Giáo án Tiếng Việt 5
Tiếng ViệtLớp 5Chủ điểm 5. Nghệ thuật muôn màu

Giáo án Bài 30. Nghệ thuật múa ba lê

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được nội dung chính của văn bản: ba lê là nghệ thuật kể chuyện bằng động tác múa, phối hợp với âm nhạc và kịch.
  • Giải thích được thông điệp của bài: vẻ đẹp biểu diễn được tạo nên bởi tài năng và quá trình rèn luyện bền bỉ.
  • Nêu được nghĩa của từ “vũ đạo” và vận dụng được từ này trong một câu đúng nghĩa.
  • Vận dụng được các bước tìm ý (ghi tự do, chọn ý, gạch ý lạc đề, xếp mạch) để chuẩn bị đoạn văn giới thiệu nhân vật trong phim hoạt hình.
  • Nêu được cách thực hiện phiếu đọc mở rộng: tên bài, nguồn, hai chi tiết, một từ mới và nhận xét có lí do.
  • Năng lực ngôn ngữ: đọc đúng tên riêng, dừng đúng chỗ kết thúc ý; nói và nghe khi chia sẻ phiếu đọc; viết ý rõ ràng cho đoạn văn giới thiệu nhân vật.
  • Năng lực văn học: cảm nhận vẻ đẹp nghệ thuật múa ba lê qua các chi tiết cụ thể, nhận ra thông điệp về sự rèn luyện bền bỉ và hình dung nhân vật hoạt hình qua hành động.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: HS tự đọc thầm, tự ghi ý và tự kiểm tra đáp án bài tập theo hướng dẫn của GV.
  • Giao tiếp và hợp tác: HS trao đổi theo cặp đôi và nhóm, trình bày ý kiến rõ ràng, lắng nghe và nhận xét bạn.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS chọn lọc ý phù hợp mục đích, xây dựng nhân vật hoạt hình tưởng tượng có nét nhận diện và tính cách riêng.

3. Phẩm chất

  • Chăm chỉ: đọc đủ hai lượt, hoàn thành đầy đủ phiếu học tập và phiếu đọc mở rộng.
  • Trách nhiệm: ghi đúng tên, nguồn của văn bản đã đọc thực tế; không ghi tên sách chưa đọc.
  • Trung thực: nêu rõ nhân vật là đã xem trong phim hay do em tưởng tượng; chỉ nhận xét dựa trên chi tiết có trong văn bản.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • Sách Tiếng Việt 5, tập 1 (bài 30 Nghệ thuật múa ba lê) và bảng phụ ghi đoạn đọc cùng thông điệp
  • Phiếu học tập số 1, số 2 và phiếu đọc mở rộng số 3 (in cho mỗi nhóm hoặc cặp đôi)
  • Bút dạ, bảng nhóm hoặc giấy A3 cho các nhóm treo sơ đồ tư duy
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/5/vietnamese/tap-1-bai-30-nghe-thuat-mua-ba-le (dùng ở hoạt động Luyện tập)

2. Học sinh

  • Sách Tiếng Việt 5, tập 1 và vở ghi
  • Bút chì, bút mực, thước kẻ
  • Giấy nháp hoặc giấy nhớ để ghi ý tự do
  • Bút màu để vẽ sơ đồ tư duy trong nhóm

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 10 phút

Đoán nghệ thuật qua động tác

Mục tiêu

Huy động vốn hiểu biết và cảm xúc của HS về nghệ thuật biểu diễn, tạo hứng thú trước khi đọc văn bản.

Nội dung

Trò chơi “Đoán nhanh”: mỗi HS lên bảng hoặc đứng tại chỗ làm một động tác mô phỏng (đóng vai) theo gợi ý GV đưa ra; cả lớp đoán nghệ thuật biểu diễn được mô phỏng. Sau đó GV hỏi các em đã từng xem biểu diễn nghệ thuật nào.

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được ít nhất hai loại hình nghệ thuật biểu diễn đã biết và cảm nhận của mình về động tác biểu diễn; HS hình thành câu hỏi dẫn vào bài.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu trò chơi, chia lớp thành hai đội. GV đưa gợi ý: “Hãy làm động tác nhẹ nhàng, xoay người, theo nhịp nhạc.” Nhắc HS chỉ mô phỏng động tác, không nói tên.

    Học sinh

    HS lắng nghe luật chơi; lần lượt lên thực hiện động tác mô phỏng.

  2. Giáo viên

    GV điều hành, nhận xét nhanh về tốc độ đoán và cách diễn tả động tác. Gợi ý: “Em nghĩ bạn ấy đang diễn tả nghệ thuật gì?”

    Học sinh

    Cả lớp đoán, đội thắng giành điểm. Dự kiến HS trả lời: “Múa”, “Nghệ thuật múa”, “Múa ba lê”.

  3. Giáo viên

    GV hỏi: “Các em đã từng xem biểu diễn nghệ thuật nào? Điều gì khiến em ấn tượng nhất?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Em đã xem múa dân gian ở trường, các bạn mặc trang phục đẹp”; “Em thấy diễn viên phải tập rất lâu mới làm được động tác khó.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: “Đằng sau vẻ đẹp trên sân khấu là công sức luyện tập. Hôm nay chúng ta đọc bài Nghệ thuật múa ba lê để hiểu rõ điều đó.” GV ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS nhắc lại tên bài và mở sách Tiếng Việt 5 ở trang bài 30.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc hiểu văn bản Nghệ thuật múa ba lê

Mục tiêu

HS đọc đúng, hiểu nội dung, chi tiết và thông điệp của văn bản; nêu được loại hình nghệ thuật và luận điểm chính.

Nội dung

Đọc văn bản hai lượt. Lượt 1: đọc thầm, tìm đối tượng được giới thiệu. Lượt 2: đọc cặp đôi, chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp. HS hoàn thành Phiếu học tập số 1 theo cặp đôi, sau đó chia sẻ trước lớp. Lưu ý giải nghĩa từ “vũ đạo” qua ngữ cảnh.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 đã hoàn thành; HS nêu được: loại hình nghệ thuật là ba lê; ba lê kể chuyện bằng động tác múa phối hợp với âm nhạc và kịch; thông điệp “Vẻ đẹp biểu diễn được tạo nên bởi tài năng và quá trình rèn luyện bền bỉ.”

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV hướng dẫn đọc: đọc rõ tên riêng, dừng khi kết thúc một ý. GV phát Phiếu học tập số 1 và nêu lượt đọc thứ nhất: “Tìm loại hình nghệ thuật được giới thiệu.” Hỏi: “Loại hình nghệ thuật được giới thiệu là gì?”

    Học sinh

    HS đọc thầm lượt 1, gạch chân từ chỉ loại hình nghệ thuật. Dự kiến trả lời: “Ba lê.”

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn cặp đôi đọc lượt 2 và trả lời câu 1–3 của phiếu. GV đi quan sát, hỗ trợ cặp còn lúng túng. Gợi ý: “Đoạn nào nói về công sức luyện tập?”

    Học sinh

    HS đọc cặp đôi, luân phiên đọc từng đoạn, thảo luận. Dự kiến trả lời: “Ba lê là nghệ thuật kể chuyện bằng động tác múa phối hợp với âm nhạc và kịch”; “Đằng sau động tác nhẹ nhàng là quá trình rèn luyện vất vả.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 cặp trình bày. GV hỏi: “Vì sao người xem không nên đánh giá nghề múa chỉ qua vẻ lộng lẫy trên sân khấu?” Sau đó hỏi nghĩa của từ “vũ đạo” theo ngữ cảnh.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Vì phía sau vẻ lộng lẫy có công sức rèn luyện của người múa.” “Vũ đạo là hệ thống động tác và cách tổ chức động tác múa.”

  4. Giáo viên

    GV ghi thông điệp lên bảng phụ: “Vẻ đẹp biểu diễn được tạo nên bởi tài năng và quá trình rèn luyện bền bỉ.” GV nhấn mạnh: nhận xét về ý nghĩa cần dựa vào chi tiết cụ thể trong bài.

    Học sinh

    HS ghi thông điệp vào vở, sửa lại phiếu nếu cần và nêu một chi tiết làm rõ thông điệp.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 25 phút

Tìm ý cho đoạn văn giới thiệu nhân vật hoạt hình

Mục tiêu

HS thực hiện đúng bước tìm ý: ghi tự do, chọn ý phục vụ mục đích, gạch ý lạc đề và xếp ý thành mạch.

Nội dung

Chọn một nhân vật trong phim hoạt hình em đã xem hoặc nhân vật do em tự tưởng tượng; ghi rõ là phim có thật hay nhân vật tưởng tượng. Nhóm 4 HS làm sơ đồ tư duy theo Phiếu học tập số 2: tên phim, nét nhận diện, hành động thể hiện tính cách, cảm nhận của em. Không nhận xét nhân vật chỉ theo đẹp hoặc xấu; không kể toàn bộ phim.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 và sơ đồ tư duy của nhóm, trong đó có bảng ý đã chọn, xếp theo mạch: giới thiệu nhân vật và tên phim → nét nhận diện → tính cách qua hành động → cảm nhận của em; có ghi rõ nhân vật thật hay tưởng tượng.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu mục đích đoạn văn: giới thiệu nhân vật và tên phim, tả nét nhận diện, nêu tính cách qua hành động và cảm nhận. GV đặt câu hỏi: “Đoạn văn của em cần trả lời những câu hỏi nào?”

    Học sinh

    HS lắng nghe và trả lời dự kiến: “Nhân vật là ai? Phim tên gì? Nhân vật làm gì mà thể hiện tính cách? Em cảm thấy thế nào?”

  2. Giáo viên

    GV chia nhóm 4, phát Phiếu học tập số 2 và giấy A3. GV nhắc: ghi tự do trong 5 phút, sau đó gạch ý lạc đề. Gợi ý: “Ý nào không giúp người nghe hiểu nhân vật?”

    Học sinh

    Nhóm ghi tự do các ý, thảo luận chọn ý và gạch bỏ ý lạc đề. Dự kiến: “Gạch ý kể toàn bộ kết thúc phim vì không cần thiết.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2 nhóm treo sơ đồ và trình bày; GV hỏi: “Ý này lấy từ đâu, có chi tiết cụ thể không?”

    Học sinh

    Nhóm trình bày; dự kiến trả lời: “Chi tiết lấy từ việc nhân vật giúp bạn bè, nên em ghi hành động đó làm căn cứ cho tính cách.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét và chốt: chọn ý có căn cứ, xếp theo mạch, nêu rõ nhân vật thật hay tưởng tượng; không nhận xét đẹp hoặc xấu chung chung. GV nhắc HS giữ sơ đồ để viết đoạn văn ở nhà.

    Học sinh

    HS sửa sơ đồ của nhóm theo góp ý và chép bảng ý đã xếp mạch vào Phiếu học tập số 2.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 20 phút

Luyện tập từ ngữ và đọc hiểu

Mục tiêu

Củng cố nghĩa từ “vũ đạo”, “ngân nga”, “tưởng tượng”; nhận biết chi tiết đúng văn bản và thông điệp của bài.

Nội dung

Làm các bài tập: (1) nối từ với nghĩa; (2) nêu chi tiết đúng văn bản về loại hình nghệ thuật; (3) chọn thông điệp sát nhất với đoạn đọc; (4) điền từ còn thiếu; (5) đặt một câu mới với từ “vũ đạo”. Có thể làm nhanh trên học liệu số NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án: (1) vũ đạo – hệ thống động tác và cách tổ chức động tác múa; ngân nga – âm thanh vang dài, lên xuống êm và có nhịp; tưởng tượng – tạo ra trong trí óc những hình ảnh, tình huống chưa có trước mắt. (2) Ba lê. (3) C: Vẻ đẹp biểu diễn được tạo nên bởi tài năng và quá trình rèn luyện bền bỉ. (4) vũ đạo. (5) Câu đúng nghĩa, đủ ý, viết đúng chính tả và dấu câu; ví dụ: “Các bạn trong lớp đã học vũ đạo để chuẩn bị cho tiết mục múa.”

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu hoặc ghi bài tập lên bảng, hướng dẫn HS làm cá nhân trong 5 phút, sau đó đối chiếu cặp đôi. GV nhắc: “Đọc kĩ câu hỏi để chọn đúng đáp án.”

    Học sinh

    HS làm bài cá nhân vào vở hoặc trên học liệu số NeoEdu.

  2. Giáo viên

    GV đi quan sát, hỗ trợ HS làm câu 5. Gợi ý: “Chọn chủ ngữ và tình huống hợp lí, không chép nguyên nghĩa của từ.”

    Học sinh

    HS đối chiếu cặp đôi, sửa lỗi; viết câu 5 vào vở.

  3. Giáo viên

    GV mời HS đọc đáp án và câu đặt được. GV hỏi: “Vì sao không chọn đáp án A ở bài 3?”

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Vì bài văn nói rằng múa ba lê cần rèn luyện vất vả, không phải nhẹ nhàng nên không cần tập.”

  4. Giáo viên

    GV chốt nghĩa của từ “vũ đạo” và nhấn mạnh quan niệm sai cần tránh: “Động tác ba lê nhẹ nhàng nên không cần khổ luyện” là nhận xét không đúng với bài.

    Học sinh

    HS ghi đáp án đúng và sửa lại các câu sai (nếu có) vào vở.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 25 phút

Đọc mở rộng và chia sẻ

Mục tiêu

HS vận dụng kĩ năng đọc để tìm và giới thiệu một văn bản khác thuộc chủ điểm Nghệ thuật muôn màu; so sánh với bài đã học.

Nội dung

Tìm một văn bản phù hợp chủ điểm trong sách báo thiếu nhi hoặc tủ sách lớp. HS ghi vào Phiếu đọc mở rộng số 3: tên bài, tác giả hoặc nguồn, ngày đọc; hai chi tiết thật; một từ mới giải thích theo ngữ cảnh; 3–4 câu nhận xét có lí do; một điểm giống và một điểm khác so với bài Nghệ thuật múa ba lê. Nếu chưa có sách khác, dùng bản tóm tắt bài này để luyện phiếu, sau đó bổ sung tác phẩm đã đọc thực tế; không ghi một cuốn em chưa đọc.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu đọc mở rộng số 3 của mỗi HS, có thông tin nguồn đúng, hai chi tiết xác thực, từ mới được giải thích và phần so sánh có căn cứ; HS trình bày ngắn gọn một điểm giống và một điểm khác.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV giới thiệu mẫu phiếu: tên/nguồn → nhân vật hoặc đối tượng → hai chi tiết → thông điệp → câu hỏi muốn trao đổi. GV nhắc: khi giới thiệu, không kể hết nội dung để người nghe còn hứng thú tự đọc.

    Học sinh

    HS xem mẫu phiếu và chọn văn bản sẽ đọc (hoặc chọn dùng bản tóm tắt bài học để luyện).

  2. Giáo viên

    GV tổ chức cặp đôi chia sẻ: mỗi em nói một điểm giống và một điểm khác so với bài đang học. GV đi quan sát và khuyến khích HS nêu lí do.

    Học sinh

    HS chia sẻ theo cặp; dự kiến: “Giống bài múa ba lê, văn bản của em cũng nói về công sức rèn luyện. Khác bài kia, văn bản của em kể về nghệ thuật dân gian.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS trình bày trước lớp và hỏi: “Bạn đọc văn bản này, em có câu hỏi nào muốn trao đổi?”

    Học sinh

    HS trình bày ngắn gọn; nêu câu hỏi muốn trao đổi với bạn.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét, khen cách nêu lí do và cách ghi nguồn đúng sự thật. GV giao nhiệm vụ về nhà.

    Học sinh

    HS ghi nhiệm vụ về nhà vào vở và hoàn thiện phiếu đọc mở rộng.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc văn bản Nghệ thuật múa ba lê và trả lời:

  • Câu 1: Loại hình nghệ thuật được giới thiệu là gì?
  • Câu 2: Ba lê kể chuyện bằng gì?
  • Câu 3: Đằng sau động tác nhẹ nhàng là gì?
  • Câu 4: Vì sao người xem cần trân trọng công sức của nghề múa?
  • Câu 5: Từ “vũ đạo” nghĩa là gì? (Tìm nghĩa qua ngữ cảnh)
  • Câu 6: Thông điệp của bài là gì? Nêu một chi tiết làm rõ thông điệp đó.

Phiếu học tập số 2

Tìm ý cho đoạn văn giới thiệu nhân vật trong phim hoạt hình.

  • Nhân vật em chọn là: ……… (nhân vật trong phim em đã xem / nhân vật do em tự tưởng tượng)
  • Tên phim: ………
  • Ghi tự do các ý (ai/cái gì, sự việc, chi tiết quan trọng, cảm xúc và lí do):
  • Ý nào được giữ lại? Ý nào gạch bỏ vì lạc đề?
  • Xếp ý thành mạch: giới thiệu nhân vật và tên phim → nét nhận diện → tính cách qua hành động → cảm nhận của em.
  • Ghi chú: Không nhận xét nhân vật chỉ theo đẹp hoặc xấu; không kể toàn bộ phim.

Phiếu đọc mở rộng số 3

  • Tên bài: ………
  • Tác giả hoặc nguồn: ………
  • Ngày đọc: ………
  • Nhân vật hoặc đối tượng được giới thiệu: ………
  • Hai chi tiết thật từ văn bản:
    • Chi tiết 1: ………
    • Chi tiết 2: ………
  • Một từ mới và nghĩa theo ngữ cảnh: ………
  • Nhận xét (3–4 câu, có lí do): ………
  • So sánh với bài Nghệ thuật múa ba lê: một điểm giống ……… ; một điểm khác ………
  • Câu hỏi muốn trao đổi với bạn: ………

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện Phiếu đọc mở rộng số 3 với văn bản em đã đọc thực tế; ghi đúng tên bài và nguồn, không ghi tên sách em chưa đọc.
  • Dựa vào sơ đồ tư duy của nhóm trên lớp, viết đoạn văn khoảng 5–6 câu giới thiệu nhân vật trong phim hoạt hình em đã xem hoặc nhân vật do em tự tưởng tượng; nêu rõ đó là phim có thật hay nhân vật tưởng tượng.
  • Đọc lại bài Nghệ thuật múa ba lê và chuẩn bị trả lời câu hỏi: Vì sao vẻ đẹp biểu diễn cần có quá trình rèn luyện bền bỉ?

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.