Giáo án Bài 5. Giỏ hoa tháng Năm

Kích hoạt vốn sống của HS về ngày lễ và cách bày tỏ tình cảm với bạn bè; dẫn vào chủ đề bài đọc.

GV chiếu hoặc vẽ trên bảng một bông hoa lớn, mỗi cánh hoa là một câu hỏi: Em đã tặng hoa hoặc quà cho ai nhân dịp đặc biệt chưa? Tặng bạn có cảm giác thế nào? Có lúc nào em giận bạn vì bạn chơi với người khác không?

HS nêu được ít nhất một trải nghiệm liên quan đến việc tặng quà hoặc giận hờn giữa bạn bè; cả lớp có chung cảm nhận về chủ đề tình bạn.

Nêu được nội dung, chi tiết tiêu biểu và thông điệp của bài đọc; giải thích được nghĩa từ tủi thân và sự chuyển biến của Xu-di.

Kĩ thuật mảnh ghép với nhóm 4 HS. Bản tóm tắt được chia thành 4 phần: (1) Lễ tháng Năm và Xu-di giận Pam; (2) Mẹ giúp Xu-di hiểu; (3) Xu-di đổi suy nghĩ, chọn hoa vàng; (4) Ý nghĩa của việc tặng hoa. Ở vòng chuyên gia, mỗi HS đọc một phần, tìm từ khó và chi tiết chính. Ở vòng mảnh ghép, các HS trở về nhóm, kể lại phần mình và cùng điền Phiếu học tập số 1. Đọc rõ các tên riêng, dừng khi kết thúc một ý; lần đầu tìm đối tượng và nhân vật, lần hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp.

Phiếu học tập số 1 hoàn chỉnh của mỗi nhóm; HS nêu được: người kể là Xu-di, người bạn Xu-di từng giận là Pam, Xu-di chọn hoa màu vàng Pam thích; từ tủi thân nghĩa là buồn vì cảm thấy mình bị thiệt thòi hoặc ít được quan tâm; thông điệp là Tình bạn bền đẹp cần tôn trọng, chia sẻ và vượt qua sự ích kỉ.

Nhận biết quan hệ ý nghĩa giữa các vế câu ghép và chọn đúng kết từ hoặc cặp kết từ để nối vế.

GV dẫn dắt từ ví dụ “Nếu em chuẩn bị sớm thì em sẽ chủ động hơn”, phân tích quan hệ điều kiện – kết quả. Sau đó, HS vẽ sơ đồ tư duy trên giấy A3 với ba nhánh chính: nối bằng dấu câu, nối bằng kết từ, nối bằng cặp kết từ; mỗi nhánh có ví dụ và quan hệ ý nghĩa. Lưu ý: có thể đổi trật tự một số câu nhưng phải điều chỉnh kết từ để câu tự nhiên; mỗi vế phải đủ ý và không nối những điều không có quan hệ.

Sơ đồ tư duy của nhóm có ba nhánh chính và ít nhất ba cặp kết từ kèm quan hệ ý nghĩa: vì – nên (nguyên nhân – kết quả), nếu – thì (điều kiện – kết quả), tuy – nhưng (tương phản).

Nêu được cấu trúc ba phần của đoạn văn tả người và nhận ra chi tiết bộc lộ tính cách trong bài mẫu.

GV đọc bài mẫu “Bác Tư là người chăm vườn của trường em…” và yêu cầu HS xác định: mở bài giới thiệu quan hệ; thân bài tả diện mạo và việc làm; kết bài nêu tình cảm. Hướng dẫn HS gạch chân các chi tiết bộc lộ tính cách như đôi bàn tay rám nắng cầm kéo chắc nhưng chạm vào lá thì nhẹ, cách bác cúi xuống xem từng gốc. Nhấn mạnh: tránh liệt kê chiều cao, tóc, mắt một cách rời rạc; tôn trọng người được tả, không chế giễu ngoại hình.

Bảng phân tích ba phần của bài mẫu: mở bài (Bác Tư là người chăm vườn của trường em); thân bài (dáng gầy, mũ vải, đôi bàn tay rám nắng, cách tưới cây nhẹ nhàng); kết bài (bác dạy em kiên nhẫn, bồn hoa tươi hơn). HS nêu được hai chi tiết bộc lộ phẩm chất của bác Tư.

Củng cố nghĩa của từ ngữ trong chủ điểm, nhận biết chi tiết và thông điệp của bài đọc.

Cặp đôi làm bài tập 2, 3, 4 trong sách. Bài 2: nối từ tủi thân, cảm hóa, a-kay với nghĩa đúng. Bài 3: Người kể từng giận người bạn tên gì? Bài 4: chọn thông điệp sát nhất với đoạn đọc. Sau đó HS kiểm tra bằng học liệu NeoEdu nếu có thời gian.

Đáp án đúng: Bài 2: tủi thân – buồn vì cảm thấy mình bị thiệt thòi hoặc ít được quan tâm; cảm hóa – làm người khác thay đổi theo hướng tốt bằng tình cảm, điều thiện; a-kay – cách gọi con trong tiếng Tà-ôi ở bài thơ. Bài 3: Pam. Bài 4: A. Tình bạn bền đẹp cần tôn trọng, chia sẻ và vượt qua sự ích kỉ.

Vận dụng kết từ phù hợp để nối vế câu ghép và nhận biết quan hệ điều kiện – kết quả.

HS làm bài 6 và bài 7 trong Phiếu học tập số 2. Bài 6: điền kết từ vào chỗ trống trong câu “{{1}} trời mưa lớn {{2}} trận đấu được hoãn”. Bài 7: xác định quan hệ của câu “Nếu em tập đều thì em sẽ tiến bộ.”

Đáp án đúng: Bài 6: Vì | nên (câu hoàn chỉnh: Vì trời mưa lớn nên trận đấu được hoãn; mưa lớn là nguyên nhân của việc hoãn). Bài 7: C. điều kiện – kết quả (tập đều là điều kiện, tiến bộ là kết quả được mong đợi).

Viết đoạn văn tả người có cấu trúc ba phần, chọn chi tiết bộc lộ phẩm chất của người được tả trong lúc người đó làm việc.

HS chọn một người em quý, tìm ý theo ba phần: mở bài giới thiệu quan hệ; thân bài tả diện mạo và việc làm; kết bài nêu tình cảm. Viết đoạn văn hoàn chỉnh, sau đó đọc thành tiếng để tự sửa: nội dung trước, từ và dấu câu sau. Có thể dùng ít nhất một câu ghép với cặp kết từ đã học. Tôn trọng người được tả, không chế giễu ngoại hình.

Mỗi HS có một đoạn văn tả người em quý khoảng 8 đến 10 câu, có ba phần rõ ràng, ít nhất hai chi tiết bộc lộ phẩm chất và một câu ghép dùng đúng kết từ. Đoạn văn được chấm theo tiêu chí: đúng mục đích và bước hoạt động (1 điểm); chọn chi tiết có căn cứ (1 điểm); bố cục và liên kết (1 điểm); từ, câu, chính tả (1 điểm).