Giáo án Bài 14. Đường quê Đồng Tháp Mười

Tạo hứng thú và kết nối trải nghiệm của HS với hình ảnh sông nước trước khi đọc.

GV cho HS quan sát tranh minh họa sông nước và đặt câu hỏi gợi mở về hình ảnh quen thuộc ở vùng quê.

Từ 2 đến 3 HS nêu được một hình ảnh em nhìn thấy trong tranh và liên hệ với trải nghiệm bản thân.

HS đọc đúng các tên riêng, dừng đúng chỗ kết thúc ý và tìm được các đối tượng, nhân vật trong bản tóm tắt.

HS đọc thầm bản tóm tắt, sau đó làm việc nhóm bốn để hoàn thành Phiếu học tập số 1. Lần đọc thứ nhất tìm đối tượng và nhân vật; lần đọc thứ hai chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp.
Nội dung Phiếu học tập số 1 được nêu trong phần worksheets.

Phiếu học tập số 1 của nhóm, ghi đủ các đối tượng và nhân vật được tìm thấy trong bản tóm tắt.

HS giải thích được nghĩa của từ bồng bềnh bằng ngữ cảnh và nêu được thông điệp kèm bằng chứng cụ thể.

Kĩ thuật khăn trải bàn: mỗi nhóm bốn HS chia bảng phụ thành bốn ô, ghi ý kiến cá nhân vào ô của mình rồi thống nhất một ý chung.
Câu hỏi: «Hình ảnh chiếc thuyền chở lúa trên mặt nước gợi cho em cảm giác gì? Từ bồng bềnh có nghĩa là gì?» và «Chi tiết nào giúp người đọc thấy cảnh quê trở nên tha thiết?»

Bảng phụ khăn trải bàn ghi nghĩa của từ bồng bềnh và thông điệp kèm một bằng chứng cụ thể từ văn bản.

HS nhận diện được các phần của một chương trình hoạt động qua bài mẫu và phân biệt chương trình với báo cáo.

HS đọc bài mẫu Chương trình đổi sách, gạch chân mục đích, thời gian, địa điểm, người phụ trách, trình tự và phương án an toàn. Sau đó hoàn thành Phiếu học tập số 2 để nhận diện các phần.

Phiếu học tập số 2 đã điền đủ các thành phần của chương trình hoạt động và phần ghi chú về sự khác nhau giữa chương trình và báo cáo.

HS vận dụng kiến thức về nội dung, từ ngữ để làm các bài tập đọc hiểu và đặt câu đúng nghĩa.

HS làm các bài tập sau:

• Bài 2: Nối từ với nghĩa đúng.
• Bài 3: Người thân chờ em ở cuối hành trình là ai?
• Bài 4: Chọn thông điệp sát nhất với đoạn đọc.
• Bài 6: Điền từ có nghĩa nổi, chuyển động nhẹ theo mặt nước.
• Bài 7: Đặt một câu mới với từ bồng bềnh.
  Có thể kiểm tra nhanh bài 2, 3, 4, 6 bằng bài tập tương tác trên NeoEdu.

Đáp án đúng của các bài tập:

• Bài 2: bồng bềnh – nổi, chuyển động nhẹ theo mặt nước; phân công – chia công việc cụ thể cho từng người; cổ thụ – cây có tuổi đời rất lâu năm.
• Bài 3: ông.
• Bài 4: Đáp án A (Cảnh quê trở nên tha thiết nhờ những kỉ niệm và tình cảm gia đình).
• Bài 6: bồng bềnh.
• Bài 7: câu đúng nghĩa, khác câu trong đoạn đọc, ví dụ: «Chiếc xuồng nhỏ bồng bềnh trên mặt nước sáng sớm.»

HS quan sát tranh, nêu được chi tiết thật và viết câu liên hệ với chủ đề, phân biệt quan sát với suy đoán.

HS làm bài 5 và bài 10:

• Bài 5: Chọn một chi tiết trong đoạn tóm tắt và giải thích bằng 2 đến 3 câu vì sao chi tiết ấy làm rõ thông điệp.
• Bài 10: Quan sát tranh minh họa, nêu hai chi tiết thật nhìn thấy và viết một câu liên hệ với chủ đề bài.
  Tiêu chí đánh giá bài 5: chi tiết đúng văn bản (1 điểm), giải thích mối liên hệ với thông điệp (1 điểm), câu rõ và không lạc ý (1 điểm).

Đáp án tham khảo:

• Bài 5: chi tiết tiêu biểu là hoa súng, cá nhỏ, cò, trâu và những thuyền chở lúa hiện ra theo nhịp xuồng đi; giải thích rằng chi tiết này làm rõ thông điệp cảnh quê tha thiết nhờ kỉ niệm và tình cảm gia đình.
• Bài 10: hai chi tiết thật là một chiếc xuồng gỗ nằm trên mặt nước giữa những lá và hoa sen, và hai bờ có nhiều cây xanh; câu liên hệ ví dụ: «Chiếc xuồng nâu nằm yên giữa mặt nước xanh và những bông sen hồng.» Tranh gợi miền sông nước, không khẳng định chi tiết nào ngoài tranh.

HS viết bản hoàn chỉnh chương trình một hoạt động của lớp (Bài viết số 1), có mục đích, thời gian, người phụ trách, trình tự và phương án an toàn.

HS chọn một hoạt động của lớp (ví dụ: ngày hội đọc sách, trồng cây trong sân trường, dọn vệ sinh lớp học). Dùng Phiếu học tập số 2 làm dàn ý, viết đầy đủ các phần. Sau khi viết, đọc thành tiếng để phát hiện câu quá dài, ý lặp và chỗ thiếu liên kết; sửa nội dung trước, từ và dấu câu sau.
Phiếu đọc mở rộng (Phiếu học tập số 3) được giao về nhà để thực hiện phần đọc mở rộng.

Một chương trình hoạt động hoàn chỉnh viết vào vở, gồm mục đích, thời gian, địa điểm, chuẩn bị, phân công người phụ trách, trình tự và phương án an toàn, có xét đến thời tiết.