NeoEdu
Giáo án Ngữ văn 6
Ngữ vănLớp 6Bài 10. Cuốn sách tôi yêu

Giáo án Cuốn sách yêu thích

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

  • Nêu được các thành phần của phiếu giới thiệu cuốn sách: tên sách, tác giả, nguồn, phạm vi đã đọc, tóm tắt, nhận xét kèm dẫn chứng và giới hạn.
  • Phân biệt được thông tin có trong văn bản với suy luận, nhận xét riêng của người viết phiếu.
  • Giải thích được vì sao phải ghi rõ phạm vi đã đọc và không tự nhận giới thiệu toàn bộ khi chỉ đọc trích đoạn.
  • Vận dụng được bốn góc tự hỏi (nhan đề, cách mở đầu, nhân vật/con người/nơi chốn/tri thức, điều đọng lại) để viết nhận xét có chi tiết và lí giải.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: Chủ động đối chiếu phiếu mẫu, tự kiểm tra phiếu của bản thân theo tiêu chí đã thống nhất và ghi rõ phạm vi cuốn sách đã đọc.
  • Giao tiếp và hợp tác: Phối hợp trong nhóm khăn trải bàn và cặp đôi, trình bày ý kiến rõ ràng, lắng nghe và góp ý cho bạn bằng chứng cụ thể.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Tìm bằng chứng trong ngữ liệu để trả lời câu hỏi, đề xuất cách lí giải riêng cho nhận xét về cuốn sách yêu thích.

b) Năng lực đặc thù

  • Năng lực ngôn ngữ: Đọc hiểu trích đoạn, trình bày nhận xét có dẫn chứng; viết phiếu giới thiệu sách mạch lạc, phân biệt rõ thông tin văn bản với suy luận riêng.
  • Năng lực văn học: Nhận biết nhan đề, cách mở đầu, nhân vật và tác dụng của chi tiết trong tác phẩm; nêu được điều đọng lại và lí do yêu thích một cuốn sách.

3. Phẩm chất

  • Trung thực: Không tự nhận đã đọc phần chưa đọc; ghi đúng phạm vi đọc và nguồn của cuốn sách.
  • Trách nhiệm: Ghi rõ nguồn, tên tác giả, ấn bản; ghi vai và đóng góp khi làm nhóm; chỉ trích dẫn ngắn khi có căn cứ.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

  • Sách Ngữ văn 6, tập 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), bài 10 Cuốn sách tôi yêu.
  • Phiếu mẫu giới thiệu Chuyện con mèo dạy hải âu bay (trích đoạn Lắc-ki) để chiếu hoặc in.
  • Phiếu học tập số 1, Phiếu học tập số 2.
  • Máy chiếu hoặc bảng phụ, bút dạ, băng dính.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/6/literature/bai-10-cuon-sach-yeu-thich (dùng ở hoạt động luyện tập để HS tự kiểm tra đáp án).

2. Học sinh

  • Sách Ngữ văn 6, tập 1; vở ghi, bút, bút chì.
  • Một tờ giấy A3 làm khăn trải bàn nhóm (chuẩn bị trước theo nhóm 4 người), bút dạ màu.
  • Thẻ ghi tên bốn góc tự hỏi (chuẩn bị sẵn hoặc viết tại lớp).

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Khởi động: Cuốn sách em đã đọc và muốn giới thiệu

a) Mục tiêu

Huy động vốn đọc của HS và xác định nhiệm vụ: lập phiếu giới thiệu một cuốn sách đã đọc hoặc ghi rõ đã đọc trích đoạn.

b) Nội dung

HS nêu tên một cuốn sách mình đã đọc và yêu thích (có thể văn học hoặc khoa học). GV đặt câu hỏi: “Khi giới thiệu một cuốn sách với bạn, em cần cho người nghe biết những gì để họ tin và hiểu đúng?” và “Nếu em mới đọc một đoạn trích, em có được nói là đã đọc cả cuốn không?”

c) Sản phẩm

Danh sách một số tên sách HS nêu được. Kết luận ban đầu: phiếu giới thiệu cần ghi tên, tác giả, nguồn và phạm vi đã đọc; không được nói đã đọc cả cuốn khi mới đọc trích đoạn.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV nêu nhiệm vụ của tiết học: làm phiếu giới thiệu một cuốn sách đã đọc hoặc ghi rõ mới đọc trích đoạn. GV đặt hai câu hỏi trên bảng.

    Học sinh

    HS lắng nghe, suy nghĩ cá nhân khoảng 1 phút về cuốn sách mình chọn và câu trả lời cho hai câu hỏi.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV mời 3–4 HS nêu nhanh tên sách đã đọc và yêu cầu cả lớp ghi vào vở.

    Học sinh

    HS nêu tên sách (ví dụ: “Dế Mèn phiêu lưu kí” hoặc một cuốn khoa học HS đã đọc), ghi nhanh ý của bạn vào vở.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV hỏi: “Nếu bạn chỉ đọc vài trang đầu của một cuốn sách, bạn nên viết thế nào khi giới thiệu?”

    Học sinh

    Dự kiến HS trả lời: “Em nên ghi là mới đọc trích đoạn, không nói là đã đọc cả cuốn.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: phiếu giới thiệu cần có tên, tác giả, nguồn, phạm vi đã đọc và phân biệt rõ điều sách nói với suy nghĩ của mình. GV dẫn vào bài.

    Học sinh

    HS ghi tên bài học và nhiệm vụ vào vở.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Cấu trúc phiếu giới thiệu và ranh giới giữa thông tin với suy luận

a) Mục tiêu

Nêu được các thành phần của phiếu giới thiệu sách; phân biệt được thông tin có trong văn bản với suy luận riêng; nhận ra giới hạn của phiếu mẫu.

b) Nội dung

HS đọc Phiếu học tập số 1 và phiếu mẫu về Chuyện con mèo dạy hải âu bay (trích đoạn Lắc-ki). HS trả lời các câu hỏi: (1) Phiếu mẫu có những phần nào? (2) Những câu nào là thông tin nêu trong trích đoạn, những câu nào là nhận xét của người viết phiếu? (3) Phiếu mẫu nói rõ phạm vi đọc như thế nào? (4) Vì sao không thể nói phiếu mẫu giới thiệu toàn bộ cuốn sách?

c) Sản phẩm

Kết quả Phiếu học tập số 1, cụ thể:

  • Thành phần phiếu: tên sách Chuyện con mèo dạy hải âu bay; tác giả Lu-i Xe-pun-ve-đa; nguồn; phần đã đọc (trích đoạn Lắc-ki); tóm tắt; nhận xét; dẫn chứng; giới hạn.
  • Thông tin văn bản: Gióc-ba chăm sóc hải âu; Gióc-ba muốn Lắc-ki học bay đúng loài chứ không thành mèo; có lời giải thích sau hiểu lầm và mục đích dạy bay.
  • Suy luận riêng: thương yêu có thể giúp người khác giữ điều khác mình.
  • Giới hạn: chỉ dựa vào trích đoạn Lắc-ki, chưa đọc trọn cuốn nên không giới thiệu toàn bộ các phần khác.
    Kết luận HS rút ra: nhận xét phải dựa trên chi tiết đã đọc; phần nói về cuốn sách phải tách khỏi ý kiến cá nhân.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát Phiếu học tập số 1 và chiếu phiếu mẫu. GV nêu: “Hãy đọc phiếu mẫu, đánh dấu T cho thông tin văn bản và S cho suy luận riêng.”

    Học sinh

    HS đọc phiếu mẫu, nhận nhiệm vụ và chuẩn bị bút để đánh dấu.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV cho HS làm cá nhân 3 phút, sau đó làm theo cặp 2 phút để đối chiếu. GV đi quanh lớp, nhắc HS chú ý câu có từ “theo em”, “có thể”, “em thấy”.

    Học sinh

    HS đọc kĩ, gạch chân các câu, đánh dấu T/S và trao đổi với bạn cùng bàn.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 HS trình bày. GV hỏi thêm: “Vì sao câu ‘thương yêu có thể giúp người khác giữ điều khác mình’ là suy luận chứ không phải thông tin trực tiếp?”

    Học sinh

    Dự kiến HS trả lời: “Đây là cách hiểu của người viết phiếu từ việc Gióc-ba chăm sóc và muốn Lắc-ki học bay đúng loài. Trong trích đoạn không có câu nào nói trực tiếp như vậy.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: phiếu giới thiệu gồm thông tin về sách, phần đã đọc, nhận xét có dẫn chứng và giới hạn. Nhận xét là suy luận riêng, cần đi kèm bằng chứng và không được biến thành quảng cáo. Nếu chỉ đọc trích đoạn thì phải ghi rõ giới hạn.

    Học sinh

    HS ghi kết luận vào vở và đối chiếu với phiếu của mình.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Bốn góc tự hỏi khi đọc sách (khăn trải bàn)

a) Mục tiêu

Vận dụng được bốn góc tự hỏi để tìm chi tiết và cách tổ chức trong phần đã đọc; viết được nhận xét kèm lí giải riêng.

b) Nội dung

Nhóm 4 người trải khăn A3 chia 4 ô tương ứng 4 góc: (1) Nhan đề gắn với nội dung thế nào? (2) Cách mở đầu mời người đọc ra sao? (3) Qua sách đã gặp nhân vật, con người, nơi chốn hoặc tri thức nào? (4) Điều gì còn đọng lại và vì sao mình thích? Mỗi thành viên nhận một góc, tìm ý dựa vào Chuyện con mèo dạy hải âu bay (trích đoạn Lắc-ki) hoặc cuốn sách mình đã đọc. Mỗi ý phải có ít nhất một chi tiết hoặc cách tổ chức từ phần đã đọc. Nếu chưa đọc phần mở đầu, ghi rõ “chưa đọc”.

c) Sản phẩm

Khăn trải bàn nhóm với 4 ô, ví dụ với trích đoạn Lắc-ki:

  • Nhan đề: đặt cạnh hai loài có khả năng khác nhau (mèo và hải âu), từ đó gợi câu hỏi làm sao mèo dạy được hải âu bay.
  • Cách mở đầu: HS ghi rõ nếu chưa đọc phần mở đầu toàn sách; nếu đã đọc, nêu một chi tiết mở đầu và tác dụng mời gọi người đọc.
  • Nhân vật/con người: Gióc-ba (con mèo) và Lắc-ki (hải âu non); nơi chốn/tri thức: việc học bay của loài hải âu.
  • Điều đọng lại: tình cảm chăm sóc, khuyến khích người khác giữ đúng bản chất của mình; lí do thích được nêu bằng một chi tiết cụ thể.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu bốn góc tự hỏi và phát khăn trải bàn A3 cho nhóm. GV nhắc: mỗi ý phải có chi tiết hoặc cách tổ chức từ phần đã đọc, nếu chưa đọc thì ghi “chưa đọc”.

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, phân công mỗi người một góc; ghi tên người phụ trách vào ô tương ứng.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV cho nhóm làm trong 5 phút, sau đó đổi chéo ý kiến 2 phút. GV kiểm tra xem các ý đã có dẫn chứng chưa.

    Học sinh

    Mỗi HS ghi ý của mình vào ô, trích một chi tiết cụ thể. Các thành viên đọc chéo, góp ý và bổ sung.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời một nhóm trình bày nhanh, các nhóm khác nhận xét. GV hỏi: “Chi tiết nào trong trích đoạn cho thấy điều đó?”

    Học sinh

    Dự kiến HS trả lời: “Nhan đề gợi tò mò vì mèo và hải âu là hai loài khác khả năng; Gióc-ba muốn Lắc-ki học bay đúng loài nên em thấy sự thương yêu không cần thay đổi bản chất.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: bốn góc giúp HS tìm được chi tiết và lí giải cho nhận xét; ý nào không có căn cứ thì cần ghi rõ là suy nghĩ riêng hoặc bỏ đi.

    Học sinh

    HS chép lại nội dung chính từ khăn trải bàn vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập · 12 phút

Luyện tập đọc hiểu ngữ liệu và kiểm tra ghi nhớ

a) Mục tiêu

Trả lời đúng các câu hỏi về ngữ liệu; giải thích được lí do chọn đáp án và cách trả lời ngắn bằng lời của mình.

b) Nội dung

HS làm cặp đôi, đọc trích đoạn và trả lời các câu sau:

  1. Cuốn sách được nêu là gì? A. Cây tre Việt Nam; B. Một cuốn không tên; C. Chuyện con mèo dạy hải âu bay.
  2. Tác giả được ghi là ai? A. Lu-i Xe-pun-ve-đa; B. Nguyễn Tuân; C. Thạch Lam.
  3. Giới hạn phiếu mẫu là gì? (Trả lời ngắn bằng lời của em, dựa vào ngữ liệu.)
  4. Gióc-ba muốn Lắc-ki làm gì? A. Giấu mọi khác biệt; B. Học bay đúng loài; C. Thành mèo.
  5. Nhận xét được hỗ trợ bởi gì? A. Màu bìa; B. Giá bán; C. Lời giải thích và mục đích dạy bay.
  6. Trước khi giới thiệu toàn cuốn cần gì? (Trả lời ngắn bằng lời của em.)
    HS có thể kiểm tra đáp án trên trang bài tập tương tác NeoEdu sau khi làm xong.

c) Sản phẩm

Đáp án:

  1. C (Chuyện con mèo dạy hải âu bay).
  2. A (Lu-i Xe-pun-ve-đa).
  3. Gợi ý: Phiếu mẫu chỉ dựa trên trích đoạn Lắc-ki, chưa thể giới thiệu toàn bộ cuốn; có thể diễn đạt tương đương. Điểm: ý đúng theo ngữ liệu (0,75), diễn đạt rõ (0,25).
  4. B (Học bay đúng loài).
  5. C (Lời giải thích và mục đích dạy bay).
  6. Gợi ý: Cần đọc trọn vẹn cuốn sách hợp pháp và ghi rõ nguồn trước khi tự nhận giới thiệu toàn bộ. Điểm: ý đúng (0,75), diễn đạt rõ (0,25).

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu câu hỏi, giao nhiệm vụ: đọc lại trích đoạn, trả lời 6 câu, nếu chọn đáp án phải nêu được căn cứ trong ngữ liệu.

    Học sinh

    HS mở sách hoặc phiếu mẫu, nhận nhiệm vụ làm cặp đôi.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV cho cặp đôi làm trong 6 phút; sau đó HS đổi bài kiểm tra chéo. GV hỗ trợ cặp còn lúng túng ở câu tự luận.

    Học sinh

    HS trả lời, đối chiếu và giải thích cho bạn căn cứ chọn đáp án; ghi câu trả lời ngắn bằng lời của mình.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2–3 cặp đọc câu trả lời tự luận và nêu căn cứ. GV hỏi thêm: “Nếu câu trả lời viết ‘phiếu mẫu giới thiệu hết cuốn’ thì sai ở đâu?”

    Học sinh

    Dự kiến HS trả lời: “Sai vì phiếu chỉ đọc trích đoạn Lắc-ki, chưa đọc cả cuốn nên không được nói là giới thiệu toàn bộ.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt đáp án, nhấn mạnh: mọi câu trả lời phải có căn cứ trong ngữ liệu và không thêm thông tin ngoài bài. GV yêu cầu HS sửa lại câu trả lời còn thiếu.

    Học sinh

    HS sửa đáp án trong vở và ghi lại câu trả lời đúng.

Hoạt động 4: Vận dụng · 8 phút

Lập phiếu giới thiệu cuốn sách em yêu thích

a) Mục tiêu

Lập được phiếu giới thiệu cho một cuốn sách đã đọc, nêu rõ phạm vi đọc và một nhận xét có hai chi tiết hỗ trợ; vận dụng tiêu chí trung thực và ghi nguồn.

b) Nội dung

HS chọn một cuốn sách yêu thích đã đọc (văn học hoặc khoa học), lập phiếu theo mẫu trong Phiếu học tập số 2: tên sách, tác giả, ấn bản/nguồn; phạm vi đã đọc; tóm tắt ngắn; một nhận xét; hai chi tiết hỗ trợ; lí giải; một câu hỏi tiếp. HS hoàn thiện phần chưa xong ở lớp và đổi phiếu cho bạn kiểm tra theo tiêu chí.

c) Sản phẩm

Phiếu giới thiệu cá nhân hoàn chỉnh (một trang), đạt các tiêu chí:

  • Ghi rõ tên sách, tác giả, nguồn và phạm vi đã đọc.
  • Có một nhận xét, kèm hai chi tiết cụ thể và lời giải thích riêng.
  • Tách rõ thông tin văn bản với suy nghĩ cá nhân.
  • Không tự nhận đã đọc phần chưa đọc.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát Phiếu học tập số 2, nêu tiêu chí đánh giá và giao nhiệm vụ hoàn thiện phiếu ở nhà.

    Học sinh

    HS nhận phiếu, chọn sách và ghi nhanh tên sách vào phiếu.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV cho HS viết trong 5 phút; sau đó HS đổi phiếu cho bạn cùng bàn kiểm tra theo 4 tiêu chí.

    Học sinh

    HS viết phiếu, bạn kiểm tra và đánh dấu tiêu chí đạt hoặc chưa đạt.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 HS đọc nhận xét và hai chi tiết hỗ trợ. GV hỏi: “Nhận xét của em dựa vào chi tiết nào? Có phải là suy nghĩ riêng không?”

    Học sinh

    HS trình bày, dự kiến: “Em thích cuốn này vì chi tiết người bạn nhỏ kiên trì tập luyện; đây là cảm nhận riêng của em.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nhận xét chung, chốt: phiếu giới thiệu tốt phải có nguồn rõ, phạm vi đọc rõ, nhận xét có bằng chứng và trung thực về giới hạn. HS hoàn thiện ở nhà.

    Học sinh

    HS ghi nhận xét và cam kết hoàn thiện phiếu theo góp ý.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc phiếu mẫu giới thiệu Chuyện con mèo dạy hải âu bay (trích đoạn Lắc-ki) và trả lời:

  • Các thành phần của phiếu mẫu là gì? (tên sách, tác giả, nguồn, phần đã đọc, tóm tắt, nhận xét, dẫn chứng, giới hạn)
  • Đánh dấu T (thông tin văn bản) hoặc S (suy luận riêng) cho từng câu:
    • Gióc-ba chăm sóc hải âu.
    • Gióc-ba muốn Lắc-ki học bay đúng loài chứ không thành mèo.
    • Thương yêu có thể giúp người khác giữ điều khác mình.
    • Có lời giải thích sau hiểu lầm và mục đích dạy bay.
  • Phiếu mẫu nêu giới hạn gì? Vì sao không được nói là giới thiệu toàn bộ cuốn sách?
  • Em rút ra điều gì khi viết nhận xét về một cuốn sách?

Phiếu học tập số 2

Lập phiếu giới thiệu cho cuốn sách em đã đọc:

  • Tên sách:
  • Tác giả:
  • Ấn bản/nguồn:
  • Phạm vi đã đọc (toàn bộ hay trích đoạn, nêu rõ):
  • Tóm tắt ngắn (2–3 câu):
  • Nhận xét của em (một câu):
  • Chi tiết 1 (trích hoặc tả lại, nêu vị trí trong sách):
  • Chi tiết 2 (trích hoặc tả lại, nêu vị trí trong sách):
  • Lí giải vì sao em nhận xét như vậy:
  • Giới hạn của phiếu (những phần em chưa đọc):
  • Câu hỏi em muốn tiếp tục tìm hiểu:
    Tiêu chí kiểm tra: có nguồn rõ; phạm vi đọc rõ; nhận xét có hai chi tiết; phân biệt thông tin với suy nghĩ riêng; không tự nhận đã đọc phần chưa đọc.

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện Phiếu học tập số 2 cho một cuốn sách yêu thích đã đọc (văn học hoặc khoa học); ghi rõ tên, tác giả, ấn bản và phạm vi đã đọc.
  • Kiểm tra lại phiếu theo bốn tiêu chí: có nguồn rõ, phạm vi đọc rõ, nhận xét kèm hai chi tiết, không tự nhận đã đọc phần chưa đọc.
  • Đọc thêm một đoạn trong cuốn sách em chọn và ghi lại một chi tiết giúp em hiểu nhan đề hoặc cách mở đầu của sách.
  • Chuẩn bị 2–3 phút trình bày phiếu giới thiệu trước lớp trong tiết sau.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.