Giáo án Bài 22. Bộ đội về làng

Tạo tâm thế học tập, gợi nhớ cảm xúc khi người thân đi xa rồi trở về, dẫn HS vào bài thơ về niềm vui của xóm làng.

GV nêu câu hỏi: “Em đã bao giờ đón người thân đi xa trở về chưa? Lúc đó em cảm thấy thế nào?”. HS suy nghĩ rồi chia sẻ với bạn cùng bàn.

Từ 2 đến 3 HS nêu được một cảm xúc khi đón người thân trở về; cả lớp nhận ra chủ đề bài học: niềm vui khi người đi xa trở về.

HS nêu được đối tượng trở về, các chi tiết thể hiện sự đón chào của xóm làng và thông điệp của bài thơ.

Kĩ thuật mảnh ghép. Nhóm 4 HS làm việc theo bốn ý tóm tắt: (1) Ai trở về khiến làng xóm vui mừng? (2) Trẻ nhỏ, người già và các gia đình đón bộ đội như thế nào? (3) Tiếng cười, lời hát, bữa cơm và câu chuyện tạo nên điều gì? (4) Khi bộ đội đi xa, tình cảm của dân làng còn lại gì? Mỗi HS nhận một ý, đọc kĩ đoạn tóm tắt, tìm chi tiết rồi về nhóm mảnh ghép để ghép các ý thành bức tranh chung. HS ghi kết quả vào Phiếu học tập số 1.

Phiếu học tập số 1 được hoàn thành với các ý: đối tượng trở về là bộ đội; trẻ nhỏ, người già và gia đình đơn sơ đón các anh bằng sự thân tình; không khí ấm cúng qua tiếng cười, lời hát, bữa cơm; nỗi nhớ và sự chờ mong khi bộ đội đi xa; kết luận về thông điệp.

HS giải thích được nghĩa của từ bịn rịn và nối được từ với nghĩa đúng trong chủ điểm Tiếp bước cha ông.

Trò chơi “Ghép thẻ”. Mỗi nhóm nhận bộ thẻ gồm ba từ (bịn rịn, văn hiến, môn sinh) và ba nghĩa tương ứng. Nhóm ghép nhanh, sau đó nói một câu ngắn có chứa từ bịn rịn để kiểm tra cách hiểu. Từ cần chú ý là bịn rịn.

Ghép đúng ba cặp: bịn rịn – lưu luyến, không muốn rời xa; văn hiến – truyền thống văn hóa, học thuật và nhân tài lâu đời; môn sinh – học trò theo học một người thầy. HS đặt được một câu nói có từ bịn rịn.

HS nhận biết cách viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một sự việc qua bài mẫu, và lập được dàn ý cho đoạn văn của mình.

Kĩ thuật sơ đồ tư duy. GV dùng bài mẫu đã có trong bài học. HS đọc bài mẫu và tìm: thời điểm và người liên quan; khoảnh khắc làm em xúc động; suy nghĩ thay đổi từ trước đến sau. Sau đó HS điền sơ đồ tư duy trong Phiếu học tập số 2, chọn một việc em đã tham gia để lập dàn ý.

Phiếu học tập số 2 gồm: sự việc đã chọn, thời điểm, người liên quan, khoảnh khắc xúc động, suy nghĩ trước và sau sự việc, và dàn ý ba phần (mở đoạn, phát triển, kết đoạn).

HS củng cố nội dung bài, chọn đúng thông điệp, điền đúng từ, đặt câu đúng nghĩa và viết nhận xét có căn cứ.

HS làm các bài tập sau, có thể dùng bài tập tương tác trên NeoEdu để luyện nhanh:
Bài 1. Ai trở về khiến làng xóm vui mừng? (bộ đội)
Bài 2. Chọn thông điệp sát nhất với đoạn đọc: A. Làng nghèo thì không thể đón tiếp bằng tình cảm; B. Quân dân chỉ gắn bó khi có quà vật chất lớn; C. Sự gắn bó quân dân được thể hiện qua niềm vui, chia sẻ và mong nhớ. (Đáp án C)
Bài 3. Chọn một chi tiết trong đoạn tóm tắt và giải thích bằng 2 đến 3 câu vì sao chi tiết ấy làm rõ thông điệp.
Bài 4. Điền từ còn thiếu: Tình cảm ấy làm em nhớ mãi, khi tiễn biệt ai cũng {{1}}. Từ cần điền: bịn rịn.
Bài 5. Dùng từ bịn rịn trong một câu mới đúng nghĩa, khác câu trong đoạn đọc.

Đáp án: Bài 1: bộ đội. Bài 2: C. Bài 3: HS nêu được chi tiết (ví dụ trẻ nhỏ, người già và những gia đình đơn sơ đón các anh bằng sự thân tình), giải thích được mối liên hệ với thông điệp và viết rõ ràng. Bài 4: bịn rịn. Bài 5: câu có từ bịn rịn đúng nghĩa lưu luyến, không muốn rời xa, đúng chính tả và dấu câu.

HS vận dụng cách lập phiếu đọc để giới thiệu một văn bản khác phù hợp chủ điểm Tiếp bước cha ông, so sánh với bài Bộ đội về làng và chia sẻ với bạn.

HS chọn một văn bản phù hợp chủ điểm trong sách báo thiếu nhi hoặc tủ sách lớp, ghi tên bài, tác giả hoặc nguồn, ngày đọc. Điền Phiếu học tập số 3 theo thứ tự: tên và nguồn, nhân vật hoặc đối tượng, hai chi tiết, một từ mới giải thích theo ngữ cảnh, thông điệp, và câu hỏi muốn trao đổi. Nếu chưa có sách khác, HS dùng bản tóm tắt bài Bộ đội về làng để luyện phiếu, và ghi rõ đó là văn bản đã đọc.

Phiếu học tập số 3 hoàn chỉnh, gồm nguồn đúng, hai chi tiết thật, một từ mới giải thích được, 3 đến 4 câu nhận xét có lí do và một điểm giống, một điểm khác so với bài Bộ đội về làng.