Giáo án Bài 8. Khu rừng của Mát

Kết nối trải nghiệm của HS với chủ đề mất mát và nghị lực; tạo tâm thế vào bài Khu rừng của Mát.

GV nêu câu hỏi gợi mở: Khi gặp chuyện buồn hoặc khó khăn, em thường làm gì? Ai đã động viên em? HS trả lời nhanh theo cặp trong khoảng 1 phút, sau đó 2–3 HS chia sẻ trước lớp.

Vài ý kiến của HS về cách đối mặt khó khăn và vai trò của lời động viên; HS sẵn sàng vào bài đọc.

HS nêu được nội dung chính, các biến cố và chi tiết tiêu biểu; giải thích được thông điệp của văn bản; hiểu nghĩa từ khôi phục.

Đọc thành tiếng văn bản (GV đọc mẫu hoặc chiếu bài đọc trên NeoEdu, HS đọc nối tiếp, chú ý tên riêng và chỗ dừng khi kết thúc ý). Hoạt động khăn trải bàn theo nhóm 4: mỗi thành viên nhận một phần của Phiếu học tập số 1 (biến cố, cảm xúc của Mát, lời động viên của bà lão, cách Mát tận dụng phần còn lại), ghi ý vào ô của mình rồi thống nhất ở ô trung tâm thông điệp. Từ cần hiểu: khôi phục.

Phiếu học tập số 1 hoàn thành, gồm các ý: biến cố là vụ cháy; Mát đau buồn, gần như bỏ cuộc; bà lão động viên anh nhận ra mình còn trẻ; Mát tận dụng phần còn lại để có vốn khôi phục rừng; thông điệp: Không đầu hàng mất mát; nghị lực cần được chuyển thành hành động sáng tạo.

HS nhận ra bố cục bài văn tả người và cách chọn chi tiết bộc lộ tính cách của người được tả.

HS đọc bài mẫu nguyên bản Bác Tư. HS làm việc theo cặp, dùng Phiếu học tập số 2 để tìm: mở bài giới thiệu quan hệ; thân bài tả ngoại hình nổi bật và việc làm, lời nói; kết bài nêu tình cảm; chi tiết nào bộc lộ phẩm chất (kiên nhẫn, nhẹ nhàng, yêu cây).

Phiếu học tập số 2 hoàn thành: nhận ra ba phần của bài văn; liệt kê ít nhất ba chi tiết bộc lộ phẩm chất của bác Tư; nêu được vì sao không nên chế giễu ngoại hình người được tả.

HS nhận biết các bước nói và nghe khi có ý kiến khác nhau: nghe trọn ý, nhắc lại, hỏi để làm rõ, nêu lí do lịch sự.

GV đọc bài nói mẫu về việc chọn việc làm cho lớp. HS nghe, ghi hai từ khóa và một câu hỏi làm rõ. GV hướng dẫn cụm từ lịch sự: “Mình hiểu ý bạn, nhưng mình nghĩ… vì…”.

Hai từ khóa, một câu hỏi làm rõ của mỗi HS; danh sách ba bước nói và nghe khi có ý kiến khác biệt.

HS vận dụng kiến thức đọc hiểu để làm bài tập: nhận biết biến cố, thông điệp, nghĩa của từ khôi phục và chọn chi tiết giải thích thông điệp.

Bài tập 2, 3, 4, 5, 6 (đề và đáp án như sau). Bài tập 2: nối từ với nghĩa: khôi phục là làm cho trở lại trạng thái tốt như trước; cảm hóa là làm người khác thay đổi theo hướng tốt bằng tình cảm, điều thiện; a-kay là cách gọi con trong tiếng Tà-ôi ở bài thơ. Bài tập 3: Biến cố nào phá hủy trang trại? Đáp án: vụ cháy. Bài tập 4: Thông điệp nào sát nhất? Đáp án A: Không đầu hàng mất mát; nghị lực cần được chuyển thành hành động sáng tạo. Bài tập 5: chọn một chi tiết và giải thích bằng 2–3 câu. Bài tập 6: điền từ đúng vào chỗ trống {{1}}: khôi phục.

Bài làm cá nhân đúng: nối đúng ba từ; biến cố là vụ cháy; chọn đáp án A; chi tiết tiêu biểu: Sau khi ông mất, Mát hứa giữ gìn cơ nghiệp nhưng một vụ cháy làm cây cối bị hủy hoại; từ điền đúng là khôi phục.

HS viết bài văn tả một người em quý đang làm việc, chọn chi tiết bộc lộ phẩm chất, sắp xếp đủ ba phần và tự sửa bài theo thứ tự nội dung trước, từ và dấu câu sau.

Đề: Tả một người em quý trong lúc người đó làm việc, lựa chọn chi tiết bộc lộ phẩm chất. HS tìm ý (chọn một người, một việc đang làm, ba chi tiết), lập dàn ý theo Phiếu học tập số 2, viết bản hoàn chỉnh, sau đó đọc thành tiếng để phát hiện câu quá dài, ý lặp và chỗ thiếu liên kết. Bài tập 7: dùng từ khôi phục trong một câu mới đúng nghĩa, khác câu trong đoạn đọc.

Bài văn tả người hoàn chỉnh (mở bài giới thiệu quan hệ; thân bài tả diện mạo, việc làm, lời nói; kết bài nêu tình cảm) có ít nhất ba chi tiết bộc lộ phẩm chất; một câu dùng từ khôi phục đúng nghĩa (ví dụ: Nhờ sự chăm sóc của bác, khu vườn đã dần khôi phục vẻ tươi tốt như trước). Tiêu chí chấm: đúng mục đích và bước hoạt động; chi tiết có căn cứ; bố cục và liên kết; từ, câu, chính tả.

HS trình bày ý kiến riêng trong 1–2 phút có ba ý rõ ràng, lắng nghe và hỏi đáp lịch sự khi có ý kiến khác biệt.

Mỗi HS chuẩn bị ba ý: điều muốn đề xuất (ví dụ: việc làm cho lớp trong tuần), chi tiết hoặc lí do, lời kết. Nói 1–2 phút, nhìn người nghe, không đọc bản viết. Đổi vai theo cặp: người nghe ghi hai từ khóa, nhắc lại một ý và hỏi một câu để làm rõ; nếu khác ý, dùng “Mình hiểu ý bạn, nhưng mình nghĩ… vì…”. Nhận xét bằng một điểm rõ và một điều nên bổ sung.

Bài nói riêng 1–2 phút có đủ ba ý; người nghe ghi được hai từ khóa, nhắc lại đúng một ý của bạn và đặt một câu hỏi làm rõ; ít nhất một cặp nêu được ý kiến khác biệt và giữ được thái độ lịch sự.