NeoEdu
Giáo án Tin học 6
Tin họcLớp 6Phần 5. Chủ đề 5. Ứng dụng tin học

Giáo án Bài 13. Thực hành: Tìm kiếm và thay thế

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 5512/BGDĐT-GDTrH · 1 tiết (45 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Mục tiêu

1. Kiến thức

  • Nêu được chức năng của lệnh Tìm kiếm (Find) và lệnh Thay thế (Replace) trong phần mềm soạn thảo văn bản.
  • Giải thích được vì sao phải xem ngữ cảnh trước khi chọn Thay thế tất cả và vai trò của tùy chọn phân biệt hoa/thường, tùy chọn nguyên từ.
  • Vận dụng được quy trình bốn bước: lưu bản sao, tìm chuỗi và kiểm tra vị trí, thay thế, đọc lại và lưu bản đã sửa để thay đổi chính xác một chuỗi trong văn bản.

2. Năng lực

a) Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đọc kết quả tìm kiếm, tự kiểm tra lại văn bản sau khi thay thế và tự đối chiếu với đáp án gợi ý.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc theo cặp, trình bày và nhận xét cách thao tác của bạn bằng ngôn ngữ tin học chính xác.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS đặt điều kiện tìm kiếm phù hợp để thay đổi đúng từ “An” mà không ảnh hưởng đến “an tâm”.

b) Năng lực đặc thù

  • Sử dụng và quản lí các phương tiện công nghệ thông tin và truyền thông: thao tác đúng lệnh Tìm kiếm, Thay thế, Lưu bản sao và mở lại tệp đã lưu.
  • Ứng xử phù hợp trong môi trường số: luôn giữ bản gốc trước khi thay hàng loạt, chỉ thao tác trên dữ liệu giả định hoặc đã được cho phép.
  • Giải quyết vấn đề với sự hỗ trợ của công nghệ thông tin và truyền thông: chọn đúng tùy chọn (phân biệt hoa/thường, nguyên từ) để xử lí yêu cầu thay thế có điều kiện.
  • Ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong học và tự học: tự luyện tập bằng bài tương tác trên trang NeoEdu và kiểm tra kết quả của mình.
  • Hợp tác trong môi trường số: chia sẻ tệp sản phẩm đã đặt tên rõ nghĩa và kiểm tra chéo kết quả của nhau.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: HS thực hiện đủ các bước thao tác, đọc lại từng vị trí đã thay và hoàn thành đủ bài tập thực hành.
  • Trách nhiệm: HS giữ nguyên tệp gốc, đặt tên tệp sản phẩm rõ nghĩa và không sửa dữ liệu của bạn khi chưa được phép.
  • Trung thực: HS báo đúng kết quả thực tế trên máy, không ghi kết quả khi chưa kiểm tra lại văn bản.

II. Thiết bị dạy học và học liệu

1. Giáo viên

  • Máy tính kết nối máy chiếu, cài phần mềm soạn thảo văn bản có lệnh Tìm kiếm, Thay thế, Hoàn tác.
  • Tệp mẫu chứa nội dung “Lop 6A làm sổ. Lop 6B đọc sổ.” và tệp “An an tâm” dùng cho bài tập 9.
  • Phiếu học tập số 1 (in hoặc chiếu lên màn hình).
  • Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/6/informatics/bai-13-thuc-hanh-tim-kiem-va-thay-the.

2. Học sinh

  • Máy tính có phần mềm soạn thảo văn bản, tệp mẫu do GV cung cấp.
  • Vở ghi, bút; phiếu học tập số 1 (nếu in).

III. Tiến trình dạy học

Hoạt động 1: Mở đầu · 5 phút

Kể chuyện chỉnh sửa văn bản

a) Mục tiêu

Huy động kinh nghiệm của HS về việc sửa một từ bị viết sai trong văn bản và nêu được nhu cầu cần công cụ tìm và thay thế tự động.

b) Nội dung

GV đưa ra tình huống: trong một bài viết có hàng chục chỗ cần đổi “Lop” thành “Lớp”. HS sẽ đoán cách làm thủ công và nêu những khó khăn có thể gặp (bỏ sót, sửa nhầm).

c) Sản phẩm

Danh sách 2 đến 3 cách làm và khó khăn của cách làm thủ công; HS nêu được câu dẫn vào bài: cần lệnh Tìm kiếm để xác định vị trí và lệnh Thay thế để đổi chuỗi.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu tình huống và hỏi: “Nếu văn bản có 30 chỗ viết ‘Lop’ cần đổi thành ‘Lớp’, em sẽ làm thế nào? Có khó khăn gì?”

    Học sinh

    HS suy nghĩ cá nhân trong 1 phút, ghi ý kiến vào vở nháp.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV mời 2 HS hoặc 2 cặp chia sẻ ngắn gọn, đồng thời ghi tóm tắt lên bảng.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Em sẽ tìm từng chỗ rồi gõ lại” (dễ bỏ sót); “Em sợ đổi nhầm từ khác có chữ Lop” (cần kiểm tra ngữ cảnh).

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV hỏi: “Có cách nào vừa tìm đúng vị trí, vừa đổi tự động không?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Dùng lệnh Tìm kiếm và Thay thế của phần mềm.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nêu mục tiêu tiết học: hôm nay thực hành tìm kiếm và thay thế đúng cách, an toàn. GV ghi tiêu đề bài lên bảng.

    Học sinh

    HS ghi tên bài và mục tiêu vào vở.

Hoạt động 2.1: Hình thành kiến thức mới · 10 phút

Phân biệt tìm kiếm và thay thế

a) Mục tiêu

Nêu được chức năng của lệnh Tìm kiếm và lệnh Thay thế; giải thích được vì sao phải xem ngữ cảnh trước khi Thay thế tất cả.

b) Nội dung

HS làm việc theo cặp với Phiếu học tập số 1, quan sát ví dụ trên máy chiếu: tìm chuỗi “Lop” trong văn bản mẫu. Các câu hỏi: (1) Lệnh Tìm kiếm cho biết điều gì? (2) Lệnh Thay thế làm gì khác? (3) Nếu văn bản có “Lopez” thì Thay thế tất cả sẽ đổi chuỗi nào? Vì sao cần tùy chọn nguyên từ? (4) Tùy chọn phân biệt hoa/thường có tác dụng gì?

c) Sản phẩm

Kết quả trên Phiếu học tập số 1: (1) Tìm kiếm chỉ xác định các vị trí khớp chuỗi, không sửa nội dung. (2) Thay thế đổi chuỗi tìm được sang chuỗi mới. (3) Thay thế tất cả sẽ đổi cả phần “Lop” trong “Lopez”; tùy chọn nguyên từ giúp chỉ khớp đúng từ “Lop”. (4) Phân biệt hoa/thường giúp không khớp “lop” với “Lop” khi cần loại trừ. Kết luận: luôn kiểm tra ngữ cảnh trước khi Thay thế tất cả.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV phát Phiếu học tập số 1, yêu cầu cặp đôi đọc văn bản mẫu và trả lời 4 câu hỏi trong 5 phút.

    Học sinh

    HS mở tệp mẫu, đọc nội dung và phân công: một bạn thao tác, một bạn ghi kết quả.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp, nhắc HS đặt con trỏ ở đầu văn bản trước khi tìm và chỉ thay thế sau khi đã đọc kết quả.

    Học sinh

    HS dùng lệnh Tìm kiếm với chuỗi “Lop”, quan sát số vị trí khớp và trả lời các câu hỏi trên phiếu.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 cặp trình bày câu trả lời câu 2 và câu 3, các cặp còn lại nhận xét.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Tìm chỉ tô sáng các chỗ khớp, Thay thế mới đổi chữ.” “Với ‘Lopez’, Thay thế tất cả sẽ đổi thành ‘Lớpez’, nên cần tùy chọn nguyên từ.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: Tìm kiếm xác định vị trí; Thay thế đổi chuỗi. Cùng một dãy chữ có thể nằm trong từ khác nên phải xem ngữ cảnh, dùng tùy chọn phân biệt hoa/thường và nguyên từ khi cần.

    Học sinh

    HS ghi kết luận vào vở.

Hoạt động 2.2: Hình thành kiến thức mới · 13 phút

Quy trình thay thế an toàn và tự kiểm tra

a) Mục tiêu

Vận dụng được quy trình bốn bước: lưu bản sao, tìm và kiểm tra vị trí, thay thế, đọc lại và lưu bản đã sửa.

b) Nội dung

HS thực hành theo dữ liệu mẫu “Lop 6A làm sổ. Lop 6B đọc sổ.”: thay chính xác cả hai “Lop” bằng “Lớp”, giữ nguyên các phần khác. Các bước: (1) Lưu bản sao văn bản ban đầu; (2) Tìm chuỗi “Lop” và kiểm tra hai vị trí; (3) Nhập “Lớp” vào ô thay thế rồi thực hiện thay; (4) Đọc lại và lưu bản đã sửa với tên rõ nghĩa. GV yêu cầu HS đối chiếu với bài giảng trên trang NeoEdu.

c) Sản phẩm

Tệp sản phẩm “Lop_6A_6B_da_sua” có nội dung “Lớp 6A làm sổ. Lớp 6B đọc sổ.”, có hai lần thay; phần “sổ” không đổi. Bản gốc được giữ nguyên dưới tên khác. HS nêu được: nếu dùng tùy chọn nguyên từ thì “Lop” ở đây vẫn khớp đúng hai vị trí.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV chiếu 4 bước lên màn hình và nêu yêu cầu: làm theo đúng thứ tự, không bỏ bước lưu bản sao. GV nhắc HS mở bài tương tác trên NeoEdu nếu cần xem lại ví dụ.

    Học sinh

    HS đọc 4 bước và chuẩn bị tệp mẫu.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV quan sát, hỏi nhanh: “Bản gốc đã được lưu chưa?”, “Hai vị trí Lop đã được kiểm tra chưa?” Hướng dẫn HS đang lúng túng.

    Học sinh

    HS thực hiện từng bước, sau khi thay xong đọc lại toàn bộ văn bản, rồi lưu bản đã sửa với tên rõ nghĩa.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 HS trình bày nội dung văn bản sau khi sửa và cách đặt tên tệp; GV yêu cầu một HS mở lại tệp đã lưu để kiểm tra.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Văn bản là ‘Lớp 6A làm sổ. Lớp 6B đọc sổ.’, em lưu bản sao trước là ‘Lop_6A_6B_goc’ và bản sửa là ‘Lop_6A_6B_da_sua’.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nhấn mạnh: luôn lưu bản sao trước khi thay hàng loạt; đọc lại và mở lại tệp để kiểm tra. GV nhận xét chung về thao tác của lớp.

    Học sinh

    HS ghi quy trình 4 bước vào vở và đánh dấu bước mình hay quên.

Hoạt động 3: Luyện tập · 12 phút

Làm bài tập tương tác và tự kiểm tra

a) Mục tiêu

Củng cố kiến thức về tìm kiếm, thay thế và điều kiện áp dụng qua các câu hỏi và tình huống thực hành.

b) Nội dung

HS làm các câu hỏi sau, có thể dùng bài tương tác trên NeoEdu:

  1. Thay chuỗi “Lop” bằng “Lớp” trong văn bản mẫu, giữ nguyên các phần khác.
  2. Tìm kiếm khác thay thế ở điểm nào? A. Tìm chỉ xác định vị trí, thay có sửa nội dung; B. Tìm luôn xóa tệp; C. Thay chỉ đổi màu màn hình; D. Hai thao tác luôn giống nhau.
  3. Trước khi thay tất cả nên làm gì? A. Xóa bản gốc; B. Kiểm tra phạm vi và ngữ cảnh; C. Tắt mọi tùy chọn mà không đọc; D. Gửi mật khẩu.
  4. Trong dữ liệu đã cho có hai chuỗi “Lop”. Đúng hay sai?
  5. Thay “an” bằng “An” luôn an toàn với mọi từ tiếng Việt. Đúng hay sai?
  6. Ghép khái niệm: Find, Replace, Undo với tác dụng tương ứng.
  7. Sắp xếp các bước của nhiệm vụ thay “Lop” bằng “Lớp” theo thứ tự trước–sau.
  8. Thực hiện thay chính xác hai “Lop” bằng “Lớp”, mô tả đủ thao tác và kết quả.
  9. Văn bản có “An an tâm”. Chỉ muốn đổi tên An thành Bình. Em đặt điều kiện gì?

c) Sản phẩm

Đáp án: 1. “Lớp 6A làm sổ. Lớp 6B đọc sổ.”
2. A (Lệnh tìm không tự sửa chuỗi trong văn bản).
3. B (Ngữ cảnh tránh đổi nhầm một phần từ).
4. Đúng (mỗi câu bắt đầu bằng một “Lop”).
5. Sai (có thể đổi một phần trong từ khác; cần tùy chọn và ngữ cảnh).
6. Find: tìm vị trí chuỗi; Replace: đổi chuỗi tìm bằng chuỗi mới; Undo: hoàn tác thao tác vừa thực hiện.
7. Lưu bản sao văn bản ban đầu → Tìm chuỗi Lop và kiểm tra hai vị trí → Nhập chuỗi thay Lớp rồi thực hiện thay → Đọc lại và lưu bản đã sửa.
8. Thang điểm 1: bản sao 0,2; tìm hai vị trí 0,2; thay đúng 0,4; rà soát 0,2.
9. Điều kiện: bật phân biệt hoa/thường và tìm nguyên từ “An”; kiểm tra rồi thay tên đầu thành “Bình”, giữ “an tâm”. Kết quả: “Bình an tâm”. Thang điểm: điều kiện 0,4; kết quả 0,4; kiểm tra 0,2.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV nêu 9 câu hỏi, yêu cầu làm câu 1 và câu 8 trên máy, các câu còn lại làm trên phiếu hoặc bài tương tác. Thời gian 7 phút.

    Học sinh

    HS đọc đề, xác định câu làm trên máy và câu làm trên giấy.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV theo dõi, đặc biệt chú ý câu 9 để HS nhận ra cần tùy chọn nguyên từ và phân biệt hoa/thường.

    Học sinh

    HS làm bài; những HS xong sớm đổi tệp với bạn để kiểm tra chéo kết quả thay thế.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV đọc đáp án từng câu, mời HS nêu kết quả câu 9 và lí do chọn điều kiện.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến câu 9: “Em bật phân biệt hoa/thường, bật nguyên từ An, rồi thay thành Bình; kết quả là ‘Bình an tâm’.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV chốt: thay thế chỉ an toàn khi đã xác định đúng phạm vi, tùy chọn và ngữ cảnh. GV nhận xét mức độ hoàn thành của lớp.

    Học sinh

    HS đối chiếu và sửa lỗi sai trong bài làm của mình.

Hoạt động 4: Vận dụng · 5 phút

Thực hành với văn bản của em

a) Mục tiêu

Vận dụng quy trình tìm kiếm và thay thế với một văn bản giả định có nguy cơ đổi nhầm, từ đó tạo được sản phẩm và giải thích kết quả.

b) Nội dung

HS tự tạo một đoạn văn ngắn (2 đến 3 câu) có một chuỗi cần thay đổi và một chuỗi dễ bị đổi nhầm, ví dụ đổi “hoc” thành “học” nhưng không đổi các từ có chứa chuỗi đó. HS lưu bản sao, thực hiện thay thế có điều kiện, đọc lại và lưu sản phẩm. Phần còn lại có thể làm ở nhà.

c) Sản phẩm

Tệp sản phẩm đã sửa có tên rõ nghĩa, kèm 2 đến 3 câu giải thích: điều kiện tìm kiếm đã dùng, số vị trí được thay và lí do không đổi các từ khác.

d) Tổ chức thực hiện

  1. Giáo viên

    Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ

    GV giao nhiệm vụ, nhắc HS chỉ dùng dữ liệu tự tạo, không dùng văn bản thật của người khác.

    Học sinh

    HS tạo đoạn văn giả định và ghi điều kiện tìm kiếm dự định dùng.

  2. Giáo viên

    Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ

    GV đi quanh lớp kiểm tra việc lưu bản sao trước khi thay.

    Học sinh

    HS thực hiện thay thế, đọc lại và lưu sản phẩm.

  3. Giáo viên

    Bước 3: Báo cáo, thảo luận

    GV mời 2 HS đọc sản phẩm và giải thích điều kiện đã chọn.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Em bật nguyên từ để không đổi các từ có chứa ‘hoc’ như ‘học sinh’ hoặc ‘hocsinh’; kết quả là 2 vị trí được thay.”

  4. Giáo viên

    Bước 4: Kết luận, nhận định

    GV nhấn mạnh: đặt điều kiện đúng và kiểm tra lại là bước quyết định kết quả thay thế.

    Học sinh

    HS ghi nhớ Ghi nhớ của bài: Tìm kiếm xác định những vị trí khớp một chuỗi; thay thế đổi chuỗi đó sang chuỗi mới.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Văn bản mẫu: “Lop 6A làm sổ. Lop 6B đọc sổ.”
Câu 1. Lệnh Tìm kiếm (Find) cho biết điều gì? Số vị trí khớp chuỗi “Lop” là bao nhiêu?
Câu 2. Lệnh Thay thế (Replace) khác lệnh Tìm kiếm ở điểm nào?
Câu 3. Nếu văn bản có chữ “Lopez”, Thay thế tất cả với chuỗi “Lop” sẽ đổi chuỗi nào? Tùy chọn nguyên từ giúp điều gì?
Câu 4. Tùy chọn phân biệt hoa/thường có tác dụng gì? Cho ví dụ.
Câu 5. Vì sao cần lưu bản sao trước khi thay hàng loạt?

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện bài tập thực hành (mục Vận dụng) với một văn bản giả định khác: tạo đoạn văn có chuỗi dễ bị đổi nhầm, thực hiện tìm kiếm và thay thế có điều kiện, lưu bản sao và bản đã sửa với tên rõ nghĩa.
  • Ôn lại quy trình bốn bước: lưu bản sao, tìm và kiểm tra vị trí, thay thế, đọc lại và lưu bản đã sửa; ghi vào vở lí do cần tùy chọn nguyên từ và phân biệt hoa/thường.
  • Luyện thêm các bài tương tác trên trang neoedu.vn/learn/6/informatics/bai-13-thuc-hanh-tim-kiem-va-thay-the và ghi lại số câu đúng để báo cáo trong tiết học sau.
  • Chỉ thực hành trên dữ liệu giả định hoặc tệp đã được cho phép; luôn giữ bản gốc trước khi thay đổi.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.