Tiếng ViệtLớp 5Chủ điểm 8. Hương sắc trăm miền

Giáo án Bài 10. Những búp chè trên cây cổ thụ

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 2 tiết (70 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

Nêu được nội dung chính của bài: Thào A Sùng tự hào về chè cổ thụ ở Tà Xùa, trăn trở vì ít người biết đến, và trong cuộc thi bạn trình bày hiểu biết về cây chè quê hương.
Giải thích được thông điệp của bài bằng một chi tiết cụ thể: Yêu quê hương có thể bắt đầu từ hiểu sản vật và nuôi ước mơ đóng góp.
Nêu được nghĩa của các từ cổ thụ, phân công, heo may và đặt được câu đúng nghĩa với từ cổ thụ.
Tìm được ý cho đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một sự việc: ghi ý tự do, chọn ý phục vụ mục đích, gạch ý lạc đề và xếp ý thành mạch.
Vận dụng được cách lập phiếu đọc mở rộng (tên, nguồn, hai chi tiết, thông điệp, câu hỏi) để giới thiệu một văn bản thuộc chủ điểm Hương sắc trăm miền.
Năng lực ngôn ngữ: đọc hiểu đúng nội dung, chi tiết và thông điệp; viết được ý cho đoạn văn cảm xúc có mục đích rõ ràng, sắp xếp ý theo mạch; nói và nghe khi giới thiệu văn bản đọc mở rộng.
Năng lực văn học: cảm nhận được tình cảm quê hương, tình bạn và ước mơ nghề nghiệp của nhân vật; nêu được cảm xúc có nguyên nhân khi đọc văn bản.

2. Năng lực chung

Tự chủ và tự học: HS tự đọc đoạn văn, tự ghi ý tìm được vào phiếu và tự kiểm tra lại đáp án của mình theo hướng dẫn của GV.
Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm chuyên gia, nhóm mảnh ghép và đội tiếp sức; trình bày ý kiến rõ ràng, lắng nghe và nhận xét bạn bằng lí do cụ thể.
Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS nối nhận xét với bằng chứng trong văn bản, chọn khoảnh khắc làm nổi cảm xúc của bản thân và tự chọn tác phẩm đọc mở rộng phù hợp chủ điểm.

3. Phẩm chất

Yêu nước: biết trân trọng sản vật và cây chè quê hương, nêu được ý muốn góp sức phát triển quê mình bằng việc học tập.
Trách nhiệm: hoàn thành đầy đủ phiếu học tập, phần việc được giao trong nhóm và bài tập về nhà.
Trung thực: ghi đúng tên, nguồn và ngày đọc của văn bản thực sự đã đọc; không nhận xét khi chưa có bằng chứng trong bài.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

Sách Tiếng Việt 5, tập 2 (Bài 10: Những búp chè trên cây cổ thụ) để đối chiếu nguyên văn với bản tóm tắt.
Bảng phụ hoặc slide ghi bốn ý tóm tắt của văn bản; thẻ từ ghi cổ thụ, phân công, heo may.
Phiếu học tập số 1, số 2, số 3 (in đủ cho các nhóm); bút dạ, bảng nhóm.
Đồng hồ bấm giờ; chuông hoặc thẻ đội để điều hành trò chơi tiếp sức.
Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/5/vietnamese/tap-2-bai-10-nhung-bup-che-tren-cay-co-thu (dùng ở hoạt động luyện tập).

2. Học sinh

Sách Tiếng Việt 5, tập 2; vở ghi, bút chì, bút màu.
Phiếu học tập được GV phát theo nhóm; thẻ đội (nếu có) để tham gia trò chơi.
Tờ giấy nháp để ghi ý tự do khi tìm ý cho đoạn văn.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Kể tên sản vật quê hương

Mục tiêu

Tạo hứng thú và kết nối kinh nghiệm sống của HS với chủ điểm Hương sắc trăm miền.

Nội dung

GV đặt câu hỏi gợi mở về sản vật của quê hương từng em; HS nêu nhanh tên một sản vật và một điều em biết về nó.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được tên một sản vật quê mình và một điều em biết hoặc yêu thích ở sản vật đó.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV nói: Các em hãy kể tên một món đặc sản hoặc một sản vật ở quê em mà em tự hào. Các em chỉ cần nói một câu thôi nhé.
Học sinh
HS lắng nghe và suy nghĩ về sản vật quê mình.
Giáo viên
GV mời 3 đến 4 HS trả lời và hỏi thêm: Em biết sản vật đó được dùng vào việc gì, hoặc ai trong gia đình hay làm nó?
Học sinh
HS trả lời, ví dụ: Quê em có món bánh đặc sản ạ; Em thích món này vì bà em thường làm vào dịp Tết ạ.
Giáo viên
GV tổng hợp: Sản vật quê hương gắn với tình cảm của mỗi người. Hôm nay chúng ta đọc bài về một bạn nhỏ tự hào về cây chè quê mình.
Học sinh
HS lắng nghe, nhắc lại tên chủ điểm và chú ý nhan đề bài đọc.
Giáo viên
GV ghi tên bài lên bảng: Bài 10: Những búp chè trên cây cổ thụ, nêu mục tiêu tiết học.
Học sinh
HS mở sách trang bài 10, nhắc lại mục tiêu của tiết học.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 18 phút

Mảnh ghép: hiểu nội dung văn bản

Mục tiêu

Hiểu nội dung và các chi tiết chính của văn bản Những búp chè trên cây cổ thụ qua hoạt động hợp tác.

Nội dung

Văn bản được chia thành bốn ý tóm tắt. HS làm việc theo nhóm chuyên gia với Phiếu học tập số 1, sau đó ghép nhóm mới để chia sẻ nội dung của mình và hoàn thiện bức tranh chung. Lưu ý đọc rõ tên riêng và dừng đúng khi kết thúc một ý.

Sản phẩm dự kiến

Bốn ý tóm tắt được hoàn chỉnh trên Phiếu học tập số 1 và trả lời đầy đủ các câu hỏi về nội dung: Thào A Sùng tự hào về điều gì; cuộc thi có điều gì đặc biệt; bạn mong muốn làm nghề gì; tình bạn và tình quê hương được thể hiện thế nào.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia lớp thành 4 nhóm chuyên gia, phát Phiếu học tập số 1. Mỗi nhóm nhận một ý tóm tắt và đọc kĩ câu hỏi tương ứng.
Học sinh
HS nhận nhiệm vụ, đọc thầm ý được giao và chuẩn bị trả lời câu hỏi.
Giáo viên
GV đi quan sát, gợi ý khi nhóm lúng túng; đọc mẫu tên riêng Thào A Sùng và Tà Xùa cho cả lớp nghe.
Học sinh
HS thảo luận, trả lời. Dự kiến: Nhóm 1: Bạn Thào A Sùng tự hào về chè cổ thụ ở Tà Xùa, nhưng bạn trăn trở vì ít người biết đến. Nhóm 2: Câu hỏi về loại chè quê hương trở thành dịp để bạn trình bày điều mình hiểu. Nhóm 3: Bạn muốn làm kĩ sư nông nghiệp để phát triển chè của bản. Nhóm 4: Người kể vẫn trân trọng niềm say mê của bạn; tình bạn vượt lên hơn thua, tình quê mở thành ước mơ nghề nghiệp.
Giáo viên
GV tổ chức ghép nhóm mới gồm đủ bốn chuyên gia. Yêu cầu mỗi em trình bày ý của nhóm mình trong 30 giây và các bạn bổ sung.
Học sinh
HS lần lượt chia sẻ nội dung, các bạn lắng nghe và bổ sung chi tiết còn thiếu cho nhau.
Giáo viên
GV chốt: Văn bản kể về Thào A Sùng và bạn trong cuộc thi về chè quê hương Tà Xùa. Hai nhân vật cùng yêu quý cây chè của bản, và tình cảm ấy được thể hiện qua câu chuyện.
Học sinh
HS hoàn thiện nội dung trên phiếu và ghi lại ý chính vào vở.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 12 phút

Từ ngữ và thông điệp của bài

Mục tiêu

Hiểu nghĩa từ cổ thụ theo ngữ cảnh và nêu được thông điệp kèm bằng chứng cụ thể trong văn bản.

Nội dung

GV giải thích từ cổ thụ là cây có tuổi đời rất lâu năm. Sau đó HS tìm chi tiết làm rõ thông điệp, và nối nhận xét với bằng chứng thay vì chỉ nói bài rất hay.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được nghĩa của từ cổ thụ và viết được một nhận xét ngắn về thông điệp, có kèm một chi tiết trong văn bản làm bằng chứng.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV viết câu: Cây chè ở Tà Xùa là cây cổ thụ. HS đoán nghĩa của từ cổ thụ dựa vào ngữ cảnh, rồi GV hỏi thêm: Thông điệp của bài là gì?
Học sinh
HS suy nghĩ, đọc lại bài và chuẩn bị ý kiến.
Giáo viên
GV hướng dẫn HS nối nhận xét với bằng chứng: Em nhận thấy điều gì và chi tiết nào cho thấy điều đó?
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến: Từ cổ thụ nghĩa là cây có tuổi đời rất lâu năm ạ. Em thấy bạn Sùng yêu quê hương vì câu hỏi về loại chè trở thành dịp bạn nói điều mình hiểu.
Giáo viên
GV ghi lên bảng hai cách nhận xét: Cách chưa tốt: Bài này rất hay. Cách tốt: Bài này hay vì chi tiết trong cuộc thi cho thấy bạn hiểu và tự hào về sản vật quê mình.
Học sinh
HS so sánh hai cách nhận xét và rút kinh nghiệm cho bản thân.
Giáo viên
GV chốt thông điệp: Yêu quê hương có thể bắt đầu từ hiểu sản vật và nuôi ước mơ đóng góp. Nhấn mạnh nhận xét phải dựa vào nội dung đoạn, không thêm sự việc chưa được kể.
Học sinh
HS ghi thông điệp và nghĩa của từ cổ thụ vào vở.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 14 phút

Tìm ý cho đoạn văn cảm xúc

Mục tiêu

Tìm được ý cho đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một sự việc: ghi ý, chọn ý, gạch ý lạc đề và xếp ý thành mạch.

Nội dung

GV dùng bài mẫu nguyên bản về việc dọn góc đọc sách để minh họa cách tìm ý. HS làm Phiếu học tập số 2 cho một việc em đã tham gia và thay đổi suy nghĩ trước và sau việc đó.

Sản phẩm dự kiến

Dàn ý gồm các ý đã chọn và xếp theo mạch: giới thiệu sự việc, khoảnh khắc gây xúc động, suy nghĩ thay đổi, cảm xúc và lí do.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV đọc bài mẫu và hỏi: Đoạn văn kể về việc gì, ai liên quan, thời điểm nào? Em đoán khoảnh khắc nào làm bạn nhỏ xúc động?
Học sinh
HS lắng nghe, trả lời. Dự kiến: Việc dọn góc đọc sách vào chiều thứ sáu; khoảnh khắc bạn An dán trang rách và đưa cuốn truyện đã sửa.
Giáo viên
GV hướng dẫn HS ghi tự do trên Phiếu học tập số 2: ai, việc gì, chi tiết nào quan trọng, cảm xúc và lí do. Sau đó HS chọn ý phục vụ mục đích và gạch ý lạc đề.
Học sinh
HS ghi ý vào phiếu, chọn ý và gạch bỏ điều không liên quan đến cảm xúc. Dự kiến: Em nghĩ đây chỉ là xếp sách nhưng khi thấy bạn An sửa sách, em thấy vui khác hẳn.
Giáo viên
GV mời 2 HS đọc dàn ý, cả lớp nhận xét về việc xếp ý có thành mạch và có nguyên nhân không.
Học sinh
HS đọc, lắng nghe và góp ý cho bạn.
Giáo viên
GV chốt: Đoạn cảm xúc cần giới thiệu sự việc, chọn một khoảnh khắc, diễn tả suy nghĩ thay đổi; cảm xúc phải tự nhiên và có nguyên nhân, không phóng đại công lao của mình.
Học sinh
HS hoàn thiện dàn ý, giữ lại phiếu để viết đoạn ở nhà.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 12 phút

Tiếp sức ôn từ ngữ và nội dung

Mục tiêu

Củng cố nghĩa từ, nội dung chi tiết và thông điệp của bài qua trò chơi tiếp sức.

Nội dung

Lớp chia 4 đội. Mỗi đội lần lượt nhận một câu hỏi: nối từ với nghĩa (bài 2), tìm chi tiết Thào A Sùng tự hào về chè Tà Xùa tên gì (bài 3), chọn thông điệp đúng (bài 4), điền từ có nghĩa cây có tuổi đời rất lâu năm (bài 6). HS có thể kiểm tra thêm trên trang NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án: Bài 2: cổ thụ là cây có tuổi đời rất lâu năm; phân công là chia công việc cụ thể cho từng người; heo may là gió nhẹ và hơi lạnh thường gặp đầu thu. Bài 3: Thào A Sùng (chi tiết nêu trực tiếp trong văn bản). Bài 4: đáp án C, Yêu quê hương có thể bắt đầu từ hiểu sản vật và nuôi ước mơ đóng góp. Bài 6: điền cổ thụ vào chỗ trống, giữ đúng dấu thanh.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV chia 4 đội, nêu luật chơi: mỗi đội cử một bạn lên bảng, nhận câu hỏi, đội khác nhận xét. Đội đúng nhanh và chính xác được 1 điểm.
Học sinh
HS lắng nghe luật chơi, chuẩn bị đội hình.
Giáo viên
GV đưa lần lượt các câu hỏi bài 2, 3, 4, 6 lên bảng hoặc slide.
Học sinh
HS trả lời. Dự kiến: Cổ thụ nối với cây có tuổi đời rất lâu năm; Thào A Sùng; đáp án C; điền cổ thụ.
Giáo viên
GV yêu cầu đội khác nhận xét và giải thích lí do đúng hoặc sai.
Học sinh
HS nhận xét, bổ sung và nêu lí do.
Giáo viên
GV chốt đáp án, khen các đội tích cực và nhắc HS lưu ý nghĩa từ theo ngữ cảnh.
Học sinh
HS sửa lại bài nếu sai và ghi vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 9 phút

Giới thiệu văn bản đọc mở rộng

Mục tiêu

Vận dụng cách lập phiếu đọc mở rộng để giới thiệu một văn bản thuộc chủ điểm Hương sắc trăm miền.

Nội dung

HS tìm một văn bản khác phù hợp chủ điểm trong sách báo thiếu nhi hoặc tủ sách lớp, điền Phiếu học tập số 3 và giới thiệu ngắn gọn. Nếu chưa có sách khác, HS dùng bản tóm tắt bài này để luyện phiếu, không ghi tên sách chưa đọc.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu đọc mở rộng đã hoàn thành với tên, nguồn, hai chi tiết, một từ mới, 3 đến 4 câu nhận xét, một điểm giống và một điểm khác với bài đang học; một lời giới thiệu khoảng một phút.

Cách tiến hành

Hoạt động của giáo viên

Hoạt động của học sinh

Giáo viên
GV phát Phiếu học tập số 3 và nêu yêu cầu: Khi giới thiệu, không kể hết nội dung để người nghe còn hứng thú tự đọc.
Học sinh
HS lắng nghe và chọn văn bản đọc mở rộng em đã đọc.
Giáo viên
GV mời 3 HS giới thiệu theo phiếu, theo dõi và gợi ý khi HS kể quá nhiều.
Học sinh
HS trình bày. Dự kiến: Em đọc bài ... của tác giả ..., em thích chi tiết ... vì ..., điểm giống với bài Những búp chè là cùng nói về sản vật quê hương.
Giáo viên
GV hướng dẫn cả lớp nhận xét về nguồn, chi tiết và cách nhận xét có lí do.
Học sinh
HS nhận xét bạn, nêu một câu hỏi muốn trao đổi.
Giáo viên
GV nhấn mạnh: Đọc mở rộng giúp em hiểu thêm chủ điểm; chỉ ghi văn bản đã đọc thực tế.
Học sinh
HS lưu phiếu đọc vào hồ sơ học tập.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Bài đọc: Những búp chè trên cây cổ thụ (mảnh ghép nội dung)
Nhóm chuyên gia: nhận một ý tóm tắt và trả lời câu hỏi tương ứng.

Ý 1: Thào A Sùng tự hào về chè cổ thụ ở Tà Xùa nhưng trăn trở vì ít người biết đến. Câu hỏi: Bạn nhỏ tự hào về điều gì? Điều gì khiến bạn trăn trở?
Ý 2: Trong cuộc thi, câu hỏi về loại chè quê hương trở thành dịp để bạn trình bày điều mình hiểu. Câu hỏi: Bạn nói về những điều gì?
Ý 3: Bạn mong muốn làm kĩ sư nông nghiệp để phát triển chè của bản. Câu hỏi: Vì sao bạn muốn làm nghề này?
Ý 4: Người kể vẫn trân trọng niềm say mê ấy; tình bạn vượt lên việc hơn thua, còn tình quê hương mở thành ước mơ nghề nghiệp. Câu hỏi: Người kể có cảm nhận gì? Tình bạn và tình quê hương được thể hiện ra sao?
Sau khi ghép nhóm: ghi tóm tắt nội dung của cả bốn ý vào vở.

Phiếu học tập số 2

Tìm ý cho đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc về một sự việc
Bước 1: Ghi tự do các ý trả lời:

Ai hoặc cái gì liên quan đến việc em tham gia?
Sự việc nào đã xảy ra, vào lúc nào?
Chi tiết nào quan trọng nhất?
Em cảm thấy gì và vì sao?
Suy nghĩ của em trước và sau việc đó thay đổi thế nào?
Bước 2: Chọn ý phục vụ mục đích; gạch bỏ điều lạc đề.
Bước 3: Xếp ý thành mạch:
Giới thiệu sự việc, thời điểm, người liên quan.
Khoảnh khắc làm em xúc động.
Suy nghĩ thay đổi như thế nào.
Cảm xúc tự nhiên và có nguyên nhân.

Phiếu học tập số 3

Phiếu đọc mở rộng (chủ điểm Hương sắc trăm miền)

Tên bài và nguồn (sách, báo hoặc tủ sách lớp):
Tác giả:
Ngày đọc:
Nhân vật hoặc đối tượng chính:
Hai chi tiết thật lấy từ văn bản:
Một từ mới và nghĩa suy ra từ ngữ cảnh:
Thông điệp và 3 đến 4 câu nhận xét có lí do:
Một điểm giống và một điểm khác so với bài Những búp chè trên cây cổ thụ:
Câu hỏi muốn trao đổi với bạn:
Lưu ý: Chỉ ghi văn bản em đã đọc thực tế.

Hướng dẫn về nhà

Viết đoạn văn thể hiện cảm xúc về một việc em đã tham gia, nêu sự thay đổi trong suy nghĩ trước và sau việc đó; thực hiện theo đúng các bước: tìm ý (Phiếu học tập số 2), lập dàn ý, viết và đọc lại để chỉnh sửa lỗi từ, câu, chính tả.
Đặt một câu đúng nghĩa với từ cổ thụ, khác với câu trong bài đọc, chú ý dấu câu.
Hoàn thành Phiếu học tập số 3 với văn bản em đã đọc thực tế; ghi đúng tên, nguồn và ngày đọc, không ghi sách chưa đọc.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.