Giáo án Bài 7. Tìm kiếm thông tin trên Internet

Nhận biết vai trò của từ khóa trong việc tìm đúng thông tin và xác định nhiệm vụ của tiết luyện tập.

HS xem tình huống: cần biết giờ mở cửa Bảo tàng A. GV nêu câu hỏi: Trong các từ khóa “mọi chuyện”, “địa chỉ nhà của bạn”, “ảnh đẹp” và “giờ mở cửa Bảo tàng A”, từ khóa nào phù hợp nhất và vì sao?

HS chọn được từ khóa “giờ mở cửa Bảo tàng A” vì từ khóa này nêu rõ đối tượng (Bảo tàng A) và thông tin cần tìm (giờ mở cửa). Kiến thức ban đầu: từ khóa nên nêu rõ chủ đề, nơi chốn và điều kiện cần tìm; không cần nhập một câu dài; không đưa số điện thoại hay địa chỉ nhà vào từ khóa.

Hệ thống hoá cách xây dựng từ khóa cụ thể, đúng chủ đề và điều kiện cần tìm.

GV chiếu bốn từ khóa để tìm hướng dẫn phân loại giấy tái chế: (1) giấy; (2) phân loại giấy; (3) paper recycling clean dry; (4) phân loại giấy tái chế sạch khô. HS thảo luận theo cặp: từ khóa nào nêu rõ chủ đề, nơi chốn và điều kiện cần tìm? Từ khóa mẫu của bài: “paper recycling clean dry” hoặc “phân loại giấy tái chế sạch khô”.

Từ khóa phù hợp nhất là (3) hoặc (4) vì nêu đủ chủ đề (giấy tái chế) và điều kiện (sạch, khô). Từ khóa (1) quá chung, còn (2) thiếu điều kiện. Kết luận: nên chọn từ khóa ngắn gọn, có chủ đề và điều kiện cần tìm; có thể dùng tiếng Việt hoặc tiếng Anh; không cần viết thành câu dài.

Hệ thống hoá các bước đánh giá một nguồn: mở trang, xác định tác giả, thời điểm và mục đích.

HS mở một kết quả đứng đầu từ từ khóa đã chọn, đọc trang đầy đủ và điền Phiếu học tập số 1 (đánh giá một nguồn). GV nêu câu hỏi: Đoạn trích hiển thị trên trang kết quả có đủ để kết luận không? Vì sao phải xác định tác giả và ngày cập nhật? Trang quảng cáo có tự động là nguồn tốt nhất không?

Kiến thức HS rút ra: (1) Đoạn trích có thể thiếu ngữ cảnh hoặc đã cũ, nên phải mở nguồn để đọc. (2) Tác tên tổ chức hoặc người chịu trách nhiệm giúp đánh giá độ tin cậy. (3) Ngày cập nhật giúp biết thông tin có còn đúng không, ví dụ lịch mở cửa có thể thay đổi theo thời gian. (4) Quảng cáo không tự động là nguồn tốt nhất; cần xem mục đích của trang. (5) Thứ hạng đứng đầu không thay thế việc đánh giá nguồn.

Củng cố cách chọn từ khóa, đọc nguồn và đánh giá kết quả tìm kiếm qua các câu hỏi nhanh.

HS làm nhanh các câu 1–6 (bài tập của bài học). Đề:

1. Từ khóa nào phù hợp tìm giờ mở cửa Bảo tàng A? A. giờ mở cửa Bảo tàng A; B. mọi chuyện; C. địa chỉ nhà của bạn; D. ảnh đẹp.
2. Sau khi thấy một đoạn trích nên làm gì? A. Kết luận ngay; B. Mở nguồn và đọc ngữ cảnh; C. Sao chép không ghi nguồn; D. Chọn vì đứng đầu.
3. Kết quả đứng đầu luôn đúng nhất. Đúng hay sai?
4. Ngày cập nhật có quan trọng với lịch mở cửa không? Đúng hay sai?
5. Ghép đúng khái niệm và tác dụng: Từ khóa; Nguồn gốc; Ngày cập nhật với các tác dụng: Mô tả nhu cầu tìm; Đơn vị hoặc người chịu trách nhiệm; Giúp đánh giá tính kịp thời.
6. Sắp xếp các bước theo quan hệ trước–sau khi tìm hướng dẫn phân loại giấy tái chế và lập bảng hai nguồn.

Đáp án: 1–A (nêu rõ thông tin và đối tượng cần tìm). 2–B (đoạn trích có thể thiếu ngữ cảnh hoặc cũ). 3–Sai (thứ hạng không thay thế đánh giá nguồn). 4–Đúng (lịch có thể thay đổi theo thời gian). 5–Từ khóa: Mô tả nhu cầu tìm; Nguồn gốc: Đơn vị hoặc người chịu trách nhiệm; Ngày cập nhật: Giúp đánh giá tính kịp thời. 6–Chọn từ khóa, mở hai nguồn có đơn vị chịu trách nhiệm, ghi tiêu đề, URL, ngày đọc và hướng dẫn liên quan, cuối cùng đối chiếu để viết kết luận và nêu điều chưa rõ.

Lập được bảng đối chiếu hai nguồn và nêu kết luận có căn cứ, có giới hạn áp dụng.

HS hoàn thành Phiếu học tập số 2 (đối chiếu hai nguồn) với hai nguồn mẫu: EPA (https://www.epa.gov/recycle/frequent-questions-recycling) và Recycle Now (https://www.recyclenow.com/recycle-an-item/paper). Nhiệm vụ 7: Tìm cách phân loại giấy tái chế ở trường; lập bảng hai nguồn và kết luận có căn cứ. Nhiệm vụ 8: Hai nguồn đưa hướng dẫn khác nhau về hộp giấy dính thức ăn; em viết kết luận ra sao?

Bảng đối chiếu mẫu (ngày đọc 03/11/2026): Dòng 1: EPA, Frequent Questions on Recycling, https://www.epa.gov/recycle/frequent-questions-recycling; hướng dẫn: giấy cần sạch, khô; cần kiểm tra đơn vị thu gom địa phương; giới hạn: hướng dẫn nước ngoài, không phải quy định bắt buộc tại trường Việt Nam. Dòng 2: Recycle Now, Paper, https://www.recyclenow.com/recycle-an-item/paper; hướng dẫn: chấp nhận nhiều loại giấy sạch, giấy dính thức ăn, dầu mỡ không thuộc nhóm nêu; giới hạn: cần kiểm tra nơi nhận cụ thể. Kết luận: cả hai nhấn mạnh giấy sạch; tách giấy sạch khô khỏi giấy dính thức ăn và hỏi đơn vị nhận của trường trước khi chốt danh mục; không suy rằng mọi giấy đều tái chế được ở mọi nơi. Thang điểm (1 điểm): từ khóa 0,2; hai nguồn ghi thật 0,3; đối chiếu 0,3; giới hạn kết luận 0,2. Nhiệm vụ 8 (gợi ý): ghi rõ khác biệt về phạm vi áp dụng; kiểm tra quy định của đơn vị thu gom tại trường; không khẳng định mọi hộp giấy dính thức ăn đều tái chế được.

Vận dụng kết quả đối chiếu nguồn vào tình huống thực tế ở trường và nêu việc cần kiểm tra trước khi thực hiện.

Theo nhóm 4 HS, mỗi nhóm viết kế hoạch 3–4 dòng: (1) loại giấy đưa vào thùng giấy sạch khô; (2) loại giấy cần tách riêng; (3) câu hỏi cần hỏi đơn vị thu gom của trường; (4) nguồn đã dùng và ngày đọc. Nhóm trình bày trên bảng phụ. GV nhấn mạnh: đây là kế hoạch đề xuất, chưa phải kết quả thu gom thực tế.

Kế hoạch nhóm gồm: thùng giấy sạch khô nhận giấy sạch, khô theo hướng dẫn đã đối chiếu; giấy dính thức ăn, dầu mỡ được tách riêng; câu hỏi cần hỏi đơn vị nhận của trường về danh mục giấy được nhận và cách đóng gói; ghi nguồn gồm tiêu đề, URL và ngày đọc. Nhóm nêu rõ giới hạn: danh mục chỉ được chốt sau khi có xác nhận của đơn vị nhận.