Giáo án Sách hay cùng đọc

Huy động trải nghiệm đọc sách và hiểu biết ban đầu của HS về việc đọc nhóm; xác định nhiệm vụ của tiết học.

GV đặt câu hỏi: “Em đã từng cùng bạn hoặc người thân đọc một cuốn sách chưa? Điều gì khiến em muốn chia sẻ với người khác về cuốn sách đó?” GV giới thiệu nhiệm vụ của bài: chọn hai chủ đề trong Bài 1–9, mỗi chủ đề tìm một cuốn sách liên quan để cùng đọc và làm lời giới thiệu bằng pô-xtơ hoặc phiếu tự thiết kế.

Mỗi HS nêu được ít nhất một lí do đọc cùng bạn (ví dụ: có người cùng bàn luận, dễ hiểu hơn, phát hiện chi tiết mình bỏ qua) và xác định được hai yêu cầu chính của sản phẩm: có nguồn đọc rõ, có nhận xét kèm bằng chứng.

HS nêu được các thành phần bắt buộc của lời giới thiệu sách và quy trình tổ chức nhóm đọc theo đúng tinh thần bài học.

Nhóm 4 HS hoàn thành Phiếu học tập số 2 (Phiếu giới thiệu sách). Nhiệm vụ: đọc mục “Nhiệm vụ và cách thực hiện” và “Tiêu chí và giới hạn” trong SGK; ghi vào phiếu các thông tin ấn bản cần có, các phần nội dung cần có và các quy tắc khi làm nhóm. GV đặt câu hỏi: “Vì sao phải ghi năm xuất bản hoặc tái bản đúng theo cuốn đang dùng?” và “Vì sao phải ghi phần đã đọc và chưa đọc của từng thành viên?”

Phiếu học tập số 2 hoàn chỉnh gồm:

• Thông tin ấn bản: tên sách, tác giả, người dịch (nếu có), nhà xuất bản, năm xuất bản hoặc tái bản theo đúng cuốn đang dùng.
• Nội dung: tóm lược bằng lời riêng, chi tiết đáng chú ý, nhận xét riêng kèm bằng chứng, một câu hỏi mời bạn đọc.
• Quy tắc nhóm: cùng chọn văn bản, chia vai tóm tắt, tìm chi tiết, đặt câu hỏi, kiểm nguồn; luân phiên vai; ghi phần đã đọc và chưa đọc của từng thành viên; xin đồng ý khi dùng ảnh người khác.
  Giải thích: ấn bản giúp người khác kiểm được nguồn; ghi phần đã đọc giúp sản phẩm trung thực.

HS phân biệt được điều văn bản kể với ý kiến của người đọc và giải thích được vì sao nhận xét phải gắn với chi tiết và tác dụng của chi tiết.

Nhóm đọc tình huống thực hành gốc trong SGK (buổi đọc truyện Thạch Sanh) và hoàn thành Phiếu học tập số 1. Phiếu gồm hai cột: “Thông tin có trong văn bản hoặc do người tóm tắt, kiểm nguồn đưa ra” và “Suy luận, ý kiến riêng của người đọc”. Các mục cần phân loại: An tóm tắt cốt truyện; Mai chọn chi tiết đàn thần; Bình đặt câu hỏi về niêu cơm; Hà kiểm bản kể đang dùng; câu “chiến thắng luôn cần trả thù”; Mai chỉ ra bữa ăn chia sẻ ở cuối để đề nghị sửa “luôn”. GV hỏi: “Vì sao Mai dùng bữa ăn chia sẻ làm bằng chứng? Nếu chỉ nói ‘ý này không đúng’ thì có thuyết phục không?”

Phiếu học tập số 1 hoàn chỉnh:

• Thông tin văn bản/kiểm nguồn: cốt truyện được An tóm tắt; chi tiết đàn thần do Mai chọn; bản kể đang dùng do Hà kiểm.
• Suy luận, ý kiến riêng: “chiến thắng luôn cần trả thù” (ý kiến của An); câu hỏi về niêu cơm (câu hỏi của Bình).
• Chỗ điều chỉnh nhờ bằng chứng: Mai dẫn bữa ăn chia sẻ ở cuối truyện để đề nghị bỏ “luôn”, vì bằng chứng cho thấy truyện không chỉ kết thúc bằng trả thù.
  Kết luận HS rút ra: nhận xét phải gắn với chi tiết cụ thể và nêu tác dụng của chi tiết; nêu ý kiến không thể thay cho bằng chứng.

HS nhận biết cách một lời giới thiệu sách hoàn chỉnh được tạo nên từ thông tin ấn bản, nội dung, chi tiết và nhận xét riêng, qua hai phiếu định hướng đã điền.

GV chiếu hai phiếu định hướng đã điền trong SGK: “Chuyện con mèo dạy hải âu bay” (Lu-i Xe-pun-ve-đa; Phương Huyên dịch; NXB Hội Nhà văn, 2017) thuộc chủ đề Yêu thương và chia sẻ; “Truyện cổ Grim” (anh em nhà Grim; Lương Văn Hồng dịch; NXB Văn học, 2018) thuộc chủ đề Thế giới cổ tích. GV hỏi: “Trong phiếu thứ nhất, lời giới thiệu dự kiến nêu câu hỏi gì? Chi tiết nào được chọn làm hướng tìm bằng chứng?” Nhấn mạnh: đây là thông tin dự kiến, nhóm phải đọc sách thật mới hoàn thiện.

HS nêu được cấu trúc lời giới thiệu gồm: (1) thông tin ấn bản đúng cuốn; (2) lời giới thiệu dự kiến nêu câu hỏi chính; (3) chi tiết cần kiểm chứng. Với phiếu 1: câu hỏi gợi ra là cuốn sách giúp người khác trưởng thành thế nào; chi tiết cần tìm là mong muốn hải âu học bay. Với phiếu 2: nhấn cách đọc bài học khiêm nhường nhưng vẫn suy xét sự ép buộc, qua nhân vật Vua chích chòe đặt trước thay đổi hoàn cảnh.

HS vận dụng kiến thức về tình huống thực hành để trả lời đúng các câu hỏi đọc hiểu và giải thích lựa chọn.

HS làm bài trắc nghiệm trên trang bài học NeoEdu hoặc trên phiếu in, dựa trên tình huống thực hành gốc. Các câu hỏi: (1) Ai chọn chi tiết đàn thần? (2) Ai kiểm bản kể? (3) Từ nào trong nhận xét cần xem lại? (4) Chi tiết nào giúp phản biện trả thù? (5) Mục đích thảo luận là gì? (6) Buổi sau thay đổi điều gì? (trả lời ngắn bằng lời của em).

Đáp án:

• Câu 1: B. Mai.
• Câu 2: C. Hà.
• Câu 3: luôn (trong nhận xét “chiến thắng luôn cần trả thù”).
• Câu 4: A. Niêu cơm chia sẻ (bữa ăn chia sẻ ở cuối truyện).
• Câu 5: B. Điều chỉnh hiểu biết bằng bằng chứng.
• Câu 6: Các vai đổi cho nhau để mọi người đều tham gia, không ai chỉ làm một việc phụ mãi (luân phiên vai).
  Giải thích ngắn kèm mỗi đáp án theo đúng ngữ liệu; chấp nhận cách diễn đạt tương đương nếu đúng người, việc hoặc quan hệ được hỏi.

HS vận dụng quy trình đọc nhóm để lập kế hoạch một buổi đọc có vai, câu hỏi mở và cách ghi lại điều được sửa.

Mỗi nhóm chọn một truyện đã biết (ví dụ Cây khế) và lập kế hoạch buổi đọc: phân vai (người tóm tắt, người tìm chi tiết, người đặt câu hỏi, người kiểm nguồn), viết ít nhất một câu hỏi mở, ghi cách lưu nhận xét cũ và nhận xét mới được điều chỉnh. Ví dụ câu hỏi gợi ý: “Vì sao không thể kết luận mọi người giàu đều tham?”

Kế hoạch buổi đọc gồm:

• Vai: người tóm tắt cốt truyện; người tìm hai lượt lặp của chi tiết; người hỏi về giới hạn của nhận xét; người kiểm nguồn ghi đúng bản kể đang dùng.
• Câu hỏi mở: “Vì sao không thể kết luận mọi người giàu đều tham?”
• Cách ghi điều được sửa: ghi nhận xét cũ, chi tiết được bổ sung, nhận xét mới và căn cứ.
• Lưu ý: tôn trọng quyền riêng tư và an toàn khi dùng ảnh hoặc thông tin của người khác.

HS vận dụng toàn bộ kiến thức và kĩ năng của bài để làm sản phẩm giới thiệu hai cuốn sách thuộc hai chủ đề đã học, có nguồn đọc rõ và nhận xét có bằng chứng.

Mỗi nhóm chọn hai chủ đề trong Bài 1–9, mỗi chủ đề một cuốn sách, có thể lấy từ hai phiếu định hướng (Chuyện con mèo dạy hải âu bay; Truyện cổ Grim) hoặc cuốn khác có ấn bản rõ ràng. Nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 2 cho từng cuốn, làm pô-xtơ hoặc phiếu giới thiệu, ghi đóng góp và phần đã đọc, chưa đọc của từng thành viên. Tiết 2 dành cho làm sản phẩm và trình bày nhanh; phần còn lại có thể hoàn thiện về nhà.

Hai pô-xtơ hoặc phiếu giới thiệu gồm:

• Thông tin ấn bản: tên sách, tác giả, người dịch (nếu có), NXB, năm xuất bản hoặc tái bản đúng cuốn đang dùng.
• Tóm lược nội dung bằng lời riêng, không chép dài.
• Một chi tiết đáng chú ý kèm nhận xét riêng và tác dụng của chi tiết đó.
• Một câu hỏi mời bạn đọc.
• Ghi vai, đóng góp của từng thành viên và phần đã đọc, chưa đọc.
  Tiêu chí chấm (4 điểm): đúng chủ đề và nguồn (1); nội dung đọc thực chất (1,5); nhận xét, bằng chứng, câu hỏi (1); trình bày và đóng góp rõ (0,5).