Tiếng ViệtLớp 5Chủ điểm 11. Thế giới của chúng ta

Giáo án Bài 26. Những con hạc giấy

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được tên nhân vật, sự việc chính và ý nghĩa của hạc giấy trong bài Những con hạc giấy.
Giải thích được nghĩa của từ tưởng niệm và đặt được câu đúng nghĩa với từ này.
Nêu được cấu tạo ba phần của bài văn tả người và các loại chi tiết nên chọn để bộc lộ tính cách.
Vận dụng được cách viết đoạn văn tả người có chi tiết bộc lộ phẩm chất của người được tả.
Thực hiện được đọc mở rộng một văn bản phù hợp chủ điểm Thế giới của chúng ta và chia sẻ được điểm giống, điểm khác với bài đã học.
Năng lực ngôn ngữ: Đọc hiểu đúng nội dung và thông điệp; viết được đoạn văn tả người có bố cục rõ ràng, dùng từ đúng nghĩa, câu đủ ý; nói và nghe khi trình bày phiếu đọc mở rộng.
Năng lực văn học: Nhận ra chi tiết giàu cảm xúc trong câu chuyện về Xa-đa-cô và cảm nhận được thông điệp hòa bình; nhận biết cách tác giả tả người qua ngoại hình, lời nói, động tác để bộc lộ tính cách.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: Tự đọc bài, tự ghi phiếu đọc và tự đối chiếu bài viết của mình theo tiêu chí đã nêu.
Giao tiếp và hợp tác: Làm việc cặp đôi, trao đổi nhóm, nhận xét bài bạn bằng câu có lí do cụ thể.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Chọn chi tiết tiêu biểu để tả người và đặt câu mới với từ đã học.

3. Phẩm chất

Nhân ái: Biết cảm thông với Xa-đa-cô và những người bị ảnh hưởng bởi chiến tranh; tôn trọng người được tả khi viết, không chế giễu ngoại hình.
Trách nhiệm: Ghi đúng nguồn của văn bản đọc mở rộng, chỉ ghi tên sách đã thực sự đọc.
Trung thực: Trình bày trung thực điều văn bản nêu và điều bản thân liên hệ thêm, không tự thêm sự việc không có trong bài.
Chăm chỉ: Hoàn thành đầy đủ phiếu học tập, bài viết và bài đọc mở rộng ở nhà.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Sách Tiếng Việt 5, tập 2 (Kết nối tri thức với cuộc sống), trang 'Những con hạc giấy'.
Máy chiếu hoặc bảng phụ ghi đoạn đọc, bài mẫu 'Bác Tư' và các câu hỏi.
Phiếu học tập số 1, số 2, số 3 in sẵn cho mỗi cặp hoặc mỗi HS.
Tranh hoặc hình ảnh một con hạc giấy để khởi động.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/5/vietnamese/tap-2-bai-26-nhung-con-hac-giay (dùng ở hoạt động Luyện tập để HS tự kiểm tra).

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 5, tập 2; vở ghi.
Bút chì, bút mực, bút dạ, giấy nhớ hai màu.
Một tờ giấy A4 hoặc tờ giấy nháp để lập dàn ý.
Điện thoại hoặc máy tính bảng (nếu có) để truy cập học liệu NeoEdu, hoặc sách báo thiếu nhi tự mang đến.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Gấp hạc, kể hạc

Mục tiêu

Tạo hứng thú và kết nối trải nghiệm của HS với hình ảnh con hạc giấy trước khi đọc bài.

Nội dung

GV đưa hình ảnh con hạc giấy lên màn hình và đặt câu hỏi gợi mở. HS nêu nhanh điều mình biết về con hạc giấy và cảm xúc khi nhìn thấy hình ảnh này.

Sản phẩm dự kiến

Khoảng 3 đến 4 ý kiến của HS về hạc giấy, nêu được cảm xúc ban đầu.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV treo hình con hạc giấy và hỏi: “Các em đã từng gấp hạc giấy chưa? Hạc giấy thường được gửi đi với ý nghĩa gì?”
Học sinh
HS quan sát hình, suy nghĩ và giơ tay trả lời. Dự kiến: “Em đã gấp hạc vào dịp Tết.” “Hạc giấy tượng trưng cho điều tốt lành.”
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS chia sẻ, sau đó hỏi: “Nếu em là người gấp hạc, em mong điều gì?”
Học sinh
HS trả lời ngắn. Dự kiến: “Em mong bạn mình khỏe mạnh.” “Em mong hòa bình.”
Giáo viên
GV ghi nhanh các ý lên bảng phụ, nhận xét và dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta đọc câu chuyện về một cô bé gấp hạc giấy.”
Học sinh
HS lắng nghe, ghi tên bài vào vở.
Giáo viên
GV nêu mục tiêu tiết học và yêu cầu HS mở sách trang bài học.
Học sinh
HS mở sách, chuẩn bị đọc.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc hiểu văn bản Những con hạc giấy

Mục tiêu

HS hiểu nội dung, chi tiết và thông điệp của bài; nghĩa của từ tưởng niệm.

Nội dung

HS đọc thành tiếng đoạn văn, đọc thầm, sau đó làm việc cặp đôi với Phiếu học tập số 1. Nhiệm vụ: tìm tên cô bé, nêu việc làm khi mắc bệnh, nối một nhận xét về ý nghĩa với bằng chứng cụ thể, giải thích từ tưởng niệm và phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm bản thân.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành, nêu được tên nhân vật, chi tiết gấp hạc, thông điệp và nghĩa của từ tưởng niệm.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc mẫu đoạn văn, lưu ý dừng đúng chỗ kết thúc ý và đọc rõ tên riêng Xa-đa-cô. Phát Phiếu học tập số 1 và giao nhiệm vụ cặp đôi trong 8 phút.
Học sinh
HS nghe đọc mẫu, đọc thầm, nhận phiếu và thảo luận cặp đôi.
Giáo viên
GV đi quanh lớp, hỗ trợ cặp đôi gặp khó khăn. Đặt câu hỏi gợi mở: “Chi tiết nào cho thấy Xa-đa-cô hi vọng được sống?”
Học sinh
HS tìm câu trả lời trong bài. Dự kiến: “Khi mắc bệnh, em gấp hạc giấy với hi vọng sống.”
Giáo viên
GV mời 2 cặp trình bày. Hỏi: “Vì sao hạc giấy không phải phép chữa bệnh mà là biểu tượng của ước mong?”
Học sinh
HS trình bày. Dự kiến: “Vì bài nói hạc giấy là biểu tượng của ước mong, lòng sẻ chia và lời nhắc ngăn chiến tranh, không nói gấp hạc chữa được bệnh.”
Giáo viên
GV chốt: thông điệp của bài là Ước mong được sống của một em bé trở thành lời kêu gọi gìn giữ hòa bình. GV giải thích nghĩa của tưởng niệm và yêu cầu HS ghi vào vở.
Học sinh
HS ghi nhớ thông điệp, ghi nghĩa từ tưởng niệm vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 25 phút

Cách viết bài văn tả người

Mục tiêu

HS nhận ra cấu trúc bài văn tả người và cách chọn chi tiết bộc lộ tính cách qua bài mẫu Bác Tư.

Nội dung

HS đọc bài mẫu nguyên bản “Bác Tư là người chăm vườn của trường em”, xác định mở bài, thân bài, kết bài và các chi tiết về ngoại hình, lời nói, động tác. Hoàn thành Phiếu học tập số 2 bằng sơ đồ tư duy.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 (sơ đồ tư duy) nêu đúng ba phần của bài văn và hai đến ba chi tiết bộc lộ phẩm chất của bác Tư.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chiếu bài mẫu và phát Phiếu học tập số 2. Nêu yêu cầu: tìm các phần mở bài, thân bài, kết bài và gạch dưới chi tiết bộc lộ tính cách.
Học sinh
HS đọc bài mẫu, làm việc nhóm 4 theo kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi người ghi một ý vào ô của mình.
Giáo viên
GV hỏi: “Chi tiết nào trong bài cho thấy bác Tư rất cẩn thận và yêu cây?” GV hướng dẫn tránh liệt kê chiều cao, tóc, mắt không có liên kết.
Học sinh
HS thảo luận và tìm chi tiết. Dự kiến: “Bác cúi xuống xem từng gốc rồi mới tưới.” “Bác chạm vào lá rất nhẹ.”
Giáo viên
GV mời nhóm trình bày sơ đồ, hỏi: “Kết bài của bài mẫu nêu tình cảm gì?”
Học sinh
HS trình bày. Dự kiến: “Kết bài nêu tình cảm yêu quý và bài học kiên nhẫn từ bác.”
Giáo viên
GV chốt cấu trúc ba phần và nguyên tắc chọn chi tiết: chọn chi tiết bộc lộ tính cách, tôn trọng người được tả, không chế giễu ngoại hình.
Học sinh
HS ghi cấu trúc và nguyên tắc vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 30 phút

Luyện từ, đọc hiểu và viết đoạn tả người

Mục tiêu

HS củng cố nghĩa từ, đọc hiểu chi tiết, đặt câu với từ tưởng niệm và thực hành viết đoạn văn tả người theo các bước.

Nội dung

Phần A: Làm bài tập 2, 3, 4, 6 (trò chơi Ai nhanh hơn trên bảng con). Phần B: Đặt câu với từ tưởng niệm (bài tập 7). Phần C: Thực hành viết đoạn văn tả một người em quý đang làm việc theo bốn bước: tìm ý, lập dàn ý, viết, đọc soát (bài tập 8). Có thể dùng học liệu NeoEdu để HS tự kiểm tra phần A.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án phần A: Bài 2: tưởng niệm – bày tỏ lòng nhớ thương, kính trọng người đã mất; năm châu – cách gọi khái quát các châu lục trên thế giới; thầm lặng – lặng lẽ, không phô trương hoặc ít được biết tới. Bài 3: Xa-đa-cô. Bài 4: A. Ước mong được sống của một em bé trở thành lời kêu gọi gìn giữ hòa bình. Bài 6: tưởng niệm. Phần B và C: câu và đoạn văn của HS, đạt tiêu chí: đúng nghĩa, bố cục rõ, có chi tiết bộc lộ phẩm chất.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nêu luật chơi Ai nhanh hơn cho phần A. Yêu cầu HS giơ bảng con sau mỗi câu. Với phần B và C, nêu tiêu chí chấm: dùng đúng nghĩa, đủ ý, đúng chính tả.
Học sinh
HS nhận bảng con và nghe luật chơi.
Giáo viên
GV đọc từng câu hỏi phần A, đếm nhanh và ghi điểm đội. Sau đó hướng dẫn HS viết câu có tưởng niệm và đoạn tả người, nhắc quan sát người thật hoặc người quen.
Học sinh
HS giơ bảng con trả lời. Dự kiến: “Tưởng niệm là bày tỏ lòng nhớ thương, kính trọng người đã mất.” HS viết đoạn văn, ví dụ: “Mẹ em là người…”.
Giáo viên
GV mời 3 đến 4 HS đọc đoạn văn, cả lớp nhận xét theo tiêu chí. Hỏi: “Chi tiết này bộc lộ phẩm chất gì của người được tả?”
Học sinh
HS đọc bài, nhận xét bạn có lí do cụ thể. Dự kiến: “Chi tiết này cho thấy bạn ấy chăm chỉ và kiên nhẫn.”
Giáo viên
GV chốt đáp án phần A, nhận xét chung về các lỗi thường gặp: câu dài, ý lặp, thiếu liên kết. Hướng dẫn đọc thành tiếng để sửa.
Học sinh
HS đối chiếu đáp án, ghi lại các lỗi cần sửa vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 20 phút

Đọc mở rộng theo chủ điểm Thế giới của chúng ta

Mục tiêu

HS vận dụng kĩ năng đọc để tìm và chia sẻ một văn bản khác cùng chủ điểm, đồng thời rèn thói quen đọc sách.

Nội dung

HS chọn một văn bản phù hợp chủ điểm trong sách báo thiếu nhi hoặc tủ sách lớp, điền Phiếu học tập số 3: tên và nguồn, nhân vật hoặc đối tượng, hai chi tiết, thông điệp, câu hỏi muốn trao đổi. Nếu chưa có sách khác, HS dùng bản tóm tắt bài này để luyện phiếu, sau đó bổ sung tác phẩm đã đọc thực tế. Không ghi tên sách chưa đọc.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 3 hoàn thành; ít nhất 1 HS trình bày miệng 1 phút về văn bản đọc mở rộng và nêu một điểm giống, một điểm khác so với bài Những con hạc giấy.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV giới thiệu Phiếu học tập số 3 và nhắc không kể hết nội dung khi giới thiệu để người nghe còn hứng thú tự đọc.
Học sinh
HS nhận phiếu, xác định văn bản sẽ đọc hoặc đã đọc.
Giáo viên
GV chia lớp thành các vòng tròn nhỏ 4 người để HS giới thiệu phiếu đọc. Hỏi: “Điểm giống nhau giữa văn bản của bạn và bài Những con hạc giấy là gì?”
Học sinh
HS giới thiệu phiếu đọc và trả lời. Dự kiến: “Cả hai đều nói về hòa bình.” “Văn bản của em kể về một nơi khác trên thế giới.”
Giáo viên
GV mời 2 đến 3 HS trình bày trước lớp. Nhận xét về cách dùng ngữ cảnh để giải thích từ mới.
Học sinh
HS trình bày và lắng nghe nhận xét.
Giáo viên
GV tổng kết, khuyến khích HS đọc thêm và hoàn thiện bài viết tả người ở nhà.
Học sinh
HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc đoạn văn Những con hạc giấy và trả lời các câu hỏi sau.

Cô bé gấp hạc giấy tên là gì?
Khi mắc bệnh, Xa-đa-cô làm gì và với hi vọng gì?
Nêu một nhận xét về ý nghĩa của hạc giấy và chọn một bằng chứng cụ thể trong bài để chứng minh.
Từ tưởng niệm nghĩa là gì?
Điều em rút ra từ bài đọc là gì? Phân biệt điều văn bản nêu với điều em liên hệ thêm.

Phiếu học tập số 2

Đọc bài mẫu Bác Tư là người chăm vườn của trường em và hoàn thành sơ đồ tư duy.

Mở bài giới thiệu điều gì?
Thân bài tả những nét nào về ngoại hình? (Ghi hai chi tiết.)
Thân bài tả những việc làm nào của bác Tư? (Ghi hai chi tiết.)
Chi tiết nào bộc lộ tính cách của bác Tư?
Kết bài nêu tình cảm gì?

Phiếu học tập số 3

Phiếu đọc mở rộng theo chủ điểm Thế giới của chúng ta.

Tên văn bản:
Tên tác giả hoặc nguồn:
Ngày đọc:
Nhân vật hoặc đối tượng chính:
Chi tiết thứ nhất (ghi đúng từ văn bản):
Chi tiết thứ hai (ghi đúng từ văn bản):
Thông điệp của văn bản:
Một từ mới và cách hiểu nghĩa qua ngữ cảnh:
Điểm giống và điểm khác so với bài Những con hạc giấy:
Câu hỏi muốn trao đổi với bạn:

Hướng dẫn về nhà

Hoàn thiện bài văn tả một người em quý đang làm việc, dựa trên dàn ý đã lập; đọc thành tiếng để tự phát hiện câu quá dài, ý lặp và chỗ thiếu liên kết, sau đó sửa theo thứ tự nội dung, từ, dấu câu.
Đọc một văn bản khác cùng chủ điểm Thế giới của chúng ta trong sách báo thiếu nhi hoặc tủ sách lớp, hoàn thành Phiếu học tập số 3 và chuẩn bị giới thiệu 1 phút trước lớp. Ghi đúng tên sách đã đọc.
Đặt thêm một câu có từ tưởng niệm đúng nghĩa và chép vào vở.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.