Giáo án Sáng tạo sản phẩm nghệ thuật

Huy động vốn hiểu biết về nhân vật Dế Mèn và xác định nhiệm vụ của tiết học là chuyển một cách hiểu sách thành sản phẩm nghệ thuật có nguồn rõ ràng.

GV đặt câu hỏi: “Em nhớ gì về Dế Mèn trong Bài học đường đời đầu tiên?” và “Nếu phải kể lại một chi tiết trong truyện bằng một bức tranh, em chọn chi tiết nào?”. HS trả lời nhanh, không cần viết dài.

Vài ý kiến của HS về nhân vật Dế Mèn (ví dụ: Mèn kiêu ngạo, hay khoe sức, trêu chọc Dế Choắt; sau khi Choắt chết, Mèn hối hận). GV ghi lên bảng và nêu tên tiết học: Sáng tạo sản phẩm nghệ thuật.

HS nắm nhiệm vụ và cách thực hiện của sản phẩm; phân tích mẫu gốc để thấy hình thức sản phẩm phải giúp hiểu ý, không chỉ đẹp; nhận biết yêu cầu về nguồn, tên và phần nhóm làm.

HS làm việc theo nhóm 4 bằng kĩ thuật Khăn trải bàn. Nhóm đọc mô tả mẫu gốc (Ô trái: nhân vật quay lưng sau trò trêu; Ô phải: nhân vật dừng lại bên mộ bạn; dòng chú thích bằng lời riêng; góc dưới ghi nguồn; phần giới thiệu nói hình ảnh là một cách đọc). Nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1 theo các câu hỏi:

• Câu 1: Hai ô tranh thể hiện hai thời điểm nào của Dế Mèn?
• Câu 2: Dòng chú thích giúp người xem hiểu điều gì mà hình vẽ chưa nói hết?
• Câu 3: Vì sao nhóm không vẽ chi tiết bạo lực?
• Câu 4: Góc dưới ghi những thông tin nào và vì sao cần ghi?
• Câu 5: Phần giới thiệu nói hình ảnh là “một cách đọc” có ý nghĩa gì?

Phiếu học tập số 1 hoàn thành, gồm các ý chính:

• Câu 1: Ô trái là lúc Mèn trêu chọc, quay lưng sau trò đùa; ô phải là lúc Mèn dừng lại bên mộ Choắt. Hai ô cho thấy bước ngoặt từ khoe sức sang nhận trách nhiệm.
• Câu 2: Chú thích bằng lời riêng giải thích sự thay đổi trong suy nghĩ của Mèn, giúp người xem hiểu ý hình vẽ.
• Câu 3: Không vẽ bạo lực để giữ trọng tâm vào việc nhận lỗi, không làm người xem chú ý vào sự tàn nhẫn.
• Câu 4: Ghi tên “Bài học đường đời đầu tiên”, tác giả Tô Hoài, và dòng “minh họa và chú thích do nhóm thực hiện” để nêu nguồn và phần nhóm làm, tránh nhận nhầm là tranh của tác giả.
• Câu 5: Hình ảnh là cách hiểu riêng của nhóm, không phải tranh của tác giả; màu và đường nét phục vụ điểm nhìn ấy.
  Kết luận ghi vào vở: Sản phẩm phải do người học tạo, có nguồn rõ, phân biệt được thông tin văn bản với suy luận riêng.

Củng cố nhiệm vụ, yêu cầu nguồn và cách nhận xét có dẫn chứng; HS biết chọn đáp án đúng dựa trên ngữ liệu và trình bày ý riêng bằng lời của mình.

HS làm việc theo cặp đôi, hoàn thành Phiếu học tập số 2 gồm các câu hỏi trong ngữ liệu (câu 2 đến câu 9). Các câu 2, 3, 5, 6 là trắc nghiệm; các câu 4, 7 là trả lời ngắn; câu 8 là viết đoạn giải thích; câu 9 là tự đánh giá. GV có thể cho HS làm bài tương tác trên học liệu NeoEdu để kiểm tra nhanh đáp án.

Đáp án Phiếu học tập số 2:

• Câu 2: C. Hai (ô trái và ô phải).
• Câu 3: A. Bài học đường đời đầu tiên.
• Câu 4: Sự thay đổi cần làm rõ là từ khoe sức sang nhận trách nhiệm (chấp nhận diễn đạt tương đương, miễn đúng nhân vật Dế Mèn và đúng bước ngoặt trong truyện).
• Câu 5: B. Chi tiết bạo lực.
• Câu 6: C. Tên văn bản, tác giả và phần nhóm làm.
• Câu 7: Màu và đường nét phục vụ điểm nhìn của nhóm, tức cách hiểu riêng về sự thay đổi của Mèn (chấp nhận cách diễn đạt tương đương có căn cứ).
• Câu 8: Sản phẩm mẫu là tranh hai ô hoặc đề cương kịch có nguồn; đoạn giải thích ít nhất 100 từ nêu lí do chọn hình thức tranh hai ô, ví dụ: hai ô đối lập làm rõ bước ngoặt của Mèn; không vẽ bạo lực để giữ trọng tâm vào việc nhận lỗi; chú thích nêu nguồn và vai người vẽ.
• Câu 9: Tự đánh giá có căn cứ: nêu một điểm đã đạt (ví dụ: phiếu đã có tên truyện và nguồn) và một điểm cần sửa kèm cách sửa cụ thể (ví dụ: thêm hành động của nhân vật và giải thích nó liên quan ý kiến thế nào).

HS vận dụng cách làm sản phẩm sáng tạo để phác thảo một ý tưởng minh họa cho một cuốn sách em yêu, có nguồn rõ và có lời giải thích riêng về lựa chọn hình thức.

Theo nhóm đôi, HS chọn một cuốn sách hoặc một đoạn văn đã đọc, phác thảo ý tưởng sản phẩm (tranh hai ô, tờ gấp, kịch ngắn hoặc đồ trưng bày). Mỗi ý tưởng cần ghi: tên sách, tác giả, nguồn; phần do em làm; hai lựa chọn hình thức kèm lí do. HS hoàn thiện bản phác thảo ở nhà.

Bản phác thảo ý tưởng sản phẩm gồm:

• Tên sách, tác giả, nguồn đọc và phần do HS làm.
• Mô tả hình thức đã chọn (ví dụ: tranh hai ô gồm ô trái và ô phải) và chú thích bằng lời riêng.
• Đoạn giải thích khoảng 100 từ về hai lựa chọn hình thức, nêu rõ vì sao hình thức đó giúp người xem hiểu ý.
• Lưu ý: chỉ trích ngắn khi có căn cứ; ảnh người khác cần được đồng ý.