Giáo án Bài 27. Tranh làng Hồ

GV nêu luật chơi: “Cô sẽ đọc một đoạn mô tả, các em giơ tay đoán sản phẩm. Ai đoán đúng nhanh nhất được cộng điểm.” GV đọc: “Đây là loại tranh được in bằng ván khắc gỗ, thường vẽ con gà, con lợn, đám cưới chuột, có màu sắc tươi vui.” Hỏi: “Đó là gì?”

GV hỏi tiếp: “Ngoài tranh Đông Hồ, em còn biết tranh dân gian nào khác? Em thích hình ảnh nào trong tranh dân gian?”

GV treo tranh minh họa, giới thiệu: “Hôm nay chúng ta đọc bài Tranh làng Hồ của nhà văn Nguyễn Tuân, để xem người viết cảm nhận vẻ đẹp của tranh dân gian như thế nào.” GV ghi tên bài lên bảng.

GV nhận xét, khen những HS nêu được chi tiết cụ thể, rồi chốt: “Tranh dân gian gần gũi với đời sống, và bài đọc hôm nay sẽ giúp các em hiểu rõ điều đó.”

GV đọc mẫu toàn bài, nhấn giọng ở tên riêng “làng Hồ”, “Nguyễn Tuân”. Hướng dẫn: “Đọc xong một ý thì dừng lại một chút. Khi đọc, hãy tìm xem tác giả yêu thích điều gì ở tranh.” GV phát Phiếu học tập số 1 và giao nhiệm vụ cặp đôi.

GV mời 3 HS đọc nối tiếp 3 đoạn, nhắc các bạn đọc rõ tên riêng. Sau đó GV đi quanh lớp, hỗ trợ các cặp chưa rõ nhiệm vụ. Hỏi gợi mở: “Theo đoạn đầu, tác giả yêu tranh làng Hồ từ khi nào?”

GV hỏi: “Những con vật, cảnh sinh hoạt và dáng người trong tranh có đặc điểm gì?” và “Người viết đặc biệt chú ý điều gì khi nói về màu sắc?”

GV mời 2 cặp báo cáo. Hỏi: “Từ nghệ nhân nghĩa là gì? Em đã gặp từ này trong bài nào chưa?” Sau đó hỏi: “Từ ngân nga trong sách nghĩa là gì? Em hãy đặt một câu với từ này.”

GV hỏi: “Theo em, thông điệp của bài là gì?” GV chốt: “Vẻ đẹp nghệ thuật dân gian kết tinh đời sống và tài hoa của người làm tranh. Đây cũng là điều các em cần ghi nhớ.” GV nhắc HS không chọn ý sai như “tranh đẹp vì dùng vật liệu đắt tiền”, vì bài không nói như vậy.

GV viết ví dụ lên bảng: “Em nhớ vườn, em nhớ ngõ, em nhớ tiếng bà.” Hỏi: “Cụm từ nào được lặp lại?”

GV hỏi: “Cụm em nhớ lặp lại có tác dụng gì? Nó làm cho câu văn có gì khác?” Gợi ý: nghe có nhịp không, nỗi nhớ được nhấn mạnh ra sao.

GV mời HS trình bày, sau đó nêu khái niệm: điệp từ là lặp lại một từ; điệp ngữ là lặp lại một cụm từ hoặc câu. Hỏi: “Vậy cụm em nhớ thuộc loại nào?”

GV chốt: Khi nhận xét điệp từ, điệp ngữ, cần nêu yếu tố được lặp, vị trí xuất hiện và ý nghĩa hoặc cảm xúc được nhấn mạnh. GV nhấn mạnh: lặp không phải lúc nào cũng hay, cần lặp có chủ ý.

GV đọc bài mẫu và chia nhóm 4. Giao nhiệm vụ: “Nhóm hãy tìm xem đoạn văn có mấy phần, mỗi phần nói gì, và chọn một hình ảnh được phân tích.” GV phát Phiếu học tập số 2.

GV đi quanh nhóm, gợi ý: “Câu đầu có nêu tên bài thơ không? Câu nào cho thấy tác giả liên hệ với trải nghiệm của bản thân?”

GV mời 2 nhóm trình bày. Hỏi thêm: “Câu kết của đoạn văn có tác dụng gì?”

GV tóm tắt bốn bước viết: nêu tên bài thơ và ấn tượng chung; chọn một hình ảnh, nhịp hoặc cách dùng từ tiêu biểu và diễn đạt bằng lời mình; liên hệ trải nghiệm; kết bằng điều đọng lại. GV nhắc: không chép cả khổ thơ.

GV chiếu năm câu hỏi lên bảng và nêu thời gian làm bài cá nhân khoảng 8 phút. Nhắc HS đọc kĩ để chọn đáp án đúng.

GV cho HS đổi vở với bạn bên cạnh để chữa theo cặp đôi. Hỏi: “Vì sao em chọn đáp án C ở câu 3?”

GV mời 3 HS trình bày đáp án câu 1, 4, 5. Yêu cầu HS giơ thẻ đồng ý hoặc không đồng ý. Có thể mở học liệu NeoEdu để kiểm tra nhanh.

GV nhận xét và chốt: Điệp từ, điệp ngữ cần gắn với tác dụng. GV nhắc lại: “Phân tích biện pháp luôn phải nêu cả hình thức và tác dụng.”

GV nêu yêu cầu: “Viết đoạn văn nêu cảm xúc về một bài thơ đã học, phân tích một hình ảnh bằng lời của em. Các em nhớ không chép nguyên khổ thơ.” Nhắc HS dùng Phiếu học tập số 2 làm dàn ý.

GV theo dõi, nhắc HS đọc thành tiếng đoạn văn để phát hiện câu dài. Hỏi gợi mở: “Câu này đã nói đủ ý chưa? Em có thể nối câu này với câu trước bằng từ nào?”

GV mời 2 HS đọc đoạn văn trước lớp. Cả lớp nhận xét dựa trên bốn tiêu chí.

GV nhận xét chung, khen những đoạn có liên hệ trải nghiệm thật, nhắc sửa lỗi phổ biến. Thu một số bài để chấm.

GV nêu nhiệm vụ: “Các em hãy đóng vai người hướng dẫn, đọc đoạn tóm tắt và giải thích cho một người bạn hoặc người thân nghe về tranh làng Hồ.”

GV đưa câu hỏi mẫu: “Làng tranh dân gian được nhắc tới là làng gì?” GV quan sát và hỗ trợ cặp chưa rõ.

GV mời 2–3 cặp trình bày trước lớp và nhận xét về cách đọc, cách ngắt ý.

GV chốt bài và giao nhiệm vụ về nhà: “Về nhà, các em kể cho người thân nghe về một tranh dân gian mà các em thích và viết ba câu nêu cảm nghĩ.”