NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 5
Tiếng ViệtLớp 5Chủ điểm 1. Thế giới tuổi thơ

Giáo án Bài 7. Bộ sưu tập độc đáo

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung chính, chi tiết tiêu biểu và thông điệp của văn bản Bộ sưu tập độc đáo.
  • Giải thích được nghĩa của từ độc đáo và lí do bộ sưu tập của Loan đáng quý.
  • Nhận biết được đại từ dùng để xưng hô, để hỏi và để thay thế từ ngữ đã xuất hiện trong câu.
  • Nêu được các phần cần có của một báo cáo công việc: người nhận, nhóm thực hiện, công việc, thời gian, kết quả, đề nghị, người đại diện và ngày lập.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc hiểu văn bản tóm tắt, nhận biết đại từ trong câu, viết đoạn báo cáo công việc ngắn gọn, khách quan; nghe và trả lời được câu hỏi của người khác bằng câu đủ ý.
  • Năng lực văn học: nhận ra chi tiết giúp hiểu thông điệp về giá trị tình bạn và sự sáng tạo từ điều gần gũi; nêu được cảm nhận dựa trên nội dung văn bản.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: tự đọc văn bản, tự tìm chi tiết và tự kiểm tra lại bài làm theo đáp án.
  • Giao tiếp và hợp tác: trao đổi nhóm để thống nhất ý kiến, trình bày kết quả và lắng nghe bạn đọc, đọc thành tiếng rõ ràng.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: đề xuất cách làm nổi bật từ việc gần gũi và đưa ra đề nghị hợp lí trong báo cáo công việc.

3. Phẩm chất

  • Trách nhiệm: hoàn thành phần việc được nhóm giao và nêu đúng việc chưa xong trong báo cáo.
  • Nhân ái: trân trọng lời nói, lời chúc của bạn bè và biết chia sẻ, động viên nhau trong nhóm.
  • Trung thực: ghi đúng số liệu, kết quả và việc chưa hoàn thành khi viết báo cáo; không thay sự thật bằng lời khen chung.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Bảng phụ hoặc slide ghi đoạn đọc Bộ sưu tập độc đáo, bài mẫu báo cáo công việc, và các câu ví dụ về đại từ.
  • Phiếu học tập số 1, số 2, số 3 (in cho từng nhóm).
  • Bộ thẻ từ ghi các đại từ và từ không phải đại từ (ví dụ: ai, nó, vậy, mẹ, bàn).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học neoedu.vn/learn/5/vietnamese/tap-1-bai-7-bo-suu-tap-doc-dao (bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác), dùng ở hoạt động luyện tập.

2. Học sinh

  • SGK Tiếng Việt 5, tập 1, vở ghi, bút chì, bút dạ.
  • Bảng con và bút dạ để làm bài tập nhanh.
  • Giấy A3 hoặc bìa khổ lớn để nhóm trình bày sơ đồ, bảng kết quả.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Chiếc hộp kỉ niệm

Mục tiêu

Tạo không khí lớp học và kết nối trải nghiệm của HS với chủ đề giữ lại kỉ niệm trong bài.

Nội dung

GV đặt câu hỏi: Em đã từng giữ lại thứ gì để nhớ một người bạn hoặc một kỉ niệm? HS nói nhanh một ý, không cần viết.

Sản phẩm dự kiến

3–4 HS chia sẻ được một kỉ niệm hoặc đồ vật gắn với bạn bè; HS nêu được chủ đề của bài học.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết lên bảng cụm từ “Bộ sưu tập” và hỏi: Các em có thích sưu tập điều gì không? Nếu được lưu giữ một kỉ niệm với bạn, em sẽ chọn gì?

    Học sinh

    HS suy nghĩ, giơ tay phát biểu. Dự kiến: “Em thích sưu tập tem.” “Em giữ tấm thiệp bạn tặng.”

  2. Giáo viên

    GV mời 3–4 HS chia sẻ, khen ngợi cách nói rõ ràng và dẫn vào bài: Hôm nay chúng ta đọc bài Bộ sưu tập độc đáo.

    Học sinh

    HS lắng nghe và ghi tên bài vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc hiểu văn bản Bộ sưu tập độc đáo

Mục tiêu

HS hiểu nội dung, chi tiết tiêu biểu, nghĩa từ độc đáo và thông điệp của văn bản.

Nội dung

HS đọc văn bản trong SGK và xem bài giảng trên NeoEdu. Làm việc nhóm 4 với Phiếu học tập số 1: tìm chi tiết cho từng câu hỏi, nêu thông điệp và viết một nhận xét có bằng chứng cụ thể.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn chỉnh của nhóm; HS trả lời được: Loan sưu tập lời nói; thông điệp là “Một ý tưởng riêng có giá trị khi lưu giữ được tình cảm và kỉ niệm.”

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu đoạn đầu, nhấn mạnh tên riêng (Loan, thầy Dương) và hướng dẫn dừng khi kết thúc một ý. Sau đó GV giao Phiếu học tập số 1 và nhắc: Lần đầu đọc để tìm đối tượng, lần hai đọc để chọn chi tiết.

    Học sinh

    HS đọc thầm lần 1 để nắm ai, việc gì; đọc lần 2 và gạch chân chi tiết quan trọng.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, gợi ý khi nhóm bế tắc: Loan đã làm gì khi chưa có đồ vật đặc biệt? Từ độc đáo được giải thích thế nào trong bài?

    Học sinh

    Nhóm thảo luận và điền phiếu. Dự kiến: Loan ghi lại lời nói, lời chúc của các bạn. Độc đáo là có nét riêng nổi bật, không giống thông thường.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm trình bày; cả lớp nhận xét. GV yêu cầu nhóm khác nêu bằng chứng khi đưa ra nhận xét về bộ sưu tập.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày. Dự kiến: Bộ sưu tập của Loan đáng quý vì lưu giữ tình bạn trước lúc chuyển cấp, không phải vì giá tiền hay độ hiếm.

  4. Giáo viên

    GV chốt thông điệp và nhấn mạnh: Khi nêu ý nghĩa, phải nối nhận xét với bằng chứng trong văn bản, không chỉ viết “bài rất hay”. Ghi nhớ thông điệp lên bảng.

    Học sinh

    HS ghi thông điệp vào vở và phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm của bản thân.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 20 phút

Khám phá đại từ

Mục tiêu

HS nhận biết đại từ xưng hô, đại từ hỏi và đại từ thay thế; biết dựa vào ngữ cảnh để xác định đại từ.

Nội dung

GV nêu ví dụ “Nam đang đọc sách. Nó đọc rất chăm.” và “Em thích đọc sách. Chị cũng vậy.”. HS làm việc cặp đôi với Phiếu học tập số 2 và bộ thẻ từ, phân loại đại từ theo ba nhóm chức năng.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn chỉnh; HS nêu được: nó thay cho Nam; vậy thay cho thích đọc sách; ai dùng để hỏi về người.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết hai ví dụ lên bảng, hỏi: Từ nó thay cho ai? Từ vậy thay cho cụm nào? GV phát Phiếu học tập số 2.

    Học sinh

    HS đọc ví dụ, trả lời: nó thay cho Nam; vậy thay cho thích đọc sách.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn: Muốn biết đại từ chỉ ai hoặc điều gì, phải đọc ngữ cảnh. Các từ mẹ, con có thể dùng để xưng hô, nhưng không phải mọi danh từ chỉ người đều là đại từ.

    Học sinh

    Cặp đôi làm việc, xếp thẻ vào ba nhóm: xưng hô, hỏi, thay thế. Dự kiến: tôi, chúng tôi, nó (xưng hô hoặc thay thế); ai, gì, bao nhiêu (hỏi); thế, vậy (thay thế).

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày, yêu cầu giải thích lí do xếp mỗi thẻ vào nhóm đó.

    Học sinh

    Đại diện cặp đọc câu ví dụ và giải thích. Các cặp khác nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV chốt ba chức năng của đại từ và nhắc: Khi giao tiếp, cần chọn cách xưng hô lịch sự, phù hợp với người nói và người nghe.

    Học sinh

    HS ghi ba chức năng của đại từ vào vở.

Hoạt động 2.3: Khám phá · 15 phút

Cấu trúc báo cáo công việc

Mục tiêu

HS nhận biết được các phần của một báo cáo công việc và cách trình bày ngắn gọn, khách quan.

Nội dung

HS đọc bài mẫu BÁO CÁO KẾT QUẢ CHĂM SÓC BỒN HOA trong SGK, điền Phiếu học tập số 3 để chỉ ra từng thành phần của báo cáo.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 3 hoàn chỉnh; HS xác định được: người nhận là cô giáo chủ nhiệm lớp 5A; nhóm Vườn Xanh; thời gian từ ngày 4 đến ngày 8 tháng 11; kết quả 12 cây được chăm đủ lượt, 2 cây héo đã hồi phục; việc chưa xong là bảng tên cây bị ướt; đề nghị dùng bìa bọc; đại diện nhóm là Lan.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giao Phiếu học tập số 3 và hỏi: Báo cáo này gửi cho ai? Làm việc của ai? Ghi kết quả như thế nào?

    Học sinh

    HS đọc bài mẫu, tìm các thông tin theo yêu cầu của phiếu.

  2. Giáo viên

    GV nhắc HS phân biệt việc hoàn thành với việc chưa xong và chú ý số liệu.

    Học sinh

    Nhóm điền phiếu. Dự kiến: lời đề nghị là “dùng bìa bọc để bảng bền hơn”; cuối báo cáo có tên đại diện và ngày lập.

  3. Giáo viên

    GV mời một nhóm trình bày kết quả, các nhóm khác bổ sung.

    Học sinh

    Đại diện nhóm đọc các phần của báo cáo mẫu theo thứ tự.

  4. Giáo viên

    GV tóm tắt: Báo cáo cần rõ người nhận, nhóm thực hiện, công việc, thời gian, kết quả và đề nghị. Diễn đạt ngắn, khách quan, không thay sự thật bằng lời khen chung.

    Học sinh

    HS ghi các thành phần của báo cáo vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 25 phút

Luyện tập đại từ và đọc hiểu

Mục tiêu

Củng cố vốn từ, đọc hiểu văn bản và nhận biết đại từ qua các bài tập tương tác.

Nội dung

HS làm bài tập 2, 3, 4, 6, 7 và 9 trong SGK, làm bảng con và bài tương tác trên NeoEdu. Với bài 9, HS làm việc cặp: một bạn đọc bản tóm tắt, bạn kia hỏi và trả lời.

Sản phẩm dự kiến

Đề và đáp án các bài tập: (2) độc đáo – có nét riêng nổi bật, không giống thông thường; thanh âm – âm thanh được nghe thấy; cải tạo – làm thay đổi để tốt hơn. (3) Loan sưu tập lời nói. (4) Đáp án A: Một ý tưởng riêng có giá trị khi lưu giữ được tình cảm và kỉ niệm. (6) “Minh trồng cây. Bạn ấy tưới cây mỗi ngày.” Đáp án C: bạn ấy thay tên Minh. (7) Ai đang gõ cửa? Ai là đại từ hỏi người. (9) Trả lời: Loan sưu tập lời nói; thông điệp là Một ý tưởng riêng có giá trị khi lưu giữ được tình cảm và kỉ niệm.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu lần lượt từng bài tập, yêu cầu HS làm bảng con với bài 2, 4, 6, 7; đồng thời mở bài tương tác trên NeoEdu cho cả lớp.

    Học sinh

    HS đọc đề, suy nghĩ và ghi đáp án vào bảng con.

  2. Giáo viên

    GV quan sát, hỏi nhanh: Vì sao chọn “bạn ấy” thay cho Minh? Vì sao “ai” là đại từ hỏi người?

    Học sinh

    HS giơ bảng con và giải thích. Dự kiến: bạn ấy thay tên Minh để không lặp tên; ai hỏi về người thực hiện hành động.

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp thực hành bài 9: một bạn đọc rõ bản tóm tắt, bạn kia hỏi “Loan sưu tập điều gì?”, trả lời bằng câu đủ ý.

    Học sinh

    Cặp đôi đọc và trả lời. Dự kiến: Loan sưu tập lời nói; thông điệp là Một ý tưởng riêng có giá trị khi lưu giữ được tình cảm và kỉ niệm.

  4. Giáo viên

    GV công bố đáp án đúng, nhận xét các lỗi thường gặp và nhắc: Bản tóm tắt là lời diễn đạt mới; khi cần đọc nguyên văn, cần đối chiếu sách.

    Học sinh

    HS sửa bài làm sai (nếu có) và ghi đáp án đúng vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 15 phút

Viết báo cáo công việc của nhóm

Mục tiêu

HS vận dụng cấu trúc báo cáo công việc để viết báo cáo về một việc nhóm đã làm hoặc một tình huống tưởng tượng.

Nội dung

Mỗi nhóm chọn một việc đã làm (ví dụ: trực nhật, chăm sóc góc học tập) hoặc một tình huống tưởng tượng. Trong lớp, nhóm thực hiện tìm ý và lập dàn ý; viết đoạn mở đầu. Báo cáo cần có ít nhất hai kết quả cụ thể và một việc cần cải thiện.

Sản phẩm dự kiến

Dàn ý báo cáo gồm: người nhận, nhóm thực hiện, công việc, thời gian, hai kết quả cụ thể, một việc cần cải thiện, đề nghị, người đại diện và ngày lập; đoạn mở đầu đã viết xong. Bản báo cáo hoàn chỉnh được hoàn thiện ở nhà.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu và các bước viết: tìm ý, lập dàn ý, viết, đọc thành tiếng để phát hiện câu quá dài hoặc ý lặp, sửa nội dung trước rồi đến từ và dấu câu.

    Học sinh

    HS lắng nghe và chọn việc để viết báo cáo.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, nhắc nhóm ghi số liệu đúng và phân biệt rõ việc đã xong với việc chưa xong.

    Học sinh

    Nhóm lập dàn ý và viết đoạn mở đầu. Dự kiến: Kính gửi cô giáo chủ nhiệm; Nhóm … thực hiện … từ ngày … đến ngày …

  3. Giáo viên

    GV mời 1–2 nhóm đọc thành tiếng đoạn mở đầu, cả lớp góp ý về nội dung và độ rõ ràng.

    Học sinh

    Đại diện nhóm đọc. Các nhóm khác nhận xét về ý và cách diễn đạt.

  4. Giáo viên

    GV nhắc HS hoàn thiện bản báo cáo ở nhà và nộp vào tiết sau; nhấn mạnh: Không thay sự thật bằng lời khen chung.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc văn bản Bộ sưu tập độc đáo và trả lời các câu hỏi sau:

  • Câu 1: Khi chưa có đồ vật đặc biệt, Loan đã làm gì?
  • Câu 2: Loan sưu tập điều gì?
  • Câu 3: Bộ sưu tập của Loan đáng quý vì điều gì?
  • Câu 4: Từ độc đáo nghĩa là gì?
  • Câu 5: Thông điệp của văn bản là gì?
  • Câu 6: Viết một nhận xét về bộ sưu tập của Loan và nêu bằng chứng cụ thể trong văn bản (không viết chung chung như “bài rất hay”).

Phiếu học tập số 2

Phân loại đại từ trong các câu sau theo ba chức năng: xưng hô, hỏi, thay thế.

  • Câu 1: “Ai đang gõ cửa?” – đại từ: ……; chức năng: ……
  • Câu 2: “Nam đang đọc sách. Nó đọc rất chăm.” – đại từ: ……; thay cho: ……
  • Câu 3: “Em thích đọc sách. Chị cũng vậy.” – đại từ: ……; thay cho: ……
  • Câu 4: “Chúng tôi tưới cây mỗi sáng.” – đại từ: ……; chức năng: ……
  • Lưu ý: Giải thích vì sao từ mẹ, con không phải lúc nào cũng là đại từ.

Phiếu học tập số 3

Đọc bài mẫu BÁO CÁO KẾT QUẢ CHĂM SÓC BỒN HOA và điền vào bảng sau:

  • Người nhận: ……
  • Nhóm thực hiện: ……
  • Công việc: ……
  • Thời gian: ……
  • Kết quả đã hoàn thành: ……
  • Việc chưa hoàn thành: ……
  • Đề nghị: ……
  • Người đại diện và ngày lập: ……

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện bản báo cáo công việc của nhóm theo dàn ý đã lập: đọc thành tiếng, sửa câu quá dài và ý lặp, sau đó nhờ một bạn góp ý trước khi nộp.
  • Tìm 3 câu có đại từ trong sách hoặc truyện em đã đọc; ghi đại từ và cho biết chức năng: xưng hô, hỏi hay thay thế.
  • Đọc lại bản tóm tắt Bộ sưu tập độc đáo, chuẩn bị trả lời câu hỏi: Em rút ra điều gì từ bộ sưu tập của Loan? Nêu một trải nghiệm của em có liên hệ với thông điệp và phân biệt với điều văn bản nêu.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.