
Bài 10: Quay $180^\circ$ quanh O biến A thành B và B thành A (1 điểm). Hình vuông quay $180^\circ$ vẫn giữ hướng cạnh, hai hình bằng nhau và cùng hướng nên đổi chỗ cho nhau; toàn hình không đổi, O là tâm đối xứng (1 điểm).

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV phát Phiếu học tập số 2 và yêu cầu nhóm 4 HS: bài 6 vẽ hình và giải thích; bài 10 viết lập luận theo gợi ý.
Học sinh
HS nhận phiếu, phân công: một bạn vẽ hình, một bạn chứng minh, các bạn còn lại kiểm tra.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV đi quanh các nhóm, gợi ý: Nếu gấp theo đường chéo thì hai phần có khít không? Quay A quanh O bằng nửa vòng thì điểm nào xuất hiện?
Học sinh
HS vẽ hình, đánh dấu tâm và trục; viết chứng minh. Dự kiến HS trả lời: Quay A quanh O được B; hai hình vuông hoán đổi vị trí và toàn hình trùng khít sau khi quay.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 nhóm trình bày bài 6 và bài 10; yêu cầu nhóm khác đánh giá theo gợi ý 2 điểm mỗi bài.
Học sinh
Đại diện nhóm trình bày lập luận. Nhóm khác nhận xét về tính đầy đủ và tính chặt chẽ của lập luận.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV chốt cách trình bày: Khi chứng minh tâm đối xứng, cần chỉ ra ảnh của mỗi điểm chính là một điểm của hình; khi giải thích trục đối xứng, cần nêu thao tác gấp cụ thể.
Học sinh
HS sửa bài làm trong phiếu và ghi lập luận chuẩn vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng · 15 phút

Vận dụng: Tìm trục và tâm đối xứng trong thực tế

a) Mục tiêu

Nhận biết được trục đối xứng và tâm đối xứng của các đồ vật, công trình trong thực tế; biết mô tả và kiểm chứng bằng thao tác gấp, quay.

b) Nội dung

GV giao nhiệm vụ: Quan sát đồ vật hoặc công trình quen thuộc ở nhà, ở trường hoặc trên đường (ví dụ: cửa sổ, khung tranh, cánh hoa, logo, mặt đồng hồ, biển báo). Chọn 3 đồ vật: mô tả số trục đối xứng, có hay không có tâm đối xứng; vẽ hình đơn giản và đánh dấu trục, tâm. Ghi rõ thao tác gấp hoặc quay để kiểm chứng. Có thể làm theo nhóm và hoàn thành về nhà.

c) Sản phẩm

Bản mô tả gồm 3 đồ vật: tên đồ vật, hình vẽ đơn giản có đánh dấu trục và tâm (nếu có), số trục đối xứng, kết luận có hay không có tâm đối xứng và thao tác kiểm chứng. Ví dụ đạt yêu cầu: Khung cửa sổ hình chữ nhật có 2 trục (qua trung điểm hai cặp cạnh đối) và 1 tâm; cánh hoa năm cánh có 5 trục và 0 tâm đối xứng tùy hình dạng; thao tác: gấp theo trục để kiểm tra trùng khít, quay nửa vòng quanh tâm để kiểm tra trùng chính nó.

d) Tổ chức thực hiện

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ
GV nêu nhiệm vụ, hướng dẫn cách chọn đồ vật và cách mô tả; nhắc HS kiểm chứng bằng gấp và quay, không kết luận chỉ bằng mắt.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ vào vở, chọn đồ vật và phác thảo ý tưởng.
Giáo viên
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
GV cho nhóm đôi trao đổi trong lớp 5 phút, sau đó giao phần còn lại về nhà hoàn thiện.
Học sinh
HS quan sát đồ vật, vẽ hình, đánh dấu trục và tâm; thực hiện thao tác gấp và quay trên giấy để kiểm chứng.
Giáo viên
Bước 3: Báo cáo, thảo luận
GV mời 2 HS trình bày một đồ vật, yêu cầu HS khác nêu lại thao tác kiểm chứng.
Học sinh
HS trình bày tên đồ vật, số trục, tâm và thao tác kiểm chứng. HS khác nhận xét và bổ sung.
Giáo viên
Bước 4: Kết luận, nhận định
GV nhận xét, khen ngợi cách liên hệ thực tế và cách kiểm chứng; chốt: Đối xứng trong tự nhiên và kĩ thuật có thể mô tả bằng trục và tâm đối xứng.
Học sinh
HS hoàn thiện bản mô tả và nộp đúng hạn.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhiệm vụ: Gấp và quay từng hình mẫu, điền số trục đối xứng và tâm đối xứng vào bảng.

Tam giác đều: số trục = ?; có tâm đối xứng không?
Hình vuông: số trục = ?; có tâm đối xứng không?
Hình chữ nhật không vuông: số trục = ?; có tâm đối xứng không?
Hình bình hành nghiêng không thoi: số trục = ?; có tâm đối xứng không?
Hình tròn: số trục = ?; có tâm đối xứng không?
Câu hỏi thảo luận:
Vì sao đường chéo của hình chữ nhật không vuông không là trục đối xứng?
Thao tác gấp hình và quay nửa vòng dùng để kiểm tra điều gì?

Phiếu học tập số 2

Bài 6. Vẽ hình chữ nhật không vuông, đánh dấu tâm và hai trục đối xứng. Giải thích vì sao đường chéo không là trục đối xứng.
Gợi ý trình bày:

Hình vẽ có đánh dấu tâm (giao điểm hai đường chéo) và hai trục.
Lí do: gấp theo đường chéo, một cạnh dài ghép với một cạnh ngắn nên không khít.

Bài 10. Hai hình vuông bằng nhau, đặt cách nhau và cùng hướng; tâm lần lượt là A và B. Gọi O là trung điểm của AB. Chứng minh O là tâm đối xứng của cả hình gồm hai hình vuông.
Gợi ý trình bày:

Quay $180^\circ$ quanh O: điểm A biến thành điểm nào? Điểm B biến thành điểm nào?
Hai hình vuông sau khi quay có đổi chỗ cho nhau không? Vì sao?
Kết luận: toàn hình trùng khít với chính nó nên O là tâm đối xứng.

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thiện bản mô tả 3 đồ vật hoặc công trình có trục đối xứng và tâm đối xứng trong thực tế (theo hướng dẫn ở hoạt động vận dụng), kèm hình vẽ và thao tác kiểm chứng.
Ôn lại bảng trục và tâm đối xứng của tam giác đều, hình vuông, hình chữ nhật, hình bình hành và hình tròn; ghi nhớ hai thao tác: gấp hình để kiểm tra trục, quay nửa vòng để kiểm tra tâm.
Làm lại các bài tập 2, 4, 8 và 9 trong bài tập cuối chương; tự đối chiếu đáp án và ghi lại lí do sai (nếu có) vào vở.
Truy cập học liệu số NeoEdu (neoedu.vn/learn/6/math/chuong-5-bai-tap-cuoi-chuong) để luyện thêm các bài tập tương tác và tự kiểm tra kết quả.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.