NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 5
Tiếng ViệtLớp 5Chủ điểm 7. Vẻ đẹp cuộc sống

Giáo án Bài 4. Hộp quà màu thiên thanh

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung chính và thông điệp của bài đọc Hộp quà màu thiên thanh, lấy được chi tiết tiêu biểu làm bằng chứng.
  • Giải thích được nghĩa của từ thiên thanh và đặt được một câu mới dùng đúng nghĩa từ này.
  • Lập được dàn ý bài văn tả người gồm mở bài, thân bài, kết bài, mỗi ý lớn có 2–3 chi tiết theo thứ tự.
  • Trình bày được ba ý của bài nói về nét đẹp học đường trong 1–2 phút và nhắc lại được ý chính của bạn khi nghe.
  • Năng lực ngôn ngữ (đọc, viết, nói và nghe): đọc hiểu nội dung và thông điệp bài đọc; lập dàn ý bài văn tả người; nói và nghe có phản hồi về nét đẹp học đường.
  • Năng lực văn học: nhận ra chi tiết bộc lộ tính cách, phẩm chất của nhân vật (Tân, bác Tư) và cảm nhận được vẻ đẹp của tình thầy trò, của lòng biết ơn.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: tự đọc, tự ghi từ khóa và tự kiểm tra lại dàn ý, bài nói của mình theo tiêu chí GV nêu.
  • Giao tiếp và hợp tác: làm việc nhóm 4 khi hoàn thành phiếu, đổi vai hỏi đáp với bạn và nhận xét lịch sự.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: chọn chi tiết tiêu biểu để tả người và đưa ra cách nói, cách viết phù hợp với tình huống của mình.

3. Phẩm chất

  • Nhân ái: biết trân trọng sự quan tâm, khuyến khích của thầy cô và tôn trọng người được tả, không chế giễu ngoại hình.
  • Trách nhiệm: hoàn thành phiếu học tập, dàn ý và bài nói đúng thời gian, đúng yêu cầu.
  • Trung thực: nêu nhận xét dựa trên chi tiết có trong bài, không thêm sự việc chưa được kể.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Máy chiếu hoặc bảng phụ ghi đoạn tóm tắt bài đọc, từ thiên thanh, bài văn mẫu Bác Tư và bài nói mẫu.
  • Phiếu học tập số 1 và số 2 (in cho mỗi nhóm 4 HS).
  • Tranh minh họa chiếc hộp màu xanh sáng (thiên thanh) và khung dàn ý ba phần để treo bảng.
  • Học liệu số NeoEdu: bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/5/vietnamese/tap-2-bai-4-hop-qua-mau-thien-thanh (dùng ở hoạt động luyện tập).

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 5, tập 2, vở ghi, bút chì, bút mực.
  • Giấy A4 hoặc giấy khổ lớn để làm khăn trải bàn dàn ý nhóm.
  • Bút dạ, băng dính nhỏ để dán thẻ từ khóa khi trình bày.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Khởi động: Lời cảm ơn gửi thầy cô

Mục tiêu

Kích hoạt trải nghiệm của HS về sự quan tâm, khuyến khích của thầy cô và tạo tâm thế vào bài đọc.

Nội dung

GV nêu câu hỏi gợi mở, HS trả lời nhanh theo cặp đôi, sau đó vài HS chia sẻ trước lớp.

Sản phẩm dự kiến

Từ 2 đến 3 câu chia sẻ của HS về một lần được thầy cô động viên khi mắc lỗi hoặc gặp khó khăn.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV hỏi: “Các em đã bao giờ được thầy cô nhắc nhở nhẹ nhàng thay vì la mắng chưa? Lúc đó em cảm thấy thế nào?”

    Học sinh

    HS suy nghĩ 30 giây, trao đổi cặp đôi. Dự kiến: “Em từng quên làm bài, cô nhắc nhở nhẹ nhàng nên em cố gắng hơn.”

  2. Giáo viên

    GV mời 2–3 cặp chia sẻ và khéo léo nối các ý với đề tài bài đọc: sự quan tâm của thầy cô có thể thay đổi cách học trò cố gắng.

    Học sinh

    Đại diện cặp chia sẻ trước lớp, lắng nghe và nhận xét bạn bằng một câu ngắn.

  3. Giáo viên

    GV dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta đọc câu chuyện về một bạn học sinh viết thư tặng cô giáo. Hãy xem bạn ấy đã nhớ điều gì.”

    Học sinh

    HS ghi tên bài Hộp quà màu thiên thanh vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc hiểu nội dung và thông điệp bài đọc

Mục tiêu

Hiểu nội dung, chi tiết và thông điệp của bài Hộp quà màu thiên thanh; nêu được nghĩa của từ thiên thanh.

Nội dung

Đọc mẫu và đọc thầm bài tóm tắt; tìm nhân vật, chi tiết, thông điệp; làm việc nhóm 4 theo Phiếu học tập số 1. Kĩ thuật: khăn trải bàn ghi ý kiến từng thành viên.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành; nhóm nêu được nhân vật Tân, chi tiết tiêu biểu, thông điệp “Lời biết ơn chân thành được tạo nên từ sự thấu hiểu và những việc thật” và nghĩa của từ thiên thanh.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu bài tóm tắt, hướng dẫn đọc rõ tên riêng, nghỉ ở chỗ kết thúc ý. Chiếu nghĩa từ thiên thanh: màu xanh sáng của bầu trời. GV giao Phiếu học tập số 1.

    Học sinh

    HS theo dõi, đọc thầm lại một lần, ghi từ khó vào vở. Dự kiến HS hỏi: “Thiên thanh là màu gì?” – trả lời: màu xanh sáng của bầu trời.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn nhóm: “Ai viết lá thư và nhớ điều gì?” “Chi tiết nào cho thấy cô giáo khuyến khích Tân?” “Món quà trong bài nằm ở đâu?” GV đi quanh lớp, gợi ý nhóm còn lúng túng.

    Học sinh

    Nhóm thảo luận, mỗi người ghi ý kiến vào khăn trải bàn. Dự kiến: “Tân nhớ lúc bị muộn học, cô không trách phạt mà khuyến khích.” “Món quà là lời biết ơn chân thật, không phải giá trị vật chất.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày, nhóm khác bổ sung hoặc nêu ý khác. GV yêu cầu nối nhận xét với bằng chứng cụ thể trong bài.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến: “Thông điệp của bài là lời biết ơn chân thành được tạo nên từ sự thấu hiểu và những việc thật, vì chi tiết cô khuyến khích Tân đã cho thấy điều đó.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: nội dung chính, thông điệp, nghĩa từ thiên thanh; nhấn mạnh Lời biết ơn chân thành được tạo nên từ sự thấu hiểu và những việc thật. GV phân biệt điều văn bản nêu với liên hệ của bản thân.

    Học sinh

    HS ghi phần Ghi nhớ vào vở, đặt câu hỏi nếu còn thắc mắc.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 25 phút

Lập dàn ý bài văn tả người

Mục tiêu

Nêu được cách lập dàn ý bài văn tả người; lập được dàn ý có phân cấp, chọn chi tiết bộc lộ phẩm chất.

Nội dung

Phân tích bài văn mẫu Bác Tư để nhận ra cấu trúc và chi tiết bộc lộ tính cách; nhóm lập dàn ý theo Phiếu học tập số 2 cho người các em quý khi làm việc. Kĩ thuật: khăn trải bàn.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành: dàn ý gồm mở bài, thân bài, kết bài, mỗi ý lớn có 2–3 chi tiết từ khóa; xác định được phẩm chất qua chi tiết.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc bài văn mẫu Bác Tư, hỏi: “Bài văn tả ai, đang làm việc gì?” “Mở bài, thân bài, kết bài làm gì?” “Chi tiết nào cho thấy bác Tư kiên nhẫn?”

    Học sinh

    HS lắng nghe, trả lời. Dự kiến: “Tả bác Tư chăm vườn.” “Bác cúi xuống xem từng gốc rồi mới tưới, không vội đổ nước.”

  2. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu: chọn một người em quý, tả trong lúc người đó làm việc; ghi dàn ý bằng từ khóa, chưa viết câu hoàn chỉnh. GV nhắc tránh liệt kê chiều cao, tóc, mắt thiếu liên kết.

    Học sinh

    Nhóm thống nhất người được tả, lập dàn ý vào khăn trải bàn, mỗi người ghi một chi tiết. Dự kiến: “Mở bài: giới thiệu mẹ là người nội trợ. Thân bài: tả đôi tay khéo léo nấu ăn, cách mẹ lắng nghe em kể chuyện. Kết bài: tình cảm yêu thương.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày dàn ý, nhận xét bố cục và chi tiết có bộc lộ phẩm chất không.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày, nhóm khác góp ý: “Chi tiết này nên bỏ vì trùng ý.”

  4. Giáo viên

    GV chốt cách lập dàn ý: chia ý, 2–3 chi tiết mỗi ý, đọc lại để bỏ ý trùng; tôn trọng người được tả.

    Học sinh

    HS điều chỉnh dàn ý cá nhân và ghi các bước vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Luyện tập từ ngữ và đọc hiểu

Mục tiêu

Củng cố nghĩa từ, nhận biết chi tiết và thông điệp; vận dụng nghĩa từ vào câu mới.

Nội dung

HS làm nhanh các bài tập 2, 3, 4, 6, 7 trong SGK; có thể dùng học liệu số NeoEdu để làm bài tương tác. Làm theo cặp đôi, đối chiếu đáp án.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 2: thiên thanh – màu xanh sáng của bầu trời; cảm hóa – làm người khác thay đổi theo hướng tốt bằng tình cảm, điều thiện; a-kay – cách gọi con trong tiếng Tà-ôi ở bài thơ. Bài 3: Tân. Bài 4: C (Lời biết ơn chân thành được tạo nên từ sự thấu hiểu và những việc thật). Bài 6: thiên thanh. Bài 7: HS đặt câu đúng nghĩa, ví dụ: “Bầu trời thiên thanh sau cơn mưa thật trong trẻo.”

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu bài 2, 3, 4, 6, 7; giao HS làm cá nhân 3 phút rồi đối chiếu cặp đôi.

    Học sinh

    HS làm bài, ghi đáp án vào vở.

  2. Giáo viên

    GV mời HS hoặc cặp đôi trình bày đáp án, giải thích lý do chọn C ở bài 4 (dựa vào chi tiết trong bài). GV hướng dẫn bài 7 tự chọn chủ ngữ và tình huống hợp lí.

    Học sinh

    HS trả lời. Dự kiến: “Đáp án C vì cả đoạn đều nói về lời biết ơn chân thành; đáp án A và B không có trong bài.”

  3. Giáo viên

    GV nhận xét, chốt đáp án, nhắc lại nghĩa từ thiên thanh và cảm hóa.

    Học sinh

    HS sửa lỗi sai, ghi lại đáp án đúng.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 30 phút

Nói và nghe: Nét đẹp học đường

Mục tiêu

Trình bày được ý kiến về nét đẹp học đường trong 1–2 phút; nghe, nhắc lại và hỏi đáp lịch sự với bạn.

Nội dung

HS nghe bài nói mẫu, ghi hai từ khóa và một câu hỏi làm rõ; chuẩn bị ba ý (điều muốn giới thiệu, chi tiết hoặc lí do, lời kết); nói theo cặp, đổi vai để mỗi người được nói và nghe; nhận xét bằng một điểm rõ và một điều nên bổ sung.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi HS nói được bài 1–2 phút có ba ý; ghi được hai từ khóa và một câu hỏi làm rõ; nhận xét được bạn bằng một điểm rõ và một điều nên bổ sung.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát bài nói mẫu hoặc đọc mẫu: “Theo em, nét đẹp học đường thể hiện qua việc chào hỏi, giữ lời hứa và giúp bạn đúng cách…”. GV hướng dẫn cách nói: nhìn người nghe, không đọc nguyên bản viết.

    Học sinh

    HS nghe, ghi hai từ khóa (ví dụ: chào hỏi, giữ lời hứa) và một câu hỏi làm rõ (ví dụ: “Giúp bạn đúng cách là làm gì?”).

  2. Giáo viên

    GV yêu cầu HS chuẩn bị ba ý trong 3 phút, sau đó đổi vai theo cặp. Khi nghe bạn khác ý, HS dùng mẫu “Mình hiểu ý bạn, nhưng mình nghĩ… vì…”. GV đi quan sát, hỗ trợ cặp còn ngập ngừng.

    Học sinh

    HS nói 1–2 phút, người nghe ghi từ khóa, nhắc lại một ý và hỏi một câu. Dự kiến: “Mình nghĩ nét đẹp học đường là biết giữ lời hứa, ví dụ bạn luôn trả sách đúng hẹn.”

  3. Giáo viên

    GV mời 3 HS trình bày trước lớp và yêu cầu bạn nhắc lại đúng ý của họ.

    Học sinh

    HS trình bày, bạn nhắc lại ý và nêu một điểm rõ, một điều nên bổ sung.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét về cách nói, cách nghe; chốt rằng nét đẹp học đường bắt đầu từ những hành động nhỏ như chào hỏi, giữ lời hứa, giúp bạn đúng cách.

    Học sinh

    HS ghi vào vở một hành động đẹp mình sẽ làm trong tuần này.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Nhóm: ……… Thành viên: ………

Nhiệm vụ: Đọc bài tóm tắt Hộp quà màu thiên thanh và hoàn thành bảng sau.

  • Ai là người viết lá thư nhớ lại sự quan tâm của cô?
  • Tân nhớ lại việc gì đã xảy ra với mình trước đây?
  • Cô giáo đã đối xử với Tân như thế nào? (Ghi chi tiết trong bài.)
  • Món quà trong bài nằm ở đâu? (Chọn: giá trị vật chất / lời biết ơn chân thật.)
  • Thông điệp của bài là gì? Nêu bằng một câu và chỉ ra chi tiết làm bằng chứng.
  • Từ thiên thanh có nghĩa là gì?
  • Một điều em liên hệ thêm với bản thân (ghi riêng, không lẫn với nội dung bài).

Phiếu học tập số 2

Nhóm: ……… Thành viên: ………

Đề: Tả một người em quý trong lúc người đó làm việc.

Dàn ý (ghi từ khóa, chưa viết câu hoàn chỉnh):

  • Mở bài: giới thiệu người được tả và mối quan hệ với em.
  • Thân bài 1: tả ngoại hình nổi bật trong lúc làm việc (ghi 2–3 chi tiết).
  • Thân bài 2: tả lời nói, động tác, cách làm việc bộc lộ tính cách (ghi 2–3 chi tiết).
  • Kết bài: nêu tình cảm, cảm xúc của em.

Kiểm tra:

  • Chi tiết có bộc lộ phẩm chất không?
  • Có ý nào trùng lặp cần bỏ không?
  • Có tôn trọng người được tả, không chế giễu ngoại hình không?

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện dàn ý bài văn tả người một người thân (mẹ, ông bà, bạn, thầy cô) đang làm việc; chọn ít nhất 6 chi tiết bộc lộ phẩm chất và ghi vào vở.
  • Viết một lá thư ngắn (4–5 câu) gửi thầy cô hoặc người đã giúp em, nêu rõ lời biết ơn bằng việc cụ thể đã xảy ra.
  • Thực hành nói 1–2 phút về một hành động đẹp ở trường, trước người thân; nhờ người thân nhận xét một điểm rõ và một điều nên bổ sung.
  • Vào trang neoedu.vn/learn/5/vietnamese/tap-2-bai-4-hop-qua-mau-thien-thanh làm lại bài tập tương tác để ôn từ ngữ và nội dung bài đọc.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.