Giáo án Hai loại khác biệt

Huy động vốn hiểu biết về khác biệt; tạo tò mò về câu hỏi trung tâm của văn bản: khác biệt nào có giá trị và khác biệt nào chỉ gây chú ý.

GV đặt câu hỏi: 'Em hiểu khác biệt là gì? Em đã thấy bạn nào hoặc việc gì làm mình chú ý vì khác biệt chưa?'. HS trả lời nhanh, sau đó GV hỏi tiếp: 'Phải chăng ai gây chú ý nhiều hơn là người thể hiện khác biệt có giá trị hơn?'.

Mỗi HS nêu được một cách hiểu về khác biệt và một ví dụ. Lớp thống nhất được hai nhóm: khác biệt gây chú ý (vẻ ngoài, hành động nổi bật) và khác biệt có giá trị (nội dung, cách đối xử, ảnh hưởng tích cực). Đây là vấn đề để cả lớp đọc lược thuật tìm lời giải.

Nêu được tình huống trong lược thuật, phân tích được sự tương phản giữa J và số đông, từ đó giải thích được vì sao khác biệt có ý nghĩa nằm ở chất lượng hành động.

HS đọc lược thuật (đọc thầm, sau đó đọc lại theo cặp), làm Phiếu học tập số 1 theo cặp đôi, trả lời các câu hỏi: (1) Giáo viên giao nhiệm vụ gì trong bài tập? (2) Nhiều bạn đã chọn cách thể hiện nào? (3) J khác các bạn ở điều gì: vẻ ngoài hay cách tham gia? (4) Người kể nhớ sự tương phản này để phân biệt điều gì?

Phiếu học tập số 1 hoàn chỉnh. Kết quả dự kiến: Nhiệm vụ là thể hiện khác biệt; nhiều bạn chọn vẻ ngoài hoặc hành động gây chú ý; J vẫn ăn mặc bình thường nhưng tham gia giờ học nghiêm túc, phát biểu rõ ràng, cư xử tự tin và tôn trọng; người kể phân biệt khác biệt chỉ gây ồn với khác biệt có ý nghĩa. HS rút ra: khác biệt có giá trị nằm ở chất lượng hành động, không phụ thuộc vào diện mạo lạ.

Giải thích được giới hạn của kết luận trong văn bản: không chê mọi trang phục sáng tạo, điều cần xét là ý nghĩa, cách đối xử và ảnh hưởng.

GV đặt câu hỏi: (1) Văn bản có cấm ăn mặc sáng tạo không? (2) Điều gì cần xét khi đánh giá một khác biệt? (3) Vì sao không nên đọc văn bản thành công thức chê mọi trang phục sáng tạo? Thảo luận nhóm 4 và ghi sơ đồ tư duy có ba nhánh: ý nghĩa, cách đối xử, ảnh hưởng.

Sơ đồ tư duy với trung tâm 'Đánh giá khác biệt' và ba nhánh: ý nghĩa, cách đối xử, ảnh hưởng tích cực. Kết quả dự kiến: Văn bản không cấm ăn mặc sáng tạo; điều cần xét là khác biệt có giá trị, có tôn trọng người khác và có ảnh hưởng tích cực hay không; bằng chứng phải được nối với kết luận vừa mức.

Vận dụng được kiến thức đã học để trả lời câu hỏi về lược thuật, phân biệt thông tin văn bản với suy luận, và viết nhận xét có dẫn chứng.

Bài tập 1 (trắc nghiệm, giơ bảng con): Câu 1. Giáo viên giao nhiệm vụ gì? A. Mọi người phải tuân một kiểu trang phục; B. Chỉ người điểm cao mới được tham gia; C. Thể hiện khác biệt. Câu 2. Nhiều bạn chọn cách nào? A. Đổi vẻ ngoài hoặc gây chú ý; B. Chủ yếu thay đổi cách học nghiêm túc như J; C. Chủ yếu điều tra bằng số liệu. Câu 3. Câu chuyện dẫn tới phân biệt gì? A. Người giỏi sẵn và người không thể tiến bộ; B. Khác biệt có ý nghĩa và chỉ bề mặt; C. Người có ngoại hình đẹp và người không đẹp.
Bài tập 2 (đúng/sai): a) Câu chuyện về J được dùng để làm rõ khác biệt có ý nghĩa. b) Văn bản cho rằng mọi cách ăn mặc sáng tạo đều đáng chê.
Bài tập 3 (trả lời ngắn): J nổi bật ở điều gì? Trả lời bằng lời của em.
Bài tập 4 (viết đoạn ngắn, 4 đến 5 câu): Phân tích một nét đáng chú ý của văn bản, dùng ít nhất một chi tiết cụ thể làm bằng chứng.

Đáp án dự kiến. Bài 1: Câu 1 là C (thể hiện khác biệt); Câu 2 là A (đổi vẻ ngoài hoặc gây chú ý); Câu 3 là B (khác biệt có ý nghĩa và chỉ bề mặt). Bài 2: a) Đúng; b) Sai, vì văn bản không cấm mọi sáng tạo vẻ ngoài mà hướng vào giá trị bên trong và cách tham gia. Bài 3: J tham gia giờ học nghiêm túc, phát biểu rõ ràng, tự tin và tôn trọng (chấp nhận cách diễn đạt tương đương, 1 điểm). Bài 4 (2 điểm): nhận xét đúng trọng tâm, chi tiết chính xác, giải thích nội dung hoặc hình thức, diễn đạt rõ. Gợi ý: 'Sự khác biệt của J nằm ở chất lượng hành động, nên không phụ thuộc vào một diện mạo lạ; tạo chú ý chưa đủ để tạo giá trị.' Chấp nhận cách hiểu khác có lí lẽ và bằng chứng từ ngữ liệu.

Vận dụng cách đánh giá khác biệt có giá trị vào một tình huống thực tế của lớp học, đề xuất được việc làm khác cách quen và nêu tiêu chí kiểm tra lợi ích.

Nhiệm vụ: Nêu một việc em có thể làm khác cách quen của nhóm hoặc của lớp mà đem lại lợi ích, đồng thời nêu một tiêu chí để kiểm tra lợi ích đó. Ví dụ tham khảo: đề xuất thêm bảng nguồn vào áp phích thay vì chỉ trang trí; tiêu chí là người đọc tìm được thông tin gốc và phân biệt dữ kiện với ý kiến.

Mỗi HS viết 4 đến 6 câu gồm: việc làm đề xuất; lí do và dẫn chứng cụ thể; tiêu chí kiểm tra lợi ích; lời nói thể hiện sự tôn trọng. Tiêu chí chấm dự kiến: ý kiến phù hợp vấn đề (0,5 điểm); lí do và dẫn chứng cụ thể (1 điểm); diễn đạt tôn trọng, rõ nghĩa (0,5 điểm).