Giáo án Kể về một trải nghiệm của em

Kết nối trải nghiệm cá nhân với chủ đề quan tâm, chia sẻ và giúp HS xác định nhiệm vụ của hai tiết học.

HS nói cho bạn cùng bàn nghe về một lần được ai đó quan tâm hoặc giúp đỡ, trả lời hai câu hỏi: “Ai đã giúp em và giúp như thế nào?” và “Lúc đó em cảm thấy thế nào?”. Sau đó GV nêu nhiệm vụ của bài: kể một trải nghiệm về quan tâm hoặc chia sẻ, có tình huống, hành động, cảm xúc và điều rút ra; nghe để hiểu chứ không phán xét.

Mỗi HS nêu được một tình huống ngắn kèm một cảm xúc. HS ghi nhớ đúng nhiệm vụ: kể có đủ tình huống, hành động, cảm xúc và điều rút ra; khi nghe thì hiểu bạn, không phán xét.

HS xác định được người nghe, mục đích và lập được ghi chú ba phần cho bài nói về một trải nghiệm.

HS làm việc cá nhân rồi thảo luận nhóm 4 với phiếu học tập số 1. Nhiệm vụ: (1) chọn một trải nghiệm về quan tâm hoặc chia sẻ; (2) trả lời các câu hỏi: “Người nghe của em là ai?” và “Em kể để làm gì?”; (3) lập ghi chú theo ba phần: mở vấn đề, chi tiết hoặc lí do, trả lời hoặc kết luận (điều rút ra). HS dùng từ khóa, không viết cả câu dài và không chép nguyên bài.

Phiếu học tập số 1 hoàn chỉnh gồm: người nghe, mục đích, tình huống, hành động, cảm xúc và điều rút ra được ghi bằng từ khóa theo ba phần. Ví dụ: “Mở vấn đề: lần bạn Linh cho mình đi chung áo mưa. Chi tiết: mình ngại vì quên đồ, bạn đi chậm để cả hai an toàn. Kết luận: giúp không làm người khác xấu hổ.”

HS nhận diện được cấu trúc bài kể trải nghiệm và phân biệt được thông tin trong văn bản với suy luận riêng của người kể.

GV đọc hoặc phát bài nói mẫu về việc Linh cho đi chung áo mưa. HS làm cặp đôi, tìm trong bài: tình huống, hành động, cảm xúc, điều rút ra; đồng thời xếp các câu vào hai cột: “Thông tin (sự việc có trong bài)” và “Suy luận, cảm nhận riêng”. HS ôn lại quy tắc của người nghe: không ngắt lời, không bình phẩm ngoại hình.

Bảng ghi tay của cặp đôi gồm hai cột. Thông tin: Linh cho đi chung áo mưa tới nhà bảo vệ; người kể quên đồ và ngại; bạn không trách, đi chậm để cả hai an toàn; hôm sau người kể hỗ trợ Linh xếp sách. Suy luận, cảm nhận: “điều khiến tôi nhớ là sự tự nhiên của bạn”; “giúp không đồng nghĩa làm người khác xấu hổ”; “không phải trả một món nợ, mà vì muốn cùng chia sẻ việc nhỏ”.

HS trả lời đúng các câu hỏi nghe, hiểu cách lập ghi chú và tự kiểm tra bằng bài tập tương tác.

HS nghe đoạn ngữ liệu gốc của bài (không phải bản chép tác phẩm) và làm các câu 1–4 trong phiếu học tập số 2. Sau đó HS làm câu 5: lập ghi chú để thực hiện nhiệm vụ nói. Cuối hoạt động, HS kiểm tra nhanh trên trang bài học NeoEdu.

Đáp án câu 1–4: 1. B (Hộp bút); 2. C (Quân); 3. A (Không); 4. B (Chiếc tẩy). Câu 5: ghi chú đủ ba phần (mở vấn đề, chi tiết hoặc lí do, trả lời hoặc kết luận) đúng nhiệm vụ, dùng từ khóa có thứ tự, không chép cả bài. Thang điểm gợi ý: 2 điểm (đủ ý đúng nhiệm vụ: 1 điểm; từ khóa có thứ tự, không chép cả bài: 1 điểm).

HS trình bày bài nói 2–3 phút, nghe bạn, đặt câu hỏi làm rõ, nhận xét có dẫn chứng và đáp lại nhận xét không đồng ý bằng lí do.

Nhóm 4 HS luân phiên nói (2–3 phút mỗi người) theo ghi chú đã lập. Người nghe ghi ý chính và không ngắt lời. Sau mỗi bài nói, người nghe thực hiện hai việc: nêu một câu hỏi làm rõ chỗ cần làm rõ và một nhận xét cụ thể có dẫn chứng từ bài nói, sau đó người nói đáp lại nhận xét (nếu không đồng ý, nêu lí do và nhận điều có thể sửa). Trước khi nói chính thức, mỗi HS luyện một lần để kiểm thời gian và nghe phản hồi rồi sửa một điểm cụ thể. Đáp án gợi ý bài 6–8: bài nói chấm 4 điểm theo rubric (đủ nội dung và trọng tâm: 1,5; chi tiết hoặc lí lẽ: 1; giọng nói và ngôn ngữ hiểu được: 0,75; tương tác và thời gian: 0,5; thái độ tôn trọng: 0,25). Phản hồi: 2 điểm (hỏi đúng chỗ cần làm rõ: 1; nhận xét cụ thể, lịch sự: 1). Ví dụ câu hỏi: “Bạn nói đã thay đổi sau sự việc; hành động nào cho thấy điều đó?” Ví dụ đáp lại: “Mình hiểu ý bạn. Mình chọn chi tiết này vì nó dẫn đến thay đổi chính; tuy vậy mình sẽ nói rõ thời điểm hơn để bạn dễ theo dõi.”

Mỗi HS nói xong một bài trong nhóm; người nghe ghi được một câu hỏi làm rõ và một nhận xét có dẫn chứng; người nói ghi được một điểm cần sửa cụ thể. Bảng chấm rubric cho GV đối chiếu (GV đánh giá, không tự động chấm bài nói). Sản phẩm cuối là phiếu phản hồi của từng HS có ít nhất 2 ý kiến của bạn.

HS hoàn thiện bài nói sau phản hồi, vận dụng cấu trúc và thái độ người nghe vào tình huống thật ngoài lớp học.

HS hoàn thiện bài nói dựa trên phản hồi của bạn. Trong lớp, mỗi HS kể lại bài nói tối đa 2 phút cho một bạn ở nhóm khác nghe (người nghe chỉ ghi ý chính). Về nhà, HS kể lại bài nói cho một người thân nghe và ghi lại một câu hỏi hoặc nhận xét của người thân.

Bài nói hoàn chỉnh có đủ tình huống, hành động, cảm xúc và điều rút ra, đã sửa một điểm theo phản hồi. Phiếu tự đánh giá gồm: em đã kể đủ bốn yếu tố chưa; em đã phân biệt thông tin với suy nghĩ riêng chưa; em đã nghe mà không ngắt lời chưa.