Giáo án Tiếng Việt 5
Tiếng ViệtLớp 5Chủ điểm 1. Thế giới tuổi thơ

Giáo án Bài 6. Ngôi sao sân cỏ

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung chính và chi tiết tiêu biểu của bài “Ngôi sao sân cỏ”, gồm việc Việt giữ bóng, đội bị dẫn điểm và Việt nhận ra sự ích kỉ của mình.
  • Giải thích được thông điệp “Thành công của tập thể cần phối hợp, không chỉ tài năng cá nhân” bằng bằng chứng cụ thể trong văn bản.
  • Nêu được cấu trúc của bản báo cáo công việc gồm người nhận, nhóm thực hiện, công việc, thời gian, kết quả, việc chưa hoàn thành, đề nghị và người đại diện, ngày lập.
  • Vận dụng được cách viết báo cáo công việc để trình bày một việc nhóm đã làm, ghi ít nhất hai kết quả cụ thể và một việc cần cải thiện.
  • Giải thích được nghĩa của từ “phối hợp” và đặt được câu đúng nghĩa với từ này.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc hiểu văn bản tự sự có nhân vật và thông điệp; viết báo cáo công việc đúng bố cục, rõ ràng, khách quan; nói và nghe khi trình bày, nhận xét.
  • Năng lực văn học: nhận biết diễn biến tâm lí của nhân vật Việt (từ ích kỉ đến nhận ra lỗi và trở lại sân); hiểu thông điệp về sự phối hợp trong tập thể qua chi tiết tiêu biểu.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đọc, tự tìm ý trong văn bản, tự kiểm tra lại câu trả lời theo phiếu học tập và tự đọc mở rộng một văn bản phù hợp chủ điểm.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS làm việc nhóm, thảo luận, trình bày ý kiến và nhận xét bài của bạn bằng lời lẽ lịch sự, có lí do.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS phân tích tình huống trong truyện, rút ra cách ứng xử phù hợp và vận dụng cấu trúc báo cáo vào tình huống thực tế của nhóm.

3. Phẩm chất

  • Trách nhiệm: nhận ra việc cần cải thiện của bản thân và của nhóm khi viết báo cáo công việc trung thực.
  • Trung thực: ghi đúng số liệu, phân biệt việc đã hoàn thành với việc chưa xong trong báo cáo; không giả tên nguồn khi làm phiếu đọc mở rộng.
  • Nhân ái: biết lắng nghe góp ý của bạn bè và sẵn sàng hỗ trợ đồng đội như các bạn trong câu chuyện.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 5 (Kết nối tri thức với cuộc sống), tập 1, bài 6 “Ngôi sao sân cỏ”.
  • Bảng phụ hoặc slide ghi bài mẫu báo cáo “Báo cáo kết quả chăm sóc bồn hoa” và ba câu hỏi phân tích bài mẫu.
  • Phiếu học tập số 1, số 2, số 3 in sẵn cho từng nhóm.
  • Bảng nhóm, bút dạ, băng dính nam châm hoặc giấy ghi ý để HS dán lên bảng.
  • Tranh ảnh hoặc hình minh họa một trận bóng đá học đường để khởi động.
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác bài 6 tại neoedu.vn/learn/5/vietnamese/tap-1-bai-6-ngoi-sao-san-co (dùng để chiếu bài tập nối từ và trắc nghiệm ở hoạt động luyện tập).

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 5, tập 1.
  • Vở ghi, bút chì, bút màu, thước kẻ.
  • Giấy nháp hoặc giấy A4 để lập dàn ý báo cáo.
  • Sách, báo thiếu nhi hoặc tủ sách lớp để chuẩn bị đọc mở rộng (nếu có).

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Ai là ngôi sao của đội?

Mục tiêu

Tạo tâm thế hứng thú; kết nối trải nghiệm chơi thể thao cùng bạn với nội dung bài đọc.

Nội dung

GV đưa ra câu hỏi gợi mở về trải nghiệm chơi thể thao hoặc trò chơi tập thể của HS. HS trả lời nhanh bằng lời hoặc giơ tay.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ít nhất một điều giúp đội thắng (ví dụ: biết chuyền bóng, tin nhau, nghe góp ý).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu hình ảnh một trận bóng đá học đường và hỏi: “Theo em, điều gì giúp một đội bóng thi đấu tốt?”

    Học sinh

    HS quan sát tranh, suy nghĩ và trả lời nhanh.

  2. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS chia sẻ; khuyến khích HS nêu lí do dựa trên trải nghiệm của mình.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Các bạn phải chuyền bóng cho nhau.” “Phải nghe bạn góp ý.” “Mọi người cùng cố gắng thì đội mới thắng.”

  3. Giáo viên

    GV dẫn vào bài: “Hôm nay chúng ta đọc câu chuyện về bạn Việt, một cầu thủ giỏi nhưng từng quên mất điều quan trọng nhất của đội bóng.”

    Học sinh

    HS lắng nghe, ghi tên bài “Ngôi sao sân cỏ” vào vở.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc hiểu nội dung và thông điệp của bài

Mục tiêu

HS hiểu diễn biến câu chuyện, nhận ra sự thay đổi của nhân vật Việt và giải thích được thông điệp của bài bằng chi tiết cụ thể.

Nội dung

HS đọc thầm bài “Ngôi sao sân cỏ” (sách giáo khoa), chú ý đọc rõ tên riêng và dừng đúng chỗ kết thúc mỗi ý. GV tổ chức hoạt động nhóm bốn bằng kĩ thuật mảnh ghép: mỗi HS trong nhóm nhận một đoạn (đoạn 1: Việt muốn thể hiện và giữ bóng; đoạn 2: Việt giận rời sân; đoạn 3: Việt nhận ra lỗi và trở lại sân). Các nhóm hoàn thành Phiếu học tập số 1. Sau đó HS trình bày trước lớp. Từ cần hiểu: “phối hợp”.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 hoàn thành; HS nêu được diễn biến chính, chi tiết tiêu biểu và thông điệp của bài; giải thích được nghĩa của từ “phối hợp”.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chia lớp thành các nhóm bốn, phát Phiếu học tập số 1 và giao nhiệm vụ đọc thầm bài đọc. GV nhắc: “Đọc rõ các tên riêng, dừng khi kết thúc một ý.”

    Học sinh

    HS đọc thầm, nhận đoạn được phân công trong nhóm, đọc kĩ đoạn của mình.

  2. Giáo viên

    GV quan sát, hỗ trợ nhóm; hướng dẫn HS tìm chi tiết cho câu hỏi “Bạn giữ bóng và muốn thể hiện là ai?”. GV gợi ý HS tìm từ “phối hợp” và hiểu nghĩa qua ngữ cảnh.

    Học sinh

    HS đọc đoạn của mình, trao đổi với bạn trong nhóm. Dự kiến HS trả lời: “Việt là người giữ bóng và muốn thể hiện.” “Việt ghi bàn nhưng giữ bóng một mình nên đội bị dẫn điểm.” “Phối hợp nghĩa là cùng hành động ăn ý để đạt mục đích chung.”

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện nhóm trình bày; hỏi thêm: “Vì sao Việt nhận ra sự ích kỉ của mình?”

    Học sinh

    HS trình bày: “Việt thấy các bạn phối hợp ăn ý rồi ghi bàn, nên nhận ra mình đã không chuyền bóng cho đồng đội.” Các nhóm khác nhận xét và bổ sung.

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Thành công của tập thể cần phối hợp, không chỉ tài năng cá nhân.” GV hướng dẫn HS nối một nhận xét với bằng chứng cụ thể khi nêu ý nghĩa, không chỉ viết “bài rất hay”.

    Học sinh

    HS ghi vào vở thông điệp của bài và một chi tiết làm chứng cho thông điệp đó.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 25 phút

Tìm hiểu cách viết báo cáo công việc

Mục tiêu

HS nhận biết mục đích, cách sắp xếp ý và đặc điểm ngôn ngữ của bản báo cáo công việc qua bài mẫu.

Nội dung

GV trình chiếu bài mẫu “Báo cáo kết quả chăm sóc bồn hoa”. Nhóm đọc mẫu theo ba câu hỏi trong Phiếu học tập số 2: văn bản nhằm làm gì, các ý được sắp xếp thế nào, chi tiết nào làm ý chính rõ hơn. HS chỉ ra phần mở đầu, phần triển khai và phần kết thúc của bản báo cáo, rút ra cách làm bằng lời của mình, không chép lại mẫu.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 hoàn thành; HS nêu được cấu trúc ba phần của báo cáo và các yếu tố cần có: người nhận, nhóm thực hiện, công việc, thời gian, kết quả, việc chưa xong, đề nghị, người đại diện và ngày lập.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV phát Phiếu học tập số 2, chiếu bài mẫu và nêu ba câu hỏi phân tích. GV nhấn mạnh: “Báo cáo phải khách quan, không thay sự thật bằng lời khen chung.”

    Học sinh

    HS đọc bài mẫu, ghi chú vào phiếu theo nhóm.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, gợi ý: “Bản báo cáo này mở đầu bằng ai là người nhận?”, “Đoạn nào nêu việc chưa hoàn thành?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Mở đầu là lời kính gửi cô giáo chủ nhiệm lớp 5A.” “Phần triển khai nêu công việc, phân công, kết quả.” “Việc chưa hoàn thành là bảng tên cây bị ướt, cần làm lại.” “Kết thúc có đề nghị và tên đại diện nhóm, ngày lập.”

  3. Giáo viên

    GV mời nhóm trình bày; yêu cầu nhóm nêu một chi tiết cho thấy báo cáo ghi số liệu rõ ràng (12 cây, 2 cây héo đã hồi phục).

    Học sinh

    HS trình bày, các nhóm khác bổ sung. Dự kiến HS nêu: “Báo cáo phân biệt rõ việc đã xong với việc chưa xong.”

  4. Giáo viên

    GV tóm tắt bố cục ba phần và các yếu tố cần có của báo cáo, ghi lên bảng phụ.

    Học sinh

    HS ghi vào vở: mở đầu, triển khai, kết thúc và các yếu tố của báo cáo.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 25 phút

Luyện tập đọc hiểu và từ ngữ

Mục tiêu

HS củng cố nghĩa của từ “phối hợp”, nhận biết thông điệp và giải thích chi tiết tiêu biểu bằng lời riêng.

Nội dung

HS làm các bài tập sau (ghi trên bảng hoặc chiếu từ học liệu NeoEdu):

  • Bài 1: Nối từ với nghĩa đúng: phối hợp, thanh âm, cải tạo.
  • Bài 2: Theo bản tóm tắt, bạn giữ bóng và muốn thể hiện là ai?
  • Bài 3: Thông điệp nào sát nhất với đoạn đọc? A. Một người giữ bóng càng lâu thì cả đội càng dễ thắng. B. Việt rời sân chứng tỏ các bạn không biết đá bóng. C. Thành công của tập thể cần phối hợp, không chỉ tài năng cá nhân.
  • Bài 4: Chọn một chi tiết trong đoạn tóm tắt và giải thích bằng 2–3 câu vì sao chi tiết ấy làm rõ thông điệp.
  • Bài 5: Chọn trong ba từ “phối hợp”, “ích kỉ”, “khen”, từ nào có nghĩa “cùng hành động ăn ý để đạt mục đích chung”, điền vào chỗ trống: “Các bạn trong đội biết ___ với nhau nên ghi được bàn thắng.”
  • Bài 6: Đặt một câu mới có từ “phối hợp” đúng nghĩa, khác câu trong bài đọc.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: Bài 1: phối hợp – cùng hành động ăn ý để đạt mục đích chung; thanh âm – âm thanh được nghe thấy; cải tạo – làm thay đổi để tốt hơn. Bài 2: Việt. Bài 3: C. Bài 4: Ví dụ: “Khi có bóng, Việt cố tự vượt qua đối phương thay vì chuyền cho đồng đội. Chi tiết này cho thấy việc giữ bóng một mình làm đội yếu đi, nên thành công cần phối hợp.” Bài 5: phối hợp. Bài 6: Câu đúng nghĩa, có chủ ngữ và tình huống hợp lí (ví dụ: “Hai bạn phối hợp dọn lớp rất nhanh.”).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu hoặc ghi các bài tập, giao HS làm cá nhân trong 8 phút, sau đó đối chiếu với bạn cùng bàn.

    Học sinh

    HS đọc đề, làm bài vào vở.

  2. Giáo viên

    GV gọi HS chữa bài; nếu HS chọn sai ở bài 3 hoặc bài 4, GV hỏi lại: “Chi tiết nào trong bài giúp em loại đáp án này?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Đáp án C đúng vì cả đội phải phối hợp.” “Đáp án A sai vì Việt giữ bóng lâu khiến đội bị dẫn điểm.”

  3. Giáo viên

    GV cho HS luyện nói ngắn: chọn một bài tập và giải thích cách làm bằng 1–2 câu.

    Học sinh

    HS nói trước lớp, lắng nghe bạn nhận xét.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét, khen ngợi những HS giải thích có lí do, chốt đáp án đúng trên học liệu NeoEdu.

    Học sinh

    HS sửa lỗi trong vở, đối chiếu đáp án.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 25 phút

Viết báo cáo công việc của nhóm em

Mục tiêu

HS vận dụng cách viết báo cáo công việc để trình bày một việc nhóm đã làm hoặc một tình huống tưởng tượng, trung thực và khách quan.

Nội dung

Mỗi nhóm chọn một việc đã làm (trực nhật lớp, chăm bồn hoa, giúp đỡ bạn học tập) hoặc một tình huống tưởng tượng. Nhóm lần lượt thực hiện các bước: tìm ý, lập dàn ý, viết hoặc chỉnh sửa bản báo cáo theo mẫu đã học. Báo cáo phải ghi ít nhất hai kết quả cụ thể và một việc cần cải thiện. Nhóm có thể dùng Phiếu học tập số 2 để kiểm tra lại bố cục trước khi nộp.

Sản phẩm dự kiến

Mỗi nhóm có một bản báo cáo công việc hoàn chỉnh, gồm người nhận, nhóm thực hiện, công việc, thời gian, hai kết quả cụ thể, một việc cần cải thiện, đề nghị (nếu có) và người đại diện, ngày lập; có thể đọc trước lớp.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu nhiệm vụ, nhắc HS: “Ghi đúng số liệu, phân biệt việc hoàn thành với việc chưa xong, không thay sự thật bằng lời khen chung.” GV phát giấy nháp.

    Học sinh

    HS nhận nhiệm vụ, chọn việc mà nhóm đã làm hoặc tình huống tưởng tượng, thống nhất phân công trong nhóm.

  2. Giáo viên

    GV quan sát, gợi ý: “Kết quả nào em đo được được bằng số liệu?”, “Việc nào nhóm chưa làm xong?”

    Học sinh

    HS tìm ý, lập dàn ý và viết bản báo cáo. Dự kiến HS nêu: “Nhóm em trực nhật 5 ngày, lớp sạch hơn; còn bảng nội quy chưa dán xong, cần làm thêm.”

  3. Giáo viên

    GV mời 1–2 nhóm đọc báo cáo; các nhóm khác nhận xét về bố cục, chi tiết và cách diễn đạt.

    Học sinh

    HS đọc báo cáo, nhận xét bạn bằng lời lẽ lịch sự, có lí do.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung, nhắc HS chỉnh sửa và hoàn thiện bản báo cáo ở nhà.

    Học sinh

    HS ghi nhận góp ý và hoàn thiện bản báo cáo.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bài “Ngôi sao sân cỏ” và trả lời các câu hỏi sau:

    1. Việt được bạn ở khu phố khen về điều gì? Vì sao Việt muốn thể hiện trong trận đấu của lớp?
    1. Khi có bóng, Việt làm gì? Việc đó khiến đội bị ảnh hưởng thế nào?
    1. Khi các bạn góp ý giữa hai hiệp, Việt có thái độ ra sao?
    1. Việt nhận ra điều gì khi ngồi xem hiệp sau? Điều gì khiến Việt quay trở lại sân?
    1. Từ “phối hợp” nghĩa là gì?
    1. Thông điệp của bài là gì? Nêu một chi tiết làm rõ thông điệp đó.

Phiếu học tập số 2

Đọc bài mẫu “Báo cáo kết quả chăm sóc bồn hoa” và trả lời:

    1. Văn bản nhằm mục đích gì?
    1. Phần mở đầu, phần triển khai và phần kết thúc của bản báo cáo là những nội dung nào?
    1. Chi tiết nào làm rõ kết quả công việc? (ghi số liệu cụ thể)
    1. Việc nào đã hoàn thành? Việc nào chưa hoàn thành?
    1. Bản báo cáo có những yếu tố nào: người nhận, nhóm thực hiện, công việc, thời gian, kết quả, đề nghị, người đại diện, ngày lập?
    1. Cách làm của em khi viết báo cáo: ...................................

Phiếu học tập số 3

Phiếu đọc mở rộng (điền theo văn bản em thực sự đã đọc):

  • Tên bài, tác giả hoặc nguồn, ngày đọc:
  • Nhân vật hoặc đối tượng chính:
  • Hai chi tiết em thích (ghi đúng từ văn bản):
  • Một từ mới và cách hiểu theo ngữ cảnh:
  • Thông điệp em rút ra:
  • Một điểm giống và một điểm khác so với bài “Ngôi sao sân cỏ”:
  • Câu hỏi em muốn trao đổi với bạn:

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện bản báo cáo công việc của nhóm, kiểm tra lại số liệu, ghi rõ việc đã xong và việc chưa xong.
  • Đọc mở rộng một văn bản phù hợp chủ điểm “Thế giới tuổi thơ” trong sách báo thiếu nhi hoặc tủ sách lớp. Điền Phiếu học tập số 3 theo đúng văn bản đã đọc, không ghi tên sách em chưa đọc.
  • Chuẩn bị giới thiệu văn bản đã đọc trong 1–2 phút, chỉ nêu nhân vật và thông điệp, không kể hết nội dung để bạn còn hứng thú đọc.
  • Viết lại một câu có từ “phối hợp” đúng nghĩa về một việc em đã làm cùng bạn ở nhà hoặc ở trường.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.