NeoEdu
Giáo án Tiếng Việt 5
Tiếng ViệtLớp 5Chủ điểm 5. Nghệ thuật muôn màu

Giáo án Bài 31. Một ngôi chùa độc đáo

Kế hoạch bài dạy theo mẫu Công văn 2345/BGDĐT-GDTH · 3 tiết (105 phút)

Tải Word (.docx) Bài học trên Học liệu

I. Yêu cầu cần đạt

1. Năng lực đặc thù

  • Nêu được tên công trình là chùa Một Cột ở Hà Nội và mô tả được cấu trúc được nâng đỡ trên một cột đá, hình bông sen trên mặt nước khi nhìn từ xa.
  • Giải thích được thông điệp: Di sản kiến trúc đáng quý nhờ cả vẻ đẹp sáng tạo và giá trị văn hóa, dựa trên các chi tiết trong bài đọc.
  • Nhận biết được kết từ và nêu được quan hệ mà mỗi cặp kết từ biểu thị: và (bổ sung), nhưng (đối lập), hoặc (lựa chọn), vì... nên... (nguyên nhân – kết quả), nếu... thì... (điều kiện – kết quả), tuy... nhưng... (tương phản).
  • Vận dụng được kết từ để điền đúng vào chỗ trống và viết được đoạn văn giới thiệu nhân vật trong một bộ phim hoạt hình có tên phim, tính cách và cảm nhận của bản thân.
  • Năng lực ngôn ngữ: Đọc rõ ràng, ngắt ý đúng; hiểu chi tiết và thông điệp của văn bản; sử dụng kết từ đúng quan hệ ý nghĩa; viết đoạn văn giới thiệu nhân vật có bố cục rõ, liên kết các câu và sửa lỗi về nội dung, từ, câu.
  • Năng lực văn học: Cảm nhận được vẻ đẹp và giá trị văn hóa của công trình kiến trúc qua cách miêu tả; nhận biết được tính cách nhân vật qua hành động và tự thể hiện cảm nhận về nhân vật hoạt hình.

2. Năng lực chung

  • Tự chủ và tự học: Tự đọc thầm bài đọc, tự điền phiếu học tập và tự đối chiếu đáp án để kiểm tra kết quả của mình.
  • Giao tiếp và hợp tác: Trao đổi trong nhóm khi thảo luận nội dung bài đọc, phối hợp với bạn khi ghép cặp kết từ và góp ý cho bài viết của bạn.
  • Giải quyết vấn đề và sáng tạo: Lựa chọn cặp kết từ phù hợp với quan hệ giữa các vế câu và sáng tạo nhân vật hoạt hình với chi tiết nhận diện riêng.

3. Phẩm chất

  • Yêu nước: Có ý thức trân trọng di sản kiến trúc của quê hương, đất nước qua việc tìm hiểu chùa Một Cột.
  • Trách nhiệm: Hoàn thành đầy đủ phần việc của cá nhân và nhóm; góp ý bạn với thái độ xây dựng.
  • Chăm chỉ: Đọc, luyện viết và sửa bài viết đến khi đoạn văn rõ ý, đúng yêu cầu.

II. Đồ dùng dạy học

1. Giáo viên

  • SGK Tiếng Việt 5, tập 1 (Kết nối tri thức với cuộc sống), bài 31: Một ngôi chùa độc đáo.
  • Máy chiếu hoặc bảng phụ ghi sẵn đoạn đọc, các cặp kết từ và các câu ví dụ.
  • Hình ảnh chùa Một Cột (chọn ảnh minh họa trong SGK hoặc trên trang học liệu) để khởi động.
  • Thẻ từ ghi các cặp kết từ: và; nhưng; hoặc; vì... nên...; nếu... thì...; tuy... nhưng...; và thẻ quan hệ ý nghĩa tương ứng.
  • Phiếu học tập số 1 và Phiếu học tập số 2 (in cho mỗi nhóm/cặp).
  • Học liệu số NeoEdu: trang bài học có bài giảng, ví dụ và bài tập tương tác tại neoedu.vn/learn/5/vietnamese/tap-1-bai-31-mot-ngoi-chua-doc-dao (dùng ở phần luyện tập để HS tự kiểm tra).

2. Học sinh

  • SGK Tiếng Việt 5, tập 1; vở ghi, bút chì, bút mực.
  • Bộ thẻ kết từ (nếu GV chuẩn bị cho nhóm) hoặc giấy nháp để ghi cặp kết từ.
  • Giấy A3 hoặc giấy khổ lớn để làm khăn trải bàn ghi ý nhóm.
  • Thiết bị kết nối NeoEdu (điện thoại, máy tính bảng) nếu lớp có điều kiện.

III. Các hoạt động dạy học chủ yếu

Hoạt động 1: Khởi động · 5 phút

Đoán tên ngôi chùa độc đáo

Mục tiêu

Huy động kiến thức nền và kích thích sự tò mò của HS về di sản kiến trúc trước khi đọc bài.

Nội dung

HS quan sát ảnh chùa Một Cột trên máy chiếu và trả lời các câu hỏi của GV: Em thấy công trình này có gì khác với những ngôi nhà thông thường? Em đoán công trình nằm ở đâu? Em đã từng đến hoặc nghe về ngôi chùa nào có kiến trúc đặc biệt chưa?

Sản phẩm dự kiến

HS nêu được một vài nhận xét ban đầu về hình dáng công trình và chia sẻ kinh nghiệm (nếu có) về một ngôi chùa hoặc công trình kiến trúc đẹp.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu ảnh chùa Một Cột và nói: “Hôm nay chúng ta sẽ đọc bài về một ngôi chùa có kiến trúc rất riêng. Các em quan sát ảnh và cho cô biết điều đầu tiên các em chú ý.”

    Học sinh

    HS quan sát ảnh, suy nghĩ và chuẩn bị trả lời.

  2. Giáo viên

    GV hỏi: “Công trình trông như đứng trên điều gì? Nó giống hình gì khi nhìn từ xa?” GV gợi ý nếu HS chưa thấy rõ.

    Học sinh

    HS trả lời dự kiến: “Công trình được đặt trên một cột lớn.” “Trông giống bông sen nổi trên mặt nước.” “Mái và phần gỗ có vẻ rất cổ.”

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS chia sẻ. GV hỏi thêm: “Ngôi chùa này thuộc thành phố nào?” (dẫn từ bài đọc: Hà Nội).

    Học sinh

    HS trả lời: “Chùa ở Hà Nội.” Một số HS chia sẻ kinh nghiệm đã nghe hoặc đã thấy về một công trình cổ.

  4. Giáo viên

    GV khen ngợi những quan sát đúng và nói: “Các em đã phát hiện được hai điểm đặc biệt. Bài đọc hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ hơn về ngôi chùa này.” GV ghi tên bài lên bảng.

    Học sinh

    HS ghi tên bài vào vở và sẵn sàng đọc.

Hoạt động 2.1: Khám phá · 25 phút

Đọc hiểu bài Một ngôi chùa độc đáo

Mục tiêu

HS đọc đúng, đọc hiểu nội dung, chi tiết và thông điệp của bài; hiểu nghĩa từ kiến trúc.

Nội dung

Nhóm 4 HS hoàn thành Phiếu học tập số 1 bằng cách đọc bài trong SGK, tìm vị trí công trình, điểm đặc biệt, chi tiết làm nổi bật vẻ cổ kính và rút ra thông điệp. Sau đó, các nhóm trình bày kết quả trên khăn trải bàn.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 1 đã hoàn thành của từng nhóm; khăn trải bàn ghi các ý chính; HS nêu được thông điệp của bài bằng lời của mình.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV đọc mẫu đoạn văn, nhấn giọng ở tên riêng “chùa Một Cột” và dừng đúng chỗ kết thúc ý. Sau đó GV hướng dẫn: “Lần đọc đầu, các em tìm đối tượng được giới thiệu. Lần đọc thứ hai, các em chọn chi tiết giúp hiểu thông điệp.” GV chia nhóm 4 và phát Phiếu học tập số 1.

    Học sinh

    HS lắng nghe, theo dõi bài trong SGK và nhận nhiệm vụ nhóm.

  2. Giáo viên

    GV đi quanh lớp, hỗ trợ nhóm khó khăn và nhắc: “Chú ý nghĩa của từ kiến trúc, các em đọc phần chú thích hoặc hỏi nhóm nhé.”

    Học sinh

    Nhóm đọc thầm, thảo luận và điền Phiếu học tập số 1. Dự kiến câu trả lời: Đối tượng là chùa Một Cột; vị trí ở Hà Nội; điểm đặc biệt là được nâng đỡ trên một cột đá; chi tiết làm nổi bật vẻ cổ kính là mái, gỗ; thông điệp là Di sản kiến trúc đáng quý nhờ cả vẻ đẹp sáng tạo và giá trị văn hóa.

  3. Giáo viên

    GV mời đại diện 2 nhóm trình bày và hỏi: “Vì sao các em cho rằng chi tiết bông sen trên mặt nước giúp hiểu thông điệp?” Sau đó GV mời nhóm khác nhận xét.

    Học sinh

    Đại diện nhóm trình bày. HS trả lời dự kiến: “Vì chi tiết ấy cho thấy công trình có vẻ đẹp sáng tạo, không giống các công trình thông thường.” Nhóm khác bổ sung về giá trị lịch sử và văn hóa.

  4. Giáo viên

    GV chốt: Di sản kiến trúc đáng quý nhờ cả vẻ đẹp sáng tạo và giá trị văn hóa. GV giải thích từ kiến trúc nghĩa là nghệ thuật thiết kế, xây dựng công trình, rồi yêu cầu HS ghi vào vở. GV nhắc HS phân biệt điều văn bản nêu với trải nghiệm riêng của mình.

    Học sinh

    HS ghi nội dung chốt vào vở, nêu lại thông điệp bằng lời riêng của mình.

Hoạt động 2.2: Khám phá · 25 phút

Khám phá kết từ qua trò chơi ghép cặp

Mục tiêu

HS nhận biết được kết từ, nêu được quan hệ ý nghĩa mà mỗi cặp kết từ biểu thị và biết xét ý hai vế trước khi chọn kết từ.

Nội dung

HS làm việc theo cặp đôi, phân loại các cặp kết từ vào bảng quan hệ ý nghĩa trong Phiếu học tập số 2 và đặt câu ví dụ. GV dùng hai câu mẫu để phân tích: “Vì trời mưa nên sân ướt” và “Tuy trời mưa nhưng chúng em vẫn đến đúng giờ”.

Sản phẩm dự kiến

Phiếu học tập số 2 đã hoàn thành; mỗi cặp nêu được ít nhất một câu có kết từ đúng quan hệ và giải thích được vì sao chọn cặp kết từ đó.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV viết hai câu mẫu lên bảng và hỏi: “Câu nào nêu nguyên nhân trước, kết quả sau? Câu nào nhấn mạnh sự việc vượt điều thường chờ đợi?”

    Học sinh

    HS đọc hai câu và trả lời: “Câu đầu là nguyên nhân – kết quả.” “Câu sau là tương phản: dù trời mưa vẫn đến đúng giờ.”

  2. Giáo viên

    GV phát bộ thẻ kết từ cho các cặp và Phiếu học tập số 2. GV nhắc: “Không chọn cặp kết từ chỉ vì nghe quen. Hãy xét ý của hai vế trước.”

    Học sinh

    Cặp đôi ghép thẻ kết từ với quan hệ ý nghĩa phù hợp và đặt một câu ví dụ cho mỗi cặp. Dự kiến: và – bổ sung (Bạn Lan hát và bạn Minh múa); nhưng – đối lập (Trời nóng nhưng lớp học mát); hoặc – lựa chọn (Em đọc sách hoặc em vẽ tranh).

  3. Giáo viên

    GV mời 2 cặp trình bày bảng ghép và đọc câu ví dụ. GV hỏi: “Vì sao câu này không dùng được cặp tuy... nhưng...?”

    Học sinh

    Cặp trình bày và trả lời dự kiến: “Vì hai vế không có ý tương phản, nên dùng cặp khác sẽ đúng hơn.”

  4. Giáo viên

    GV chốt: Kết từ nối từ ngữ hoặc vế câu, giúp biểu hiện quan hệ ý nghĩa. GV nhấn mạnh: và là bổ sung; nhưng là đối lập; hoặc là lựa chọn; vì... nên... là nguyên nhân – kết quả; nếu... thì... là điều kiện – kết quả; tuy... nhưng... là tương phản.

    Học sinh

    HS ghi bảng tổng kết các cặp kết từ vào vở.

Hoạt động 3: Luyện tập, thực hành · 15 phút

Luyện tập kết từ và đọc hiểu

Mục tiêu

HS vận dụng đúng kết từ, trả lời đúng câu hỏi đọc hiểu và tự kiểm tra kết quả.

Nội dung

HS làm các bài tập: (1) Nối từ ngữ chủ điểm với nghĩa đúng; (2) Chọn đáp án thông điệp sát nhất với đoạn đọc; (3) Điền cặp kết từ vào chỗ trống; (4) Trả lời câu hỏi về từ và kết từ trong câu. Sau đó HS kiểm tra đáp án, có thể dùng bài tập tương tác trên NeoEdu.

Sản phẩm dự kiến

Đáp án đúng: (a) kiến trúc – nghệ thuật thiết kế, xây dựng công trình; ngân nga – âm thanh vang dài, lên xuống êm và có nhịp; tưởng tượng – tạo ra trong trí óc những hình ảnh, tình huống chưa có trước mắt. (b) Chùa Một Cột. (c) Đáp án A: Di sản kiến trúc đáng quý nhờ cả vẻ đẹp sáng tạo và giá trị văn hóa. (d) Lan mệt tuy nhưng... → Lan mệt nhưng bạn vẫn cố hoàn thành việc đã hứa. Đáp án cặp kết từ: Tuy... nhưng... (quan hệ tương phản). (e) Đáp án B: và (nối hai hoạt động có quan hệ bổ sung).

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV chiếu lần lượt các bài tập và đọc yêu cầu. GV nhắc: “Với bài điền kết từ, các em đọc cả câu để xét quan hệ giữa hai vế.”

    Học sinh

    HS đọc đề, chuẩn bị bảng con hoặc vở nháp.

  2. Giáo viên

    GV tổ chức trò chơi “Giơ thẻ đúng”: GV đọc câu, HS giơ thẻ đáp án. Với bài điền, GV yêu cầu HS giải thích ngắn gọn.

    Học sinh

    HS giơ bảng con và trả lời. Dự kiến: “Lan mệt nên tuy... nhưng... vì câu có ý vẫn cố làm.” Với câu hỏi về “Em đọc sách và ghi chép”, HS chọn B (và).

  3. Giáo viên

    GV mời HS chưa vững chia sẻ lỗi thường gặp và hướng dẫn tra đáp án trên trang NeoEdu nếu lớp có điều kiện.

    Học sinh

    HS nêu lỗi và đối chiếu đáp án, sửa lại vào vở.

  4. Giáo viên

    GV nhận xét và chốt: Cần xét ý hai vế trước khi chọn kết từ, không chọn theo cảm tính. GV khen những nhóm làm đúng và nhanh.

    Học sinh

    HS sửa bài chưa đúng và ghi nhận kinh nghiệm chọn kết từ.

Hoạt động 4: Vận dụng, trải nghiệm · 35 phút

Viết đoạn văn giới thiệu nhân vật hoạt hình

Mục tiêu

HS vận dụng kiến thức về đoạn văn, kết từ và cách giới thiệu nhân vật để viết đoạn văn giới thiệu nhân vật trong một phim hoạt hình đã xem hoặc tự tưởng tượng.

Nội dung

HS chọn một nhân vật trong phim hoạt hình đã xem hoặc tự tưởng tượng (phân biệt rõ hai trường hợp), tìm ý, lập dàn ý, viết đoạn văn và đọc thành tiếng để sửa. Đoạn văn cần: giới thiệu nhân vật và tên phim; tả nét nhận diện ngắn; nêu tính cách qua hành động; nêu cảm nhận của em. Không nhận xét nhân vật chỉ theo đẹp/xấu và không kể toàn bộ phim. Nếu dùng nhân vật tưởng tượng, nêu rõ trong đoạn văn.

Sản phẩm dự kiến

Một đoạn văn giới thiệu nhân vật (khoảng 5–7 câu), có tên phim hoặc ghi rõ nhân vật tưởng tượng, có ít nhất một cặp kết từ phù hợp; đã được bạn góp ý và chỉnh sửa theo thứ tự nội dung trước, từ và dấu câu sau.

Cách tiến hành

  1. Giáo viên

    GV nêu yêu cầu viết và đưa ra tiêu chí: đúng mục đích, chọn chi tiết có căn cứ, bố cục và liên kết, từ – câu – chính tả. GV hỏi: “Các em muốn giới thiệu nhân vật phim các em đã xem hay nhân vật do các em tự tưởng tượng?”

    Học sinh

    HS trả lời: “Em chọn nhân vật trong phim đã xem.” hoặc “Em chọn nhân vật tự tưởng tượng.” HS ghi nhận yêu cầu.

  2. Giáo viên

    GV hướng dẫn HS tìm ý (tên phim, hình dáng, hành động, tính cách), lập dàn ý ngắn rồi viết. GV đi quanh lớp, gợi ý: “Em hãy nêu một hành động cho thấy tính cách của nhân vật.”

    Học sinh

    HS viết nháp. Dự kiến câu mở đoạn: “Trong bộ phim hoạt hình … nhân vật chính là …” Dự kiến chi tiết: “Nhân vật có đôi mắt tò mò và luôn giúp đỡ bạn bè khi gặp khó khăn.” HS đọc thành tiếng cho bạn cùng bàn nghe và sửa.

  3. Giáo viên

    GV mời 2–3 HS đọc đoạn văn và yêu cầu cả lớp nhận xét theo tiêu chí: nội dung trước, rồi đến từ và câu.

    Học sinh

    HS đọc đoạn văn. Cả lớp nhận xét: “Đoạn văn có tên phim và nêu được tính cách qua hành động.” hoặc “Câu này hơi dài, nên tách thành hai câu.”

  4. Giáo viên

    GV nhận xét chung, nhắc lại tiêu chí chấm (tối đa 4 điểm) và giao HS hoàn thiện đoạn văn về nhà. GV nêu: “Hành trình nào cũng đẹp hơn khi ta biết chăm sóc điều gặp trên đường” là ví dụ về cách nêu cảm nhận sau khi giới thiệu nhân vật.

    Học sinh

    HS ghi nhớ tiêu chí, chỉnh sửa đoạn văn và nộp GV hoặc đọc cho bạn nghe.

Phiếu học tập

Phiếu học tập số 1

Đọc bài Một ngôi chùa độc đáo và hoàn thành bảng sau:

  • Công trình được giới thiệu có tên gì?
  • Công trình nằm ở đâu?
  • Điểm đặc biệt về cấu trúc của công trình là gì?
  • Hình ảnh nào gợi nhớ khi nhìn từ xa?
  • Những chi tiết nào làm nổi bật vẻ cổ kính?
  • Thông tin nào giúp người đọc hiểu công trình có giá trị văn hóa?
  • Thông điệp của bài là gì?
  • Từ kiến trúc nghĩa là gì?
  • Em liên hệ thêm điều gì từ trải nghiệm của mình (ghi riêng, không lẫn với nội dung bài đọc)?

Phiếu học tập số 2

A. Ghép cặp kết từ với quan hệ ý nghĩa tương ứng:

  • và – ?
  • nhưng – ?
  • hoặc – ?
  • vì... nên... – ?
  • nếu... thì... – ?
  • tuy... nhưng... – ?
    (Lựa chọn các quan hệ: bổ sung; đối lập; lựa chọn; nguyên nhân – kết quả; điều kiện – kết quả; tương phản.)

B. Điền kết từ phù hợp vào chỗ trống:

  • Lan mệt ... bạn vẫn cố hoàn thành việc đã hứa.
  • Bạn ấy phải học bài ... mới được đi chơi.

C. Đặt một câu có cặp kết từ “vì... nên...” và nêu rõ nguyên nhân, kết quả.

Hướng dẫn về nhà

  • Hoàn thiện đoạn văn giới thiệu nhân vật trong một bộ phim hoạt hình (khoảng 5–7 câu), ghi rõ tên phim hoặc ghi rõ nhân vật do em tự tưởng tượng. Đọc lại thành tiếng, kiểm tra câu quá dài, ý lặp và chỗ thiếu liên kết trước khi nộp.
  • Đọc lại bài Một ngôi chùa độc đáo và đọc rõ bản tóm tắt cho người thân nghe. Trả lời câu hỏi của người thân: “Công trình được giới thiệu có tên gì?” và nhắc lại thông điệp của bài.
  • Truy cập trang bài học trên NeoEdu (neoedu.vn/learn/5/vietnamese/tap-1-bai-31-mot-ngoi-chua-doc-dao) để làm thêm bài tập tương tác về kết từ, tự kiểm tra và ghi lại câu sai để sửa.

Giáo án do NeoEdu soạn với sự hỗ trợ của AI, dựa trên nội dung bài học trên Học liệu. Thầy cô nên đọc lại và điều chỉnh cho phù hợp với học sinh của mình; bản Word để sửa trực tiếp.